ROERMOND (NL)
13 april 1992Fiche van de gebeurtenis
Historische teksten over deze aardbeving, met hun bron en de plaatsen waarop ze betrekking hebben.
- Teksten
- 17
- Bronnen
- 17
- Plaatsen
- 159
- Max. int.
- 7
In de teksten vermelde plaatsen
- Vermelde plaats (grootte: aantal teksten)
- Epicentrum
Klik op een plaats om alleen haar teksten te tonen. 30 plaatsen zonder coördinaten staan niet op de kaart.
Teksten
Teksten gerangschikt volgens de datum van de bron.
Amsterdam (NL)Bonn (D)BRABANT (Nl)De Bilt (NL)Dortmund (D)Düsseldorf (D)Gaasterland (NL)Gulpen (NL)Heerlen (NL)Heinsberg (D)Herkenbosch (NL)Heytshuysen (NL)Houten (NL)Koningsbosch (NL)Leeuwarden (NL)Limburg (NL)Maasniel (NL)Maastricht (NL)NOORD-BRABANT (NL)Rode Klif (NL)Roermond (NL)Rotterdam (NL)Sint Odiliënberg (NL)Sittard (NL)Soerendonk (NL)Strampoy (NL)Uden (NL)Zwolle (NL)
OrigineelTekst nr. 4157Algemeen Dagblad 1992.04.14 · 1992 · Den Haag
Schade loopt in miljoenen ; verzekering betaalt niet Roermond – Veel huiseigenaren in Roermond en omgeving zijn de wanhoop nabij, nu blijkt dat de verzekering geen cent uitkeert voor de miljoenenschade die is aangericht door de zwaarste aardbeving die ooit in Nederland is geregistreerd: 5.5 op de schaal van Richter. De schokken werden in heel Nederland en delen van Duitsland en België gevoeld. Het epicentrum van de aardschokken in de Peelrandbreuk lag bij Roermond. Bijna 500 woningen in Midden-Limburg liepen lichte tot soms zeer ernstige schade op. Een aantal moet zelfs worden gesloopt. Kerken, musea en bedrijven liepen nog onbekende schade op. Het Laurentius ziekenhuis in Roermond moest twaalf, voor het merendeel lichtgewonden behandelen. Het Verbond van Verzekeraars zegt dat aardbevingen zo’n groot gebied kunnen raken, dat zijn leden het risico van verzekering eenvoudig niet kunnen dragen, al zouden ze willen. Dat betreft dan de opstal- en inboedelverzekeringen, die meestal onder de gangbare brandverzekering vallen. Wèl verzekerd zijn de schades aan auto’s, als men een casco-verzekering heeft. Ook de kosten van ziekte, ongeval en arbeidsongeschiktheid als gevolg van aardbevingsschade zijn gedekt. Het was gisteravond nog onmogelijk een exact beeld van de omvang van de vele schades te krijgen, aldus het regionaal coördinatieteam Roermond. Wel was het duidelijk dat het om vele, mogelijk tientallen miljoenen gaat. Bij de vele huisbezoeken die door ambtenaren van bouw- en woningtoezicht zijn afgelegd, is duidelijk geworden dat de schade bepaald niet meevalt, zoals aanvankelijk werd gedacht. Veel huizen die aan de buitenzijde onbeschadigd ogen, blijken op vitale punten te zijn ontzet. Onmiddellijk na de eerste schokken, gisternacht om 03.22 uur, brak paniek uit onder de bewoners van de getroffen steden en dorpen. De landelijke alarmnummers raakten onverbelast. De hoofdgebouwen van een camping in Soerendonk brandden af, vermoedelijk als gevolg van kortsluiting door de beving, zonder dat de brandweer gewaarschuwd kon worden. Velen gingen de straat op uit angst onder puin te worden bedolven. Op de meeste plaatsen viel de elektriciteit uit en het telefoonverkeer raakte langdurig ontregeld door storingen in PTT-centrales en centrales van de politie. Tot in Leeuwarden ontvluchtten de mensen hun huizen. In Duitsland overleed een vrouw als gevolg van een hartaanval . In Dortmund, Düsseldorf en Bonn werd forse schade genoteerd. De Nederlandse verzekeringsmaatschappijen hebben gezegd dat ze niets voor de gedupeerden kunnen doen. Aardbevingschade wordt evenals schade door andere calamiteiten, zoals bij oorlog, ongelukken met kernreactoren en bij vulkanische uitbarstingen, uitdrukkelijk van verzekering uitgesloten. Ook het Nationaal Rampenfonds en het ministerie van binnenlandse zaken staan machteloos, zeggen ze. De VVD-fractie in de Tweede Kamer wil laten onderzoeken of de overheid de schade van huiseigenaren kan compenseren, door de kosten fiscaal aftrekbaar te maken of door een rampenfonds in te stellen. Nederlandse CDA-vertegenwoordigers in het Europarlement vragen de Europese Commissie te onderzoeken of de gedupeerden in Nederland, België en Duitsland wellicht op humanitaire gronden financiële compensatie kunnen krijgen. De Limburgse gouverneur, E. Mastenbroek, noemt het “diep triest” dat het provinciebestuur met lege handen staat. Wel wil hij overleg over schadecompensatie voeren met het ministerie van binnenlandse zaken, “maar ik wil geen valse hoop wekken”. De Sint Sebastianuskerk in Herkenbosch behoort tot de talrijke bouwwerken die door de beving zijn getroffen. Sint Jozef is van zijn sokkel gevallen; het kopje van het Christuskind in de armen van Jozef is weggerold. De toren van de kerk, die in de steigers was gezet om te worden gerestaureerd, staat nu op instorten. Delen van de kerk moeten gesloopt worden. Uit veiligheidsoverwegingen is het terrein rondom de kerk afgezet. Risico’s voor het hart het grootst. De Bilt – De aardschok bij Roermond mag dan internationaal weinig voorstellen, de opwinding onder de Nederlandse seismologen was er gisteren niet minder om. Toen dr. A.W. Haak om 3.22 uur zijn bed in Houten heen en weer voelde schudden, zat hij gelijk recht overeind. Om vier uur was het hoofd van de afdeling seismologie van het KNMI al op zijn post in De Bilt. Daar kregen Haak en zijn naaste medewerkers de hele dag honderden telefoontjes binnen: meldingen van burgers uit heel het land, vragen van ongeruste Limburgers en verzoeken om informatie door de media. Een meetploeg van het KNMI reisde ’s morgens terstond naar het zuiden af om met Belgische collega’s metingen te verrichten. “De hele week zullen er nog naschokken te registreren zijn”, zegt Haak. “De naschokken zijn niet zo sterk. De mensen hoeven er niet voor op straat te blijven. Tenzij het huis schade heeft opgelopen, dan is het goed om de zaak even goed te bekijken”. Hoe groot de schrik in Nederland ook is, over heel de wereld worden per jaar 10.000 schokken met een kracht – of zoals de vaklieden zeggen magnitude – van 5.5 op de schaal van Richter geregistreerd. Haak: “De echte rampen, zoals in Arménië en Turkije, zie je pas bij een magnitude boven de 6.5. In onze streken zijn de risico’s voor het hart veel groter dan de ellende van vallende stenen en kapot glas. In Nederland wordt over het algemeen goed gebouwd. Allen baksteen blijkt nogal kwetsbaar. Misschien dat daarom juist in de binnenstad van Roermond zo veel schoorstenen en gevels zijn beschadigd”. Met het oog op aardbevingen is overigens een Europese richtlijn in de maak, die zich bezighoudt met bouwvoorschriften en de vestigingsplaats van riskante objecten. Moeten in Nederland flatgebouwen straks ook kunnen meezwaaien met een aardbeving? Haak: “In ons land zijn bevingen niet het urgentste probleem. U moet niet denken aan de strikte regels, zoals die in Tokyo of San Francisco gelden. In Nederland wordt de maximaal mogelijke kracht van een aardschok op 6 geschat. Zo’n sterke aardbeving kan zich eens in de duizend jaar voordoen. Het betekent wel dat je een ultracentrifugefabriek of een kerncentrale beter niet in de Peel kunt neerzetten”. Zwaartepunt. De breuklijn langs de Peel, aldus dr. Haak, is het seismologische zwaartepunt van Nederland. In deze strook ligt ook Uden, het epicentrum van de voorheen zwaarste aardbeving, uit 1932. Het gerommel op meer dan 20 kilometer diepte in de Nederlandse ondergrond is een gevolg van het omhoog komen van de Alpen. Door de plooiing van de aardkorst zijn in de verre omtrek van het hooggebergte breuklijnen uitgewaaierd. De belangrijkste breuk “komt” bij Roermond “ons land binnen” en loopt door de Peel naar het noord-westen. De breuk is in het landschap goed zichtbaar. Het grensgebied van Limburg en Noord-Brabant kent hoger gelegen horsten en lager liggende slenken. Haak: “Ook elders in de Nederlandse ondergrond bestaat een uitgebreid breukensysteem, dat gemiddeld eens per jaar voor een beving zorgt. Waar en wanneer valt niet te voorspellen. De laatste jaren zijn er nogal wat schokken in het noorden van het land geweest. Mogelijk bestaat daar relatie met de aardgaswinning”. Mijnbouw. Plukt Roermond de vruchten van de vroegere steenkoolwinning in Limburg en de voortdurende mijnbouw over de Duitse grens? Haak: Ik geloof in een natuurlijke oorzaak. We gaan er vooralsnog van uit dat er geen invloed van de mijnbouw is.” Het epicentrum van de beving lag op een diepte van 25 km op de Peelrandbreuklijn. Deze Peelrandbreuk vormt een deel van het horsten- en slenkencomplex van Europa. Slenken zakken geleidelijk dieper in de aardkorst en veroorzaken bevingen wanneer zij plotseling een groter stuk zakken dan normaal. Deze seismische activiteit laat zijn sporen na in de vorm van honderden breuklijnen. Ravage in 15 seconden. Bescherm-engelen werken over in Limburg. Roermond – Als een dief in de nacht overviel hij honderden gezinnen en bedrijven in Limburg, de aardschok die sinds gisternacht te boek staat als de zwaarste die in Nederland is geregistreerd. Velen zullen de komende maanden diep in de buidel moeten tasten voor de reparatie van de niet-verzekerde schade, die in 15 seconden werd aangericht. En dan mogen ze nog van geluk spreken dat de rampspoed slechts van financiële aard is. Zoals de buren van mijnheer Rubens in de Julialalaan te Roermond. De schoorsteen van Rubens’ huis viel dwars door hun dak in de kinderkamer, rakelings langs het bedje van een van de kleinen. Het kind bleef ongedeerd. En dat is maar één van de vele huzarenstukjes die de engelbewaarders gisternacht in Limburg hebben uitgehaald. Evenzo het tijdstip van de beving. Was de schok overdag gekomen, dan waren er door het vallende puin en glas zeker slachtoffers gevallen. Overal lag het bezaaid met grote brokken baksteen, kapotgeslagen pannen en hier en daar zelfs het puin van hele gevels. Godsgeschenk. Maar doordat de schok rond half vier in de ochtend kwam, waren het slechts geparkeerde auto’s die de volle lading kregen. Een godsgeschenk, noemde loco-burgemeester H. Derks van Roermond die tijdstip. Nu bleef het aantal gewonden slechts beperkt tot 15, meestal mensen die lichtgewond raakten toen ze in paniek naar buiten renden en snijwonden opliepen door glasscherven. Pastoor Lambertus Arts van de Sint-Sebastianusparochie in Herkenbosch moet er niet aan denken wat er zou zijn gebeurd als de beving een aantal uren eerder was gekomen, toen zijn kerk nog vol communicantjes zat. De door vallend puin en beelden versplinterde banken in het kerkgebouw, dat in een sloopwaardige bouwval veranderde, spreken boekdelen. Dat hij nu geen kerk meer hééft, eenvoudig doordat grote delen van het deels 13de-eeuwse bouwwerk alleen nog van versplinterde sluistenen aan elkaar hangen, deert hem zichtbaar minder in de wetenschap dat zijn Godshuis tenminste geen sterfhuis is geworden. Maar toch. Zijn parochie wacht een miljoenenschade, nu belangrijke stukken van het juist voor veel geld gerestaureerde gebouw gesloopt moeten worden. En dan te bedenken dat de rekeningen voor de restauratie nog niet eens zijn betaald. Roermond en wijde omgeving boden gisteren een trieste aanblik. Af en aan rijdende brandweerwagens, overal met rood-witte linten afgezette trottoirs, voor het verkeer afgesloten woonstraten en mannen in oliepakken die hoog op talloze daken zaten om gapende gaten te dichten. De sombere voorspellingen van meteorologen (‘Meer aardschokken deze week niet uitgesloten”) en verzekeraars (“Helaas, deze schade wordt vermoedelijk onder geen enkele polis gedekt”) maakten de stemming van velen er niet beter op. Het was de domper die ze ’s morgens vroeg te verwerken kregen na een nacht van angstige spanning. “Je voelt je maar zo groot”, zegt de Herkenbosschenaar F. van Duijnhoven met een veelzeggend gebaar van duim en wijsvinger.” Wij werden wakker van een enorm geraas; alles om ons heen bewoog, het was alsof er iets heel groots onder het huis doordenderde. Vijftien seconden duurde het; kort genoeg, maar als je er middenin zit een eeuwigheid. Ik wist onmiddellijk: dit is een aardbeving. En ik dacht er direct bij: nu hebben we het gehad. Het hele huis heeft staan bewegen, overal zitten haarscheuren.” Zolder. Bij hem bleef de schade beperkt tot die haarscheuren. Maar als de 70-jarige oud-politieman O.H. Rubens de zolder van zijn huis in Roermond laat zien, wordt duidelijk welke krachten hier tekeer zijn gegaan. Overal kijkt men door het dak naar buiten; de versplinterde muren zien er uit alsof ze na een handbeweging in elkaar zullen storten; de hanebalken moeten met ijzeren stutten op hun plaats worden gehouden om te voorkomen dat de wind het dak omver blaast. Langs de oevers van de Maas bij Roermond trok de beving haar sporen. “We zaten afgelopen week nog te dubben of we de badkamer zullen vervangen”, zegt Rubens, die juist na een operatie uit het ziekenhuis is ontslagen. “Wel, nu ziet het er naar uit dat we de hele bovenverdieping moeten aanpakken. Ik had ’s nachts nog niet eens door hoeveel schade ons huis heeft opgelopen; pas later, toen ik al die mensen op straat naar ons dak zag kijken, ben ik poolshoogte gaan nemen. Gelukkig heb ik wat gespaard, voor de kinderen weliswaar, maar we kunnen het huis in elk geval laten opknappen.” Een aantal inwoners van Herkenbosch, Roermond en Maasniel is minder fortuinlijk. Heel hun huis moet wegens acuut instortingsgevaar worden afgebroken. Het aantal hartpatiënten dat gisteren met spoed naar de ziekenhuizen moest worden gebracht, lag volgens brandweercommandant G. Cloostermans in Roermond met twaalf duidelijk boven het gemiddelde, al is een direct verband met de aardbeving heel moeilijk aantoonbaar. Bij sommige bedrijven knalden alle ruiten uit hun sponningen. Dagblad De Limburger en een deel van het Dagblad van NoordLimburg konden gistermorgen niet verschijnen, doordat de drukpersen het hadden begeven. De stroom in delen van Roermond en omgeving viel tijdelijk uit, het telefoonverkeer kwam helemaal in de knoop door het uitvallen van een PTT-centrale in Sint Odiliënberg. Velen verlieten hun huizen, hetgeen de politie ertoe noopte om bij alle drukte ook nog een oogje op mogelijke plunderaars te houden. “Maar die hebben we niet gezien”, aldus de Roermondse politiecommissaris L. Romeynders. Zijn collega’s van de nachtdienst in Heerlen kregen de schrik van hun leven toen het hoofdbureau van politie door de aardbeving begon te trillen als een riet. Maar veel harder dan in Heerlen kwam de klap aan in het plaatsje Heinsberg, net over de Duitse grens. Precies op de Peelrandbreuklijn gelegen, kreeg dit vredige dorp de volle laag. Het resultaat: 25 gewonden, meer dan 100 zwaar beschadigde gebouwen, waaronder een kerk en een bejaardenoord, en 125 vernielde auto’s. Niet bijgelovig. Is 13 dan toch een ongeluksgetal? “Nee, ik ben niet bijgelovig”, zegt pastoor Arts als hij in zijn versplinterde kerk neerhurkt bij het van de sokkel gestoten beeld van Sint Jozef. Het kopje van het Christuskind in de armen van Jozef ligt een eindje verder, afgebroken. “En bang uitgevallen ben ik ook niet, al realiseerde ik me pas later dat ik vermoedelijk levensgevaar liep toen ik de kerk ging inspecteren terwijl de natrillingen nog door het gebouw schokten”. Mijnheer Rubens denkt er bij nader inzien anders over. “Verrek ja, het is vandaag maandag de dertiende. Moet je mijn huis eens zien. En toen ik het ziekenhuis in moest voor mijn operatie, was het ook al de dertiende. Je moet wel je best doen om dan niet bijgelovig te worden.” Schade was er in allerlei soorten. Het personeel van supermarkt Jan Linders in Herkenbosch trof gisterochtend ontzet een ravage van flessen, pakken en blikjes aan. Ouderen in Uden met een schok terug in ’32. Uden – “Twee kleine meisjes, die in één bed sliepen, waren door de beving zoo onzacht tegen elkander aangekomen, dat zij huilende wakker waren geworden.” Met een scherp oog voor ook het kleine leed berichtten de plaatselijke kranten in het rampgebied zestig jaar geleden over de tot gisteren grootste aardschok in Nederland: die in de nacht van 20 op 21 november 1932. De beving had een kracht van bijna vijf op de schaal van Richter en werd het hevigst waargenomen in Uden. “Alles begon te schudden. De tamelijk harde trilling hield vier seconden aan. Het was het gehele dorp door. We menen dat het overbodig is om alle huizen en gebouwen op te noemen waar iets geschied is”, aldus de Udensche Courant toentertijd. Ondergronds onweer. “Het was”, herinnert de 81-jarige mevrouw F. van der Donk zich, “alsof er ondergronds een onweer naderde. Ik lag in bed, voelde me niet lekker en had het licht aangedaan. Plotseling begon de houten vloer te golven als water en mijn bed ging mee. De muren wapperden alsof ze van papier waren.” Het gezin De Goeij, met vijf kinderen, wilde niets missen van de wielerzesdaagse in Amsterdam en had een radio gehuurd voor twee kwartjes per week. De twee zoons hadden hun vrienden uitgenodigd om het verslag van de slotavond te beluisteren.”De omroeper had ons net een goede avond gewenst toen de schok volgde”, vertelt mevrouw J. van Geelkerken-de Goeij (79).” De kolenkachel vloog uit de schoorsteen en de vloer scheurde. Oh hemel, we gaan dood, werd er geroepen”. De schade in het kerkdorp viel gelukkig mee. Wel veel brokken, maar geen huizen die tot ruïnes waren vervallen en bovenal geen doden. Dorpsmond. Uden ligt op de Peelrandbreuk. “Maar dat wisten we toen nog niet”, aldus mevrouw Van der Donk. In de dorpsmond werden daardoor in 1932 heel andere oorzaken genoemd. De een: er is een kruitmagazijn ontploft of een fabriek. De ander: er is een communistische aanslag gepleegd.” Eerst beschreven beving dateert van 217. Rotterdam – De eerst beschreven aardbeving in Nederland dateert van het jaar 217. Over de intensiteit van de beving en de schade die ze aanrichtte in Rode Klif, Gaasterland, vermelden de bronnen niets. In het duister tast het KNMI, dat een lijst van epicentra bijhoudt, ook over de bevingen die Zwolle in 692 en Maastricht in 878 opschrikten. De aarde heeft altijd het meest gebeefd in Brabant (Nl) en Limburg. In 1385 en 1393 voelde de burgerij van Maastricht intense schokken. Het gisteren getroffen Roermond voelde op 22 april 1699 een schok van vier punten op de schaal van Richter. Serieus seismologisch onderzoek is er pas sinds het begin van deze eeuw. De belangrijkste schollen sinds 1900: • Maastricht: op 27 mei 1918 wordt een kracht van 4.4 punten gemeten. • Uden: in de reeks bevingen die deze gemeente tussen 20 en 28 november 1932 treft, worden op het hoogtepunt 5 punten gemeten. • Roermond/Herkenbosch: op 4 januari 1935 worden 4.3 punten geregistreerd. • Strampoy: op 25 juni 1960 worden 4.2 punten gemeten. • Koningsbosch: op 18 februari 1971 ondergaan de inwoners een schok van 4.4 punten. • Heytshuysen: op 5 juni 1980 wijst meting uit dat de beving op die dag een kracht van 3.8 punten heeft. In Sittard (1982) en Gulpen (1988) wordt 3.5 punten gemeten. De overige geregistreerde bevingen in de jaren tachtig overstijgen die kracht niet. • Roermond: op 13 april 1992: 5.5 punten.Bron
- Bron
- Algemeen Dagblad 1992.04.14
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Den Haag
- Opmerking
- Titres: Schade loopt in miljoenen; verzekering betaalt niet. Risico's voor het hart het grootst. Zwaartepunt. Mijnbouw. Ravage in 15 seconden. Beschermengelen werken over in Limburg. Godsgeschenk. Zolder. Niet bijgelovig. Ouderen in Uden met een schok terug in '32. Eerst beschreven beving dateert van 217.
Aachen (D)Aken (D)AnsBeringenBiblis (D)BilzenBruxelles / BrusselCharleroiDiestEigenbilzenGenkGivet (FR)HaelenHalleHasseltHavréHeinsberg (D)Helmond (NL)Herkenbosch (NL)HeusdenKinrooiLa LouvièreLanakenLiègeMaaseikMaastricht (NL)MalmedyMolMonsMunsterbilzenNamurNukerkeOudenaardeRoermond (NL)RonseSittard (NL)Strampoy (NL)TessenderloTheuxThornTienenTihangeTongerenUccle / UkkelUden (NL)VottemWaimesWavreWeert
OrigineelTekst nr. 3394Belang van Limburg (Het) 1992.04.14 · 1992 · Hasselt
Aarde schokt tien seconden (p1) Hasselt – Gisterochtend om 3.20 u is West-Europa getroffen door de sterkste aardschok sinds 1756. Het epicentrum van de beving, die een kracht had van 5.5 op de schaal van Richter, lag in het Nederlands-Limburgse Roermond. In heel Nederland, België, Luxemburg, grote delen van Frankrijk en tot in het voormalige Oost-Duitsland werd de schok gevoeld. De schade bleef doorgaans beperkt tot ingestorte schoorstenen en beschadigde wagens. In het Westduitse Heinsberg zijn 25 mensen gewond door vallend puin en is één bejaarde na een hartaanval overleden. Het KMI verwacht de komende dagen nog enkele lichte naschokken. In ons land is de provincie Limburg het zwaarst getroffen. In totaal zijn een honderdtal huizen in de provincie beschadigd. Maaseik was veruit de felst getroffen gemeente. Dat bleek uit de meer dan 400 opreoepen die het hulpcentrum 100 te verwerken kreeg. Volgens de Keulse universiteit is het sinds miljoenen jaren wegzakken van de regio de oorzaak van de aardbeving. Tientallen schoorstenen vielen naar beneden in de Koning Albertlaan, de Bosstraat en aan het Marktplein in Maaseik. Enkele daken en auto’s werden daardoor licht beschadigd. De brandweer was gisteren de hele dag druk in de weer om de nodige herstellingen uit te voeren. Scheuren in gevels en muren van huizen werden grondig onderzocht om elk risico bij een nieuwe schok tegen te gaan. De schilderwerken en de muren van de Sint-Catharinakerk werden ook licht beschadigd. Ook het Tongerse (Tongeren) brandweerkorps kreeg tientallen oproepen binnen. Zoals in andere gemeenten werd ook hier hulp ingeroepen om schoorstenen af te breken en daken af te dekken. Drie aanpalende woningen aan de Hasseltsesteenweg liepen schade op. Op de zevende verdieping van een appartementsgebouw aan de Pacqualylaan begon een binnenmuur scheuren te vertonen. Van de Onze-Lieve-Vrouwbasiliek in Tongeren kwamen mergelstukken los die geen noemenswaardige schade veroorzaakten. In Genk liet de aardbeving een spoor van vernieling na: schoorstenen vielen van daken aan de Evence Coppéelaan, de Rondpuntlaan en de Mispadstraat. In een huis begaf de waterleiding het. Verder waren er tussenkomsten van de brandweerkorpsen in Hasselt (een tiental plaatsen), Bilzen en op drie plaatsen (Leuvensebaan, Scholenstraat en Sint-Janberchmansstraat) in Diest. In Tessenderlo kwamen gisternamiddag stenen van de kerk aan de markt naar beneden. De brandweer van Heusden kwam ter plaatse om puin te ruimen. Politie en rijkswacht kregen tientallen oproepen binnen van alarmsystemen die door de schok in werking waren getreden. De politie van Genk kreeg een zeventigtal oproepen binnen, de rijkswacht van Hasselt meer dan honderd. De regenbuien van gisternamiddag hebben de toestand op heel wat plaatsen verergerd. Vele bewoners stelden de schade pas vast toen het begon binnen te regenen. De aardschok in Nederlands Limburg (p9) Kerk van Herkenbosch kan ieder ogenblik instorten. Herkenbosch/Roermond – “Eigenlijk mag ik jullie niet binnenlaten,” zegt pastoor Lambert Arts (54) van Herkenbosch, “de kerk kan ieder ogenblik instorten.” Een blik naar boven, naar de gewelven van de 13de eeuwse Romaans-Gotische kerk leert dat de pastoor niet overdrijft. In de mergelblokken zitten dreigende scheuren. Het glas in lood is op tientallen plaatsen stuk. Brokstukken uit de pilaren liggen op de kerkvloer. Een groot beeld van Maria met kind is stukgevallen. . Pastoor Arts loodst ons tussen de brokstukken naar de zwaarst getroffen hoeken van de kerk. “In één klap is al het restauratiewerk van jaren vernietigd. De pas gerenoveerde toren die nu nog in de steigers staat, zal moeten afgebroken worden. Dat hebben de experts van het bisdom vanochtend al uitgemaakt. Ook het oudste gedeelte van de kerk, het koor uit de 13de eeuw, moet gesloopt.” De voorbije jaren is voor ruim 8 miljoen frank geïnvesteerd in de kerk van Herkenbosch. Nu zal de parochie van 4000 inwoners opnieuw geld moeten inzamelen voor de wederopbouw van de kerk. “En dat dit moet gebeuren in de Goede Week” zucht pastoor Arts. “Woensdag zou hier normaal een begrafenismis moeten doorgaan. Dat kan niet meer. Wellicht zullen we voortaan moeten uitwijken naar het cultureel centrum.” Het epicentrum van de aardbeving moet zich zowat onder het Kerkplein van Herkenbosch hebben bevonden. Een grote steunbeer van de kerk is 15 centimeter opgeschoven. Rond het Kerkplein staan allemaal nieuwe huizen, zo’n twee jaar geleden gebouwd. Vrijwel alle muren vertonen scheuren. Ook hier zijn op verschillende plaatsen schoorstenen naar beneden gevallen. “Je moet eens bij mij thuis komen kijken” zegt Jos Willems, een informatica-ingenieur die een flat betrekt boven een bankkantoor. Er loopt een scheur dwars door mijn hele appartement. De tegels van de badkamer zijn losgekomen, de spiegel is afgevallen. Het is één grote puinhoop. Ik heb vanochtend mijn baas willen bellen dat ik niet zou komen werken. Dat ging niet omdat de telefoon het in Herkenbosch niet meer doet. De meeste inwoners zijn vandaag niet aan hun werk gegaan. Zij hebben wel andere dingen aan hun hoofd.” Rond het middaguur geeft burgemeester Derks van Roermond een persconferentie: “Zeker 200 huizen zijn door de aardbeving getroffen. De verzekeringpolissen dekken de schade niet. Daarom zullen we stappen ondernemen naar de provincie en de nationale overheid om een rampenfonds op te richten.” De belofte van de burgemeester voedt bij de gedupeerden weinig hoop. “Uit Den Haag moeten wij geen geld verwachten,” vreest een van de inwoners van Herkenbosch die duizenden guldens zal nodig hebben om de schade aan zijn huis te herstellen. “Kerncentrales kunnen tegen een ferme stoot” Mol – In het vakgebied van de kernenergie zijn ze niet zo sterk onder de indruk van een aardbeving minder of meer. Ze zijn er ook voor het volle pond gerust in dat zelfs een serieuze aardbeving geen zorgwekkende schade kan toebrengen aan de installaties. Ingenieur Ariën, dienst onderzoek en veiligheidsstudies van het Studiecentrum voor Kernenergie in Mol: Natuurlijk hebben we dit soort eventualiteiten ook laten onderzoeken. Effect van een mogelijke aardbeving op de reactoren. In’88 is deze studie uitgevoerd door Tractebel (het studiebureau van de Generale Maatschappij, nvdr.) De allereerste conclusie komt, vrij vertaald, hierop neer: zelfs een aardschok van maximale intensiteit is nog niet in staat, structurele schade toe te brengen aan de installaties.” “Naar de praktijk toe,” zegt ir. Ariën, “heeft de studie zich toegespitst op twee van onze reactoren, de BR2 van tachtig Megawatt, en de BR3, die nu ontmanteld wordt en die uiteraard geen enkel probleem meer kan opleveren. Voor de reactor BR2 zijn twee types aardbevingen in de studie onderzocht, van ver en dichtbij, volgens de strengste normen. Welnu, volgens het meeste pessimistisch-denkbare scenario – een zware schok van 7 op de MSK – schaal, op veertig kilometer van de reactor, wat zou resulteren in een kracht van 5 op het terrein zelf – zou er niets ergs aan de hand zijn. In het ergst mogelijke van alle scenario’s zou het gevolg alleen kunnen zijn: een gedeeltelijk leeglopen van het reactorbassin. Zonder erg. Want zelfs dan blijft de reactorkern nog onder water. Tot slot: wat opgaat voor Mol is nog in sterkere mate het geval voor Doel en Tihange: die installaties zijn nog jonger en daar zijn de veiligheidsnormen nog strenger” “Uitgevallen” Electrabel liet ons gisteren weten dat “de Belgische centrales gebouwd zijn om zonder schade te weerstaan aan een aardschok” Onderdelen en structuur moeten de trillingen zonder schade kunnen opvangen. Verder heette het: “De meetapparatuur noteert die trillingen van de bodem vanaf een bepaalde minimumdrempel en geeft alarm vanaf een bepaalde bovengrens. De meettoestellen hebben zelfs de minimumdrempel niet overschreden.” Electrabel concludeert: “De aardschok met epicentrum in Roermond heeft derhalve geen enkele invloed gehad op de goede werking van de Belgische centrales”. Dat is dan beter dan gezegd kan worden van de oudste (West)duitse reactor in Biblis (Ludwigshafen) die als gevolg van de verre aardschok uitviel. “Automatisch uitgeschakeld,” zei de directie, “omdat de schokken de toegelaten waarden “iets” overschreden. “Gewoon bouwen is goed genoeg” Hasselt – Als u me vraagt of bij de bouw van woningen en andere gebouwen hier te lande rekening gehouden wordt met het gevaar van aardbevingen, dan is mijn antwoord eigenlijk Neen,” zegt de h. Harry Vrijens, projectleider van de afdeling stabiliteit van de onderneming A+D-milieu, die zich behalve met riolerings- en wegeniswerken ook bezighoudt met de stabiliteit van gebouwen. “Dat wil zeggen, de gewone coëfficiënten bieden voldoende veiligheidsmarge. Waarom zouden wij ons dan gaan richten op zeldzaamheden? Overigens, de aardbeving van afgelopen nacht was niet gering, en wat blijkt? Hier en daar is een oud huis een schoorsteen gesneuveld, de nieuwe woningen hebben geen schade opgelopen. Dat bewijst voldoende, dacht ik zo. Nu moet u niet gaan denken dat de bouwmethodes zomaar toegepast worden. Overal bestaan normen en formules voor, aangepast aan een reeks factoren: de heersende wind, de nabijheid van de zee, stedelijke of landelijke omgeving, dat soort dingen. In Frankrijk, in het zuiden, in grote stukken van het Middellandse-Zee- gebied, bestaan bepaalde normen, die rekening houden met aardbevingsgevaar, daar wel. Doorgaans zullen daar de funderingen nog steviger uitgevoerd zijn, de opgaande kolommen wat groter, wat solieder. Ook in de mijngebieden van ons eigen land gelden heel specifieke normen. Die zijn gewoon gebaseerd op waarnemingen, gedaan in de loop van de jaren. Maar om te zeggen dat er bepaalde technieken worden gebruikt om de gevolgen van een aardschok op te vangen… Nee. De gewone bouw moet veilig genoeg zijn”. “Extra-inspectie voor bruggen is niet nodig”. Hasselt – “Er komt in de eerste tijd geen bijkomende inspectie van de bruggen, om na te gaan of ze na de aardbeving in en rond Roermond wel intact gebleven zijn”. Hoofdingenieur Rouffaert van Openbare Werken, dienst (bruggen en wegen): “In theorie is het natuurlijk mogelijk dat er schade zou zijn, maar eerlijk gezegd lijkt mij die kans verwaarloosbaar klein. Onze bruggen – en de provincie Limburg telt er wel enkele honderden, grote en kleine - zijn zo degelijk gebouwd dat ze tegen een aardbeving kunnen, ook met de kracht van de jongste. Ik kan dat niet wiskundig bewijzen, maar het is mijn overtuiging dat ze alle de schok met succes hebben doorstaan. Er zijn ploegen die bestendig, het hele jaar door, de bruggen inspecteren op hun goede staat, net zo goed als de installatie die erbij hoort. Die inspectie-ronden gaan gewoon door. Meer inspectie is overbodig”. “Honderden vogels overleven aardschok niet” Beringen – Benny Luts, eigenaar van dierenspeciaalzaak en vogelkwekerij Ficheri aan de Koerselsesteenweg in Beringen zit er aangeslagen bij. De aardschok die maandagochtend een spoor van vernieling in Limburg naliet, heeft een aanzienlijke schade in zijn kwekerij aangebracht. “Negenhonderd parkieten zaten hier”, vertelt Luts. “Het is genoeg dat een vijftal vogels opgeschrikt werden door de schok dat ze allemaal in paniek sloegen. Een paar honderd vogels kwamen onmiddellijk om. Daarbij waren de parkieten aan het broeden, ze zijn van hun eieren weggevlogen wat maakt dat deze snel afkoelden en de ongeboren jongen omkwamen. De aardschok heeft me voor verschillende honderdduizenden franken in de zak gezet”. “Late disco-klanten zien hoe muur van danslokaal scheurt” De aardschok in Duitsland. Heinsberg – “Ik dacht dat een vrachtwagen de discotheek was binnengereden” zegt Hubert Palmen, eigenaar van danslokaal Die Kiste aan de Deickstrasse in Heinsberg. “Maar toen alles maar bleef daveren, de luster heen en weer bengelde, stukken van het plafond naar beneden vielen en een muurkast tegen de bodem sloeg, wist ik dat het om een aardbeving ging. Ik lag boven in mijn slaapkamer. De discotheek beneden was nog open. De aanwezige klanten stormden in paniek naar buiten en konden nog net zien hoe de voorgevel van de tweede verdieping losscheurde. Restaureren kan niet meer. Dit moet gesloopt worden”. De Duitse grensstad Heinsberg ligt op een 15-tal kilometer van Roermond. Volgens een woordvoeder van de plaatselijke politie zijn er 25 mensen uit de stad naar het ziekenhuis gebracht, vier van hen zijn er ernstig aan toe. De meeste slachtoffers liepen verwondingen op door neerstortende schoorstenen en pannen die van de daken schoven. De politie wijst ons de straten aan die het ergst getroffen zijn in Heinsberg. Het gaat om een oudere volksbuurt, gebouwd rond het enorme fabriekencomplex van chemiereus Akzo. De Niethausenerstrasse is afgesloten voor het verkeer. Huis aan huis is er schede: schoorstenen die op de daken zijn gevallen, brokstukken op een auto, vensters die stuk zijn getrild en muurtjes die het hebben begeven. Ook op het fabrieksdomein is de schade groot. Brandweerlui zijn op verschillende plaatsen bezig met puinruimen en de openliggende daken toe te dekken. Ze doen uiteraard alleen het hoognodige “De herstellingswerken zullen we zelf moeten betalen,” jammert een oud moedertje uit de Niethausenerstrasse. “Hiertegen is niemand verzekerd.” “Nog een geluk dat dit zaterdagnacht niet gebeurd is,” zegt een man die tegenover de zwaar gehavende discotheek woont. “Dan zit die zaak proppensvol en zou de paniekreactie van het publiek voor een ramp hebben gezorgd.” Verzekering tegen een aardbeving is mogelijk. Wauthier Robyns van de Beroepsondernemingen : “De Verzekering die ook aardbevingen dekt is echter (nog) niet verplicht. Een andere mogelijkheid is dat de polis wel glasbreuk als gevolg van een aardbeving dekt.” Overigens, het ziet er niet naar uit dat de gevolgen van de aardbeving ernstig genoeg zijn om het Rampenfonds dit keer te laten tussenkomen. Zoals bekend heeft voormalig economieminister Willy Claes voorgesteld om de brandverzekering verplicht te stellen. Grote bekommernis van Claes was de verlichting van het Rampenfonds, dat sinds de voorjaarsstormen van vorig jaar behoorlijk diep in de geldbeugel heeft moeten tasten. Bij de onderhandelingen over het verplicht stellen van de brandverzekering is er ook aan gedacht om stormen en aardbevingschade te voorzien. Claes wil op die manier voor het Rampenfonds ook de onzekerheid wegnemen welke bedragen het fonds voor dergelijke rampen achter de hand moet houden. “Technisch gezien is een dergelijke verzekering mogelijk,” stelt Robyns. “Het is zelfs makkelijker dan bijvoorbeeld schade door overstroming te voorzien. In dit laatste geval speelt immers de ligging van het huis een rol.” Voor een verzekering tegen aardbevingschade betaalt u ongeveer 100 frank extra per verzekerd miljoen (schommelt van maatschappij tot maatschappij). Een aantal maatschappijen bouwen wel een vrijstellingf in die tot 30.000 frank kan oplopen. Ook dat verschilt van verzekeraar tot verzekeraar. De Aardschok in Limburg Nachtwerkers waren getuigen “Ik bewoog hoewel ik stopte” Dilsen – Stokkem Hubert Opdelocht (46) uit Dilsen is één van de weinigen die de aardbeving van begin tot einde in open lucht heeft meegemaakt. Hij was gisterenochtend op dagdienst werkzaam aan het afvalwaterstation van Bekaert in Lanklaar en kan ons een haarfijne reconstructie geven van de meest bewogen tien seconden uit zijn leven. “Ik liep buiten op weg van het bezinkingsbedden naar het afvalwaterstation. Het was precies alsof ik me plotseling niet goed voelde en min of meer begon te zweven. Ik stopte met lopen, maar toch bewoog ik. Ik zag het groot gebouw voor mij een licht golvende beweging maken en hoorde een fel gedreun dat klonk als het geroffel op een trommel. Toen wist ik dat het om een aardbeving ging. De schrik sloeg mij om het hart want ik dacht de hele tijd dat het nog erger zou worden. Maar dan was het ineens weer stil en begonnen de eksters fel te schetteren. Er klonk één groot concert van vogels die uit hun slaap gewekt waren. Ik ben dan verder gelopen en zag de arbeiders van de fabriek naar buiten stormen. Ook zij hadden de beving sterk gevoeld., maar niet gehoord door het lawaai van de machines”. “Een straatwals door de mijngangen” Heusden-Zolder – “Ik heb de indruk dat je een aardbeving onder de grond minder voelt dan boven. Het gesteente in de mijn zit immers gevangen, terwijl een huis vrij staat en meer kan trillen,” zegt mijnwerker Theo Huybrechts uit Beringen die nu al zijn tweede aardbeving als ondergronder meemaakte. Huybrechts was gisterenochtend één van de twee pompenwachten op een diepte van 800 meter in de mijn van Zolder. “We dachten eerst dat de mannen van de morgenpost kwamen aanrijden met de locomotief, maar, dat kon niet op dat uur. Het was precies alsof er een grote machine door de gang rolde, een straatwals of zo. We voelden ook lichte trillingen. We zijn dan eens gaan kijken, maar er was nergens iets te zien. Geen moment heb ik aan een aardbeving gedacht. Om vijf uur, toen de morgenpost arriveerde, wist ik het pas. Ik moet wel zeggen dat het nieuws een beetje raar overkwam. Mijn eerste gedachten gingen naar mijn vrouw en kinderen. Tijdens de aardbeving van 83 zat ik ook onder, maar die was lang zo erg niet als nu. Toen kwam er alleen wat stof uit de stenen”. “De oven ontploft?” Kinrooi – Bakker Leo Henckens (54) uit Geistingen, in vogelvlucht amper 15 kilometer van het epicentrum van de beving, beleefde gisteren de schrik van zijn leven. “Ik was net deeg aan het aanmaken, toen alles ineens begon te rammelen. Eerst dacht ik dat de oven ontploft was, maar ik zag dadelijk dat die nog intact was. Je weet echt niet wat je moet denken op zo’n moment. Je bent met stroom aan het werken, je ziet die lampen bewegen… Ik heb veel schrik gehad op dat moment. Ik ben ook dadelijk naar boven gespurt, maar mijn vrouw en dochter kwamen al afgelopen. We meenden dat er thuis alleen iets loos was, maar als je dan bij de buren overal de lichten ziet, realiseer je je pas wat er gebeurd is. Die tien seconden duurden wel erg lang en ik zal ze niet vlug vergeten. Ook mijn gast was over zijn toeren. Hij kwam om vijf uur werken en zag toen nog zo bleek als wat. Zijn gezin heeft de hele nacht op straat doorgebracht. Nu kunnen we er wel allemaal om lachen, maar op het moment zelf…” “Dit keer ging het niet van links naar rechts zoals bij stormweer, maar van boven naar beneden”. Genk – Hoogste punt, hoogste building, hoogste verdieping. Het Genkse flatgebouw “Zonneweelde” met de twintig verdiepingen dat tot vele kilometers ver de hele omtrek domineert, “wiegt” al als er een gewone bries staat. En winderig is het altijd op dit hoge punt. De bewoners van de bovenste lagen leven met een bestendig gefluit. Maar dit keer was het niet het geluid van windstoten en –rukken dat ze uit de slaap haalde, het was héél anders. Zo beangstigend dat vele inwoners van de 200 appartementen eerst de gangen opvluchten – in pyjama – en nog meer in allerijl wat kleren aantrokken en hun heil zochten, buiten, de straat op, zo ver mogelijk van het hoge complex vandaan. Enkele bewoners van de allerhoogste verdieping met hun eigen relaas over de felle schok die hen in paniek deed vluchten. Van twintig hoog de straat op vluchten Paul Mertens (50): “Door een eigenaardig toeval – ik kon de slaap niet meer vatten – was ik op, en zat ik TV te kijken. Net op het ogenblik dat CNN beelden toonde van de Etna, van de gloeiende lava die een bergdorpje bedreigde, en ik bij mezelf zat te bedenken, de wereld zit toch onrechtvaardig in mekaar, rampspoed treft altijd andere delen, wij blijven altijd gespaard, toen begon dat rare, nare, akelige geluid. Er ging een siddering door het hele gebouw, er was een gekraak dat van alle kanten tegelijk scheen te komen. (M’n vrouw dacht in die eerste seconden dat er een raam was opengerukt, door een windhoos of zo.) Het deed erg vies, deze luchter hier slingerde tegen de wand op, zo krachtig alsof iemand hem probeerde stuk te kloppen. Mijn vrouw en ik hebben ons razendsnel aangekleed – ondertussen hield het gerommel maar aan – en we hadden maar één gedachte: naar beneden en weg. Nee, de lift hebben we niet genomen: alle twintig de trappen te voet genomen. Met z’n tweeën zijn we in de auto gesprongen en weg gespurt. Onder het rijden dacht ik, vooral niet de kant van Luik (Liège) of Aken (Aachen)uit rijden, en ook: uit de buurt blijven van hoge masten. Wijd open ruimten opzoeken! De radio aan, de berichten over de aardbeving op de voet blijven volgen. We zijn bij aanbeland bij mijn ouders, allebei in de techtig, die in Koersel wonen. En daar door blijven luisteren. Als ik terugdenk aan die momenten van onze vlucht: hoe hoger ze woonden, hoe méér de mensen de straat op vluchten. Waarschijnlijk waren de ondersten er geruster in …” “Ergste voorbij” Mevrouw Bernadette Posikata-Claessen, ook van de twintigste verdieping: “We hebben ons geen ogenblik bedacht: direct de straat op en wegwezen. Deze keer ging het gebouw niet heen en weer, van links naar rechts, zoals bij windvlagen gebruikelijk is, maar meer op en neer, zo leek het. Het meest angstige effect kwam van de geluiden. Een soort geroffel, felle korte slagen na mekaar. Mijn man en ik, we hebben onze twee dochters wakker gemaakt – die sliepen door het hele tumult heen – en we zijn naar beneden gesneld, via de trap, jazeker. We zagen de mensen op de gangen, de mensen buiten. Volgens mij hebben de bewoners van de middenste lagen de minste last gehad, die van de laagste en de allerhoogste verdiepingen het meest. We zijn naar mijn ouders gereden, hier een eind verderop, maar daar zagen we geen licht branden. Via de radio hoorden we, het ergste is nu wel voorbij, en we zijn terug naar hier gekomen. Nee, geslapen hebben we geen ogenblik meer”. “Eindelijk heeft m’ n vrouw mij nog eens vastgepakt” Maaseik – Twee oudere Maaseikenaars blijven er bijna in: “Hebt gij dat ook gevoeld vannacht? Dat was dikke Jeanne die klaarkwam.” Op het marktplein in Maaseik doen de mannen stoer en de vrouwen opgewonden. Een schaarse uitzondering daargelaten heeft de vrouwelijke helft van deze stad geen oog meer dicht gedaan na de aardschok. Mannen zijn koelbloediger, zeggen ze van zichzelf. In café Cambridge zegt de oudste klant: “Vannacht heeft mijn vrouw me voor het eerst in vijftien jaar nog eens vastgepakt.” De cafébaas verslikt zich. Twee straten verder schudt pastoor Champagne bedroefd het hoofd. Het plafond van de kerk was pas geverfd, maar door de aardbeving is een deel van het pleisterwerk gescheurd. Een van de ververs tuurt naar boven: “Verdomme toch. Dat is een week extra werk voor vier man”. Waaraan dachten de Maaseikenaars zondagnacht toen de aarde begon te trillen? Aan de meest uiteenlopende dingen, zo blijkt. Een gek? “Zondagnacht rond 3u20 was Astrid Verkoeijen (49) er van overtuigd dat haar laatste uur geslagen had: “Ik dacht de wereld verging. Ik was volledig in paniek. Ik heb geen oog meer dicht gedaan”. Ook Teresa Segers (49) heeft een slapeloze nacht achter de rug: “Ik ben nog nooit van m’ n leven zo bang geweest. M’ n man dacht dat de chauffageketel ontploft was, maar ik wist dat het een aardbeving was. Ik vond het vreselijk om mee te maken”. “Nogal wat mannen dachten zondagnacht dat hun mazoutketel de lucht invloog. “Dat was m’n eerste gedacht,” zegt René Bielen (62). “Pas toen ik op straat stond, hoorde ik van de buren dat het een aardbeving was. Onze poedel had het blijkbaar eerder door. Het beestje jankte en bibberde als een klein kind”. “De hond van Marcel Schroyen (56) wordt volgende week zestien jaar. “Hij is stokoud en potdoof, maar je had hem vannacht eens moeten zien springen”. Maar blijkbaar was ook het baasje de kluts volkomen kwijt. “Ge denkt van alles op zo’n moment: een gek die op de verkeerde knop geduwd heeft, een opkomend onweer…” Josef Better (62) was toevallig wakker toen de aarde begon te beven. “Een seconde lang dacht ik dat DSM in de lucht gevlogen was. Ik heb het al vaak gezegd: als daar iets gebeurt, ligt Maaseik plat”. Slechte films. Miriam Robert (23) crosst door het centrum van Maaseik. “Vannacht was ik helemaal de kluts kwijt”, zegt ze in zeven haasten. “Pas tegen de morgen ben ik weer in slaap gevallen. En nu heb ik mij verslapen. Ik moet dringend naar m’ n werk”. Het is kwart voor twaalf. Mevrouw Vandenhende heeft helemaal geen oog meer dicht gedaan. “Nog een geluk dat de kinderen niet wakker zijn geworden. M’ n dochtertje zei vanmorgen dat ze zo akelig gedroomd heeft, maar ze wil absoluut niet zeggen waarover”. De kinderen van Mathieu Hendriks (34) uit Kinrooi zijn wel wakker geworden. “Ze kijken veel te veel naar slechte films. Ze dachten dat er klopgeesten in huis zaten. M’ n dochtertje heeft geen oog niet meer dicht gedaan. Ze heeft de rest van de nacht met een deken over haar hoofd in bed gezeten”. Ook het dochtertje van Brigitte Jacquemin (28) was een tijdlang ontroostbaar. “Het was toch iets akeligs. Ze zeggen dat het maar een paar seconden geduurd heeft, maar voor mij was het precies alsof er geen einde aan kwam. De mensen hier zijn serieus geschrokken. Bij de juwelier dachten ze dat inbrekers met een vrachtwagen het uitstalraam hadden geramd”. Whisky “In de Bosstraat zijn een paar schouwen ingestort. Eén van die schoorstenen is neergekomen op de woning van Henri Verlaak (57). “Ik dacht direct: het huis stort in. Ik heb de 100 gebeld, maar daar wisten ze nog van niks. Een paar minuten later is de brandweer gekomen. Die mannen hebben tot half zeven gewerkt om de brokstukken weg te halen. Al bij al valt de schade nog mee. Alhoewel: ik heb vanochtend iemand van de verzekering over de vloer gehad en die zei dat ik zelf voor de schade zou moeten opdraaien. Schoon, hé. Ik ben al 33 jaar verzekerd en ze hebben mij nooit een frank moeten betalen”. . De Nederlandse mijnheer Hoppezak is ontgetwijfeld een gelukkig mens. “Ik heb geslapen als een roos,” zegt hij met een uitgestreken gezicht. “Dat klopt,” zegt zijn vrouw, “maar je had wel een serieuze whisky op”. . Annie Graus (52) uit het Nederlandse Echt heeft van de nood een deugd gemaakt. “Ik heb een tas koffie gedronken en ik ben beginnen strijken. Slapen kon ik toch niet meer”. . Mijnheer en mevrouw Grootveld logeerden zondagnacht toevallig in Heerlen. Zegt zij: “Toen de aarde aan het schokken was, zei m’ n man: wat doe je nu weer? Mijn echtegenoot snurkt. Hij dacht dat ik hem een duw had gegeven”. “Een café dat carnaval overleeft; kan ook tegen een aardbevinkje,” grijnst de patron van café Cambridge. Net toen hij de zaak wou sluiten, daverde het in Maaseik: “Ik heb de lichtreclame maar weer aangezet.” Van horen zeggen weet hij dat ze verderop in de bakkerij met drie man onder tafel zaten: “Ze dachten dat de oven in de lucht ging vliegen.” . Caféganger Harrie Pannemans bladert net in Het Belang: “Tiens,” zegt hij, “wat lees ik hier? In Roermond heeft een vrouw vorige week een koffertje met 32 miljoen frank gevonden. Als dat maar goed afloopt, twee schokken op zo’n korte tijd.” Maaseik was met meer dan 300 oproepen bij het hulpcentrum 100 de felst getroffen gemeente. Vele Maaseikenaars hadden zo hun eigen gedachten bij de beving. Alle moeders waren wakker. Lommel – In het ziekenhuis van Lommel heeft de aardbeving korte tijd letterlijk en figuurlijk voor heel wat opschudding gezorgd. Heidi Sevens was met haar collega’s van de dienst spoedgevallen net aan het eten: “We eten in een garage, waar zich onder meer een hele grote poort bevindt voor de ambulances. We voelden eerst een soort van golven over de grond gaan, trillingen die doorheen ons hele lichaam gingen. De poort daverde zeer hard, het hele gebouw eigenlijk. We bekeken mekaar met vragende blikken, maar vooraleer we het allemaal doorhadden, was het gedaan. Ik dacht aanvankelijk dat er iemand op de poort aan het bonken was. Maar kort daarna drong het tot ons door dat het om een aardbeving moest gaan. We kregen dan enkele telefoontjes van verontruste verpleegkundigen van het ziekenhuis. Die mensen waren hevig geschrokken omdat er in het ziekenhuis nogal veel grote ramen zijn die leken kapot te springen. Onder de patiënten is er niet veel paniek geweest. Alleen de vrouwen op de afdeling materniteit – die sowieso licht slapen – waren allemaal op de gang samengestroomd. Andere patiënten kwamen gewoon vragen of ze nu gedroomd hadden of dat er werkelijk iets was gebeurd.” Migranten wisten wat er gebeurde. Maasmechelen - Vele Limburgers wisten gisternacht meteen hoe te reageren op wat zij herkenden als aardschokken: de migranten uit de Zuideuropese aardbevingsgebieden. Door ervaringen in eigen land reageren zij alerter op ieder bevingssignaal. Zo ook gisternacht toen Eisdenaar Ulusoy Hasan bij de eerste schok, net zoals de meeste van zijn Turkse landgenoten, erg snel zijn woning verliet. “Mijn schoonbroer Gencer Mehmet, die hier sinds een maand bij ons op bezoek is, stond toen echter al midden op straat. Hij maakte de recente aardbeving in de streek Erzerun-Trabzon mee. Hij voelde dus onmiddellijk wat er gaande was. Hij heeft ook langer dan wij gewacht om weer naar binnen te gaan. Ik weet dat alle Turken hun huizen verlaten hebben. En iedereen telefoneerde zo ongeveer met iedereen om te horen of er gewonden waren, wat gelukkig niet het geval was.” Een Turks echtpaar bleef de resterende nachtelijke uren voor alle zekerheid buiten, op en neer wandelend door de tuinwijk met hun kinderen. Die moesten van hen ook gisteren overdag best buiten blijven. Ook Noemi Di Rocco-Sponga en haar echtgenoot hadden al eerder aardbevingen ervaren. “Bij de geboorte van mijn man was er een ernstige aardbeving. Daar weet hij uiteraard niets meer van. Maar later heeft hij er ook nog verscheidene meegemaakt. Zo wisten we gisternacht meteen hoe laat het was. We herkenden het aankondigende gerommel. Ook dat de honden in de buurt als gek begonnen te blaffen was voor ons een teken dat er iets stond te gebeuren. Toen ik mijn dochter in de buurt van Ancona (Midden – Italië) op bezoek was vond er een ernstige aardbeving plaats toen we ons in het open veld bevonden. Wij liepen daar duidelijk geen gevaar, maar het is toch angstaanjagend als de grond zo hevig gaat schokken dat je niet meer meester bent over je eigen lichaam. Dat gevoel had ik gisternacht weer.” Het Turkse echtpaar Sabah vluchtte eveneens uit hun appartement in de Burg. Dextersstraat. Zij plaatsten hun auto op veilige afstand van de woning en zochten er een veilig heenkomen in. Toen het weer rustig werd ging meneer Sabah terug naar zijn woning. Zijn echtgenote Fahti durfde echter niet naar binnen en bracht de nacht in de wagen door: “Ik heb genoeg meegemaakt aan aardbevingen. En meestal kwamen na de eerste schok nog andere bevingen. Vreselijk. Een veilig heenkomen zoeken is het enige dat je kunt doen.” Een Italiaans echtpaar bracht met hun kinderen de rest van de nacht op de keukenvloer door. “Zo dicht mogelijk bij de buitenste deur en de kinderen onder de tafel. Dat is het veiligste.” De Aardschok in België. KMI : « Aardbevingen blijven onvoorspelbaar » Bruxelles / Brussel – Gisternamiddag had het personeel ban het KMI in Bruxelles – Brussel de handen nog vol met telefoontjes van angstige burgers met vragen over aardbevingen in België. Op het KMI werden de vragen zo goed en zo kwaad mogelijk door het personeel van de afdeling seismologie beantwoord. Tegelijkertijd werd de verzending in gereedheid gebracht van een vragenlijst, bestemd voor alle burgemeesters van België. Daarop moeten de burgervaders aangeven “of de bevolking onrustig is geworden en op straat is gelopen”, of “muren en schoorstenen beschadigd werden”, “Voor onze contreien mogen we rustig spreken van een zware aardbeving”, zegt seismologe Martine De Becker. “Het is trouwens nog altijd niet gedaan. Sinds de eerste beving hebben we er al tientallen gemeten, van alle mogelijke sterkte. Er zullen zich hier trouwens nog bevingen voordoen, maar niemand kan voorspellen wanneer, of hoe zwaar die zullen zijn. De seismologie als wetenschap is nog te jong om daar al precieze antwoorden op te kunnen geven.” “In België kun je toch nog beter onder tafel kruipen”. “Aardbevingen in West-Europa worden veroorzaakt door de druk op de aardkorst vanwege twee tectonische platen,” aldus Martine De Becker. “Eén vanuit de Atlantische oceaan en één vanuit Afrika die in noordelijke richting drukt. West-Europa wordt daartussen geperst en dat veroorzaakt spanningen in de aardkorst. Bij ons valt dat nog mee, maar in Grielenland, Italië, Turkije zijn die spanningen veel heviger en gebeuren dus ook meer bevingen.” Bij ons treden aardbevingen meestal op in de breukgebieden in de provincies Limburg en Noord-Brabant (zeg maar ongeveer de lijn Tongeren – Maastricht – Sittard – Weert – Helmond – Uden). Verdere breukgebieden situeren zich in het oosten van de provincie Luik (Liège) (grens van de Hoge Venen), langs de lijn van Namen (Namur) (Borinage – Centre – Charleroi), terwijl zich in het Brabants massief (een lijn Ronse – Waver – Halle – Tienen) ook een breuklijn bevindt. Veel vaker dan hier bij ons komen in het Duitse Rijndal aardbevingen voor, die soms tot hier gevoeld worden. Beving is gevolg van tegen elkaar aanschuren van onderaardse platen in het dal van de rivier de Rijn. Bij aardbevingen schuren aardlagen tegen mekaar. In de Rijnstreek zakt de “Rijnslenk” langzaam weg, maar dat gebeurt niet continu. Een van de breuken die het gevolg is van het wegzakken van de Rijnslenk, loopt tot in Nederlands- en Belgisch Limburg. Tokio Dat zich in België nog aardbevingen zullen voordoen staat voor de seismologen als een paal boven water. Wanneer die zullen gebeuren en hoe sterk die bevingen zullen zijn is echter onvoorspelbaar. “Seismologen kunnen aardbevingen nog altijd niet nauwkeurig voorspellen. Kijk eens naar China, Japan of Californië waar de mensen toch regelmatig af te rekenen hebben met zware bevingen. Zelfs daar zijn de wetenschappers er nog altijd niet in geslaagd om rampen te voorspellen. Aardbevingen gebeuren al miljoenen jaren, maar de seismologie als wetenschap bestaat nog geen honderd jaar”. Zelfs een zwaardere beving dan de 5,5 op de schaal die we nu hebben gehaald, wordt door Martine De Becker niet uitgesloten. “5,8 behoort tot de mogelijkheden, maar als we mogen afgaan op de statistieken, zal het hier toch nooit zwaarder beven dan 6 op Richter”. Volgens die schaal staat “5” meestal voor “aanzienlijke schade”, maar dat moet volgens De Becker enigszins gerelativeerd worden. “De schaal van Richter is de wetenschappelijke meting van de grondbeweging en kan dus eigenlijk niets zeggen over de eventuele schade. Een “5” in Tokio betekent niets, omdat daar alles is gebouwd om bevingen met een kracht van 7 te weerstaan. Die 5,5 van Roermond zou in het centrum van Luik (Liège) wel voor een flinke ravege hebben gezorgd”. Tafel. Net zoals in ’83 zijn ook nu veel mensen in paniek op straat gelopen. “Bij ons is dat helemaal fout,” zegt seismologe De Becker. “In Zuid-Europa is het verstandig om dan naar buiten te lopen, maar onze huizen zijn sterk genoeg om een aardbeving van deze omvang te weerstaan. Wij hebben trouwens geluk dat deze beving ’s nachts is gebeurd. Overdag zou er veel meer volk op straat zijn geweest die geraakt zouden zijn door vallende dakpannen en schoorstenen. Binnen blijven en rustig blijven wachten, dat is de bodschap. Als de beving echt zwaar overkomt kun je nog onder de tafel kruipen want je kan natuurlijk ook gewond geraken door een vallende luster”. Na de beving raadt Martine De Becker wel aan de leidingen van gas, elektriciteit en water te laten controleren. “De muren hebben toch even gebeefd, alleszins genoeg om een leiding te laten barsten”. Of het waar is dat dieren een aardbeving kunnen voorspellen, laten de seismologen voorlopig in het midden. “Bij sommige bevingen is dat blijkbaar wel her geval, bij andere dan weer niet. Ik vrees dat we daar nog altijd geen eensluidend antwoord op kunnen geven. In China zijn ooit foto’s gemaakt van ratten die, vlak voor een aardbeving, over de elektriciteitsdraden wegvluchtten. Maar als we daar een wet op konden plakken, zouden we hier allemaal werken met katten en vissen”. Seismologe Martine De Becker bij de metingen van 3u20. “Als het epicentrum van deze beving in Luik (Liège) zou gelegen hebben, zou er veel meer schade geweest zijn”. Schaal van Richter De schaal van Richter meet de energie die vrijkomt bij een aardbeving aan de hand van de trillingen van de grond, die door een seismograaf opgetekend worden. Volgende waarden worden daarbij gehanteerd: 8.0 Uitzonderlijk zware aardbeving. Veroorzaakt enorme schade en is uiterst gevaarlijk in bevolkte gebieden. 7.0 Zware trilling die een grote ravage aanricht. 6.0 Zware schade in dichtbevolkte gebieden. 5.5 Waarde van de aardbeving van zondagnacht. 5.0 Schade in gebieden die er geen rekening mee houden (in bv constructies van gebouwen). 4.0 Lichte schade. 2.0 Lichte schok, nog net voelbaar voor de mens. Charles Francis Richter (1900-1985), naar wie de schaal van Richter genoemd werd, was een eenvoudig, bescheiden man. Naar het einde van de jaren twintig trachtte hij aardbevingen op een systematische manier te registreren. Hij ontwikkelde een “gedeeltelijk willekeurige” schaal die een onderscheid kon maken tussen grote en kleine aardschokken. Richter gebruikte een logaritmische schaal, wat betekent dat het cijfer 6 op de schaal van Richter overeenkomt met een kracht die tien keer sterker is dan 5. Met de schaal van Richter kan aan de forse bewegingen van de aardkorsten, dan wel de aardmantel, een bepaalde waarde worden gegeven. Dat gebeurt met bepaalde formules. De bevingen worden geregistreerd door seismologische stations over de hele wereld. Die constateren de kracht van de schokken door de grootte van de oppervlaktegolven. De schaal loopt van minder dan 1 tot groter dan 8. Het aantal bevingen dat per jaar door de stations wordt vastgelegd, bedraagt zo’n half miljoen. De zwaarste schokken, met een kracht van meer dan 8 op de schaal, vinden gemiddeld maar een keer per jaar plaats. Aardbevingen met een kracht van 7 tot 8 zo’n tien keer per jaar. Bevingen met een waarde van 6 tot 7 op de schaal van Richter worden 100 keer per jaar geregistreerd. Per jaar vinden er gemiddeld zo’n tien bevingen plaats die grote schade veroorzaken. De diepte waarop de bevingen plaatsvinden is heel verschillend. De Peelrandbreuk, waar de beving van maandag plaatshad, ligt zo’n 25 kilometer diep. De meeste bevingen worden geregistreerd op een diepte van minder dan 60 kilometer. De grootste diepte waarop tot dusver een aardbeving werd vastgelegd was op 720 kilometer bij de Molukken. Mobiele meetstations peilen naschokken. Kinrooi – Nauwelijks een uur na de aardschok reden twee seismologen van de Koninklijke Sterrenwacht naar het Maasland. In de kelder van een flat aan de Grote Kerkstraat in Maaseik en de archiefruimte van het gemeentehuis in Kinrooi installeerden ze een mobiel meetstation met verfijnde meetapparaten. Nadien stelden ze nog stations op in Nederlands, Limburg in Thorn, Haelen en Strampoy. De opstelling gebeurde daar met het akkoord van het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut. “De zanderige bodem van Limburg is niet zo ideaal voor het exact meten van trillingen,” leggen de seismologen Roland Verbeiren en Henri Martin uit. “Rotsachtige ondergronden zijn daar beter voor geschikt. We zoeken vooral rustige plekken met een stabiele vloer en zo weinig mogelijk storende geluiden uit de omgeving: liften en gebouwen of zware vrachtwagens op naburige wegen”. Aan elke kist zit een kostenplaatje vast van om en bij de 1.2 miljoen frank. Hij omvat een seismograaf die alle trillingen noteert. Met een mini-computer worden ze dan op een magneetband gelezen. Daarna ontleden de seismologen de band in Uccle /Ukkel . “We meten het aantal naschokken,” zegt Roland Verbeiren, “In totaal zijn de eerste zes uur na de aardbeving een tiental kleinere schokken geregistreerd. Het is een schat aan informatie waarmee we niet enkel de ronde of lange vorm van de breuken in de aardkorst in kaart kunnen brengen. Ook geven de resultaten van de metingen in en rond het epicentrum van de aardbeving een correct beeld van de richting waarin de schokhaard zich verder evolueert. Maar met die gegevens kunnen we niet voorspellen wanneer en waar een nieuwe aardbeving plaatsheeft. We moten zo snel mogelijk na de aardbeving op de plaats van het onheil zijn. Hoe langer we wachten, hoe minder aantal naschokken we kunnen optekenen. Met de gegevens begrijpen we ook beter hoe aardbevingen ontstaan. Het in kaart brengen van de verschillende breuklijnen is verder belangrijk voor de bouwondernemingen die dan de constructie van woningen en flats kunnen aanpassen. De mobiele meettoestellen zijn een zegen. Sinds de aardbeving in Luik (Liège) (1983) werken we daar mee. In het verleden deden we enkel een beroep op informatie van buitenlandste meetposten. Dan gaat toch heel wat tijd verloren die we nu uitsparen. Grensgebied kent al sinds de middeleeuwen aardschokken. Roermond / Hasselt – Het Oosten van België is historisch en instrumenteel gezien het meest actief op vlak van aardbevingen. Het grensgebied met Duitsland en de Nederlanden is een regio die sinds de middeleeuwen zeer belangrijke aardbevingen heeft gekend. Al rond het jaar 600 is er sprake van bevingen, die zijn opgetekend in de streek van Tongeren en die schade hebben toegebracht aan de O.L. Vrouwkerk in die stad. In de 9de, 10de en 11de eeuw schuiven de meeste vermeldingen over bevingen op naar het land van Aken (Aachen) en het Luikse (Liège). In 1117 werden bij een aardschok in Luik (Liège) “vele menschen verpletterd onder instortende huysen”, zo leren de archieven. Op 23 februari 1828, om kwart na acht ’s morgens, schudde de aarde in Tongeren. Volgens de geschiedschrijver van dienst “werd een dof gerommel waargenomen, gevolgd van een hevigen schok. Het kruis van den grooten kerktoren zwenkte geweldig, en van ’t gewelf van de kerk vielen steenen en pleister af. Men was juist bezig een lijkdienst te zingen voor de genaamde Antoinette Pansart, 15 jaar oud.” Nog volgens de schrijver “bewoog de doodkist opeens en scheen te dansen, terwijl de kandelaars rond de doodkist over en weer helden. Priesters en volk, door een geweldigen angst aangegrepen, speelden schampavie ofte volgen de kerk uit…”. Ieder jaar worden, over de hele wereld, honderden aardschokken waargenomen met een sterkte tussen 5 en 5,9 op de Richterschaal. De aardbeving van deze nacht was, in dat perspectief gezien, dus niet zo uitzonderlijk. Nochtans was de schok dat voor deze streken wel, gezien zware aardbevingen in Belgisch en Nederlands Limburg eerder zeldzaam zijn. Bevingen zijn er alleszins een hele reeks geweest. Dichtbij huis was er in Eigenbilzen een aardbeving in februari 1925, waarbij een 73-jarige vrouw “zozeer werd aangedaan dat zij ervan stierf”. Tot de zwaarste aardbevingen in onze contreien moet zeker gerekend worden de aardschok die op 20 november 1932 het Nederlands- Brabantse Uden trof, met een kracht van 5 op de Richterschaal. Krachtig. De schok van maandagochtend haalde 5,5 op de schaal van Richter. Op 11 juni 1938 werd België al eens getroffen door een zelfde krachtige aardschok: ook 5,5 op de schaal van Richter. Dat gebeurde in Zulzeke – Nukerke (bij Oudenaarde), waar twee doden en veel gewonden vielen. Over het hele land donderden 25.000 schoorstenen naar beneden. Op 3 april 1949 werd een schok geregistreerd met als epicentrum Havré (bij Mons), waardoor schade werd toegebracht aan de dorpjes in de Haine-vallei. Op 25 juni 1960 werd een beving waargenomen in Noordoost België, ten zuiden van Weert. Aardschokken werden nog geregistreerd in Theux (1951), Waimes en Malmedy (1962), Centre (het gebied tussen Mons en La Louvière) in 1965, en in datzelfde jaar ook nog in Ans-Vottem, waar enkele lichtgewonden vielen. De reeks is nog lang niet ten einde. De aarde schudde nog eens hevig op 18 februari 1971 in Koningsbosch (Nederlands-Limburg). Die beving werd gevoeld tot in Roermond en omgeving, en schrikte een hoop mensen op. De schaal van Richter wees 5 aan. Op 5 juni 1980 lag het epicentrum in Heythuysen, en haalde de beving 4 op de schaal van Richter. Ook 4 op de schaal van Richter werd geregistreerd op 2 maart 1982, bij een aardschok die als epicentrum Born had. Luik (Liège) Nog vrij vers in het geheugen ligt de schok die in de nacht van 7 op 8 november 1983 de onmiddellijke omgeving van Luik (Liège) teisterde. De naald wees 4,9 aan op de Richterschaal. Een 73-jarige vrouw kwam om het leven, 24 personen liepen verwondingen op en honderden mensen werden dakloos. Op 16 juli 1985 was het weer prijs in eigen regio. Een beving met als epicentrum Munsterbilzen duidde toen 3,2 op de Richterschaal. Op 18 oktober 1988 beefde de aarde opnieuw in Nederlands-Limburg. Het epicentrum lag iets ten noorden van het plaatsje Voerendaal, zowat 20 km van de Belgische grens, ter hoogte van Lanaken. De schok werd gevoeld in de grensstreek en in het Luikse (Liège), en in streek van Givet. Sinds 1900 zijn in Nederland 50 aardschokken genoteerd, waarvan 54 procent in Limburg. Hoewel hij minder schade aanrichtte, was de aardschok van zondagnacht zestig keer krachtiger dan die van Luik (Liège). Dat is ondermeer te wijten aan de structuur van de Luikse (Liège) ondergrond. De stad is op sediment gebouwd, wat een minder stabiele basis is dan bijvoorbeeld rotsbodem.Bron
- Bron
- Belang van Limburg (Het) 1992.04.14
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Hasselt
- Opmerking
- Titres: Aarde schokt tien seconden De aardschok in het buitenland DeAardschok in België Grensgebied kent al sinds de middeleeuwen aardschokken Mobiele meetstations peilen naschokken
Aix-la-Chapelle (D)BeauvechainBiblis (D)Bonn (D)Braine-l'AlleudBruxelles / BrusselCologne (D)Düren (D)FeluyForest / VorstGenkGhlinHasseltHeinsberg (D)Herkenbosch (NL)Krefeld (D)Laeken / LakenLangenfeld (D)LiègeLimalLuikMaaseikMaastricht (NL)MembachMettman (D)Metz (F)MonsMouscronNamurNancy (F)NivellesOttigniesOverijseParis (F)Roermond (NL)Schaerbeek / SchaarbeekSeneffeThionville (F)TihangeTongerenTongresTubizeUccle / UkkelVerviersWavreWorms (D)
OrigineelTekst nr. 2820Dernière Heure (La) 1992.04.14 · 1992 · Bruxelles
Il y avait plus d'un siècle qu'un tremblement de terre d'une telle intensité n'avait pas ébranlé nos régions: peu de dégâts et pas de victime. La grosse frayeur! Il était 3h20, lundi, quand la Belgique, le Luxembourg, la France, Les Pays-Bas et l'Allemagne ont été ébranlés par la plus violent séisme qu'ait connu la région depuis un siècle. L'épicentre du tremblement de terre, d'une amplitude de 5,6 sur l'échelle de Richter, a été localisé aux Pays-Bas près de Roermond, où notre envoyé sécial a pu se rendre compte des dommages causés par cette catastrophe. Si en Allemagne on a, hélas! dénombré un mort, une femme de 79 ans qui a succombé à une crise cardiaque, il n'y a aucune victime en Belgique où l'on ne relève que des dégâts matériels. Partout, bien plus de peur que de mal. LES REPLIQUES? INOFFENSIVES BRUXELLES (Bruxelles / Brussel) – « Il n’y a pas lieu de s’inquiéter ! Après la secousse sismique d’une intensité de 5,5 sur l’échelle de Richter (qui en compte 9), qui a réveillé la Belgique, lundi, à 3h20, avec un épicentre localisé à 7km au sud-ouest de Roermond, près de Maastricht aux Pays-Bas, nos capteurs vont encore enregistrer ce que nous appelons des répliques, mais ces petites secousses ne vont en rien gêner les activités de la population ». Ces propos tenus par M. Thierry Camelbeeck, chercheur au Centre de géophysique interne de l’Observatoire Royal de Belgique, doivent rassurer la population de notre pays, fortement émotionnée après le tremblement de terre de ce lundi, qui a été ressenti de l’Allemagne à la France. Dès les premiers instants de frayeur passés, un grand nombre ont tenté de chercher à savoir exactement ce qui s’est passé. Des milliers d'appels: Bruxelles / Brussel:Les pompiers de l'agglomération bruxelloise ont ainsi enregistré environ un millier d'appels téléphoniques, avant d'intervenir, comme chaque jour, pour des cheminées menaçant de s'effondrer ou des chutes de tuiles, sans que l'on puisse dire si ces incidents résultaient de la secousse ou d'une sorte de psychose. Brabant Wallon:Explosion, tempête ou avion dépassant le mur du son ? Les Brabançons ont inondé les centraux téléphoniques des pompiers de Nivelles et de Braine-l'Alleud. Au total près de 300 appels de gens se demandant surtout s’il y avait lieu de craindre d’autres secousses. Hainaut: Si quelques lits et armoires bancales ont bien grincé lundi matin, les services de sécurité n’ont relevé, pour le centre du Hainaut, aucun véritable appel de détresse. On notera que le téléphone a sonné un vingtaine de fois, peu avant 4h, à la protection civile de Ghlin. Des riverains des vastes complexes pétrochimiques de Feluy-Seneffe pouvaient, plus que les autres, craindre pour leur sécurité. Les autres ont constaté quelques dégâts : tuiles tombées de leurs toitures et bibelots cassés dans leurs habitations. Du côté de Mouscron, une seule note discordante : celle d’une alarme à système volumétrique qui s’est déclenchée suite aux vibrations. Namur: On ne déplore aucun blessé, ni dégât matériel. Les pensées les plus diverses ont traversé l'esprit de tous les Namurois réveillés en plein nuit - de nombreuses personnes ont continué à dormir du sommeil du juste- d'aucuns ont cru à des voleurs, d'autres à du tapage nocturne, beaucoup à une défectuosité de la chaudière. La palme est revenue à un habitant de Tihange qui a cru que la centrale nucléaire explosait. "Ouf!", s'est-il dit en regardant par la fenêtre: "Ce ne doit être qu'un tremblement de terre." Liège (Luik): Rien à signaler, pas même un tuile au sol. Pourtant, les Liégeois ont cru au pire, encore plus les habitants de Verviers, où la secousse a été ressentie plus fortement. C'est que tout le monde a ici encore en mémoire le tremblement de terre de 1983 qui a causé la mort d'une personne. Luxembourg: Sinon les insomnies, rien à signaler! Les centralistes des services 100 et de la Grande Garde de la protection civile n'avaient, dès lors, plus eu qu'une chose à faire: recommander les mesures de prudence et préconiser l'écoute des informations à la radio. ET LES ASSURANCES ? Ici et là des tuiles et des cheminées sont tombées. Des fissures sont également apparues dans l’une ou l’autre maison. Pour les personnes concernées, il y aura possibilité de se faire rembourser par l’assurance si et seulement si leur protection incendie couvre les risques contre les tremblements de terre. « Le nouvel arrêté royal prévoit cette possibilité », nous explique un assureur nivellois. « Cependant, jusqu’à présent, devant le peu de risques encourus par notre pays, on ne pouvait pas dire que la clause attirait le client. Cela devrait changer aujourd’hui ! ». Limbourg: C'est surtout dans cette région, la plus touchée de notre pays, que cette assurance spéciale pourra jouer. On y a, en effet, constaté des chutes d'éléments de cheminées ou de toitures, entre autres à Tongres (Tongeren), Genk et Maaseik. On ne déplore heureusement aucun blessé. France: Trois secousses sismiques d'une durée totale d'une vingtaine de secondes ont été très nettement ressenties par les habitants de la région de Metz, à Thionville, à la frontière du Luxembourg ainsi qu'à Nancy. Ici aussi, plus de peur que de mal. UNE CRISE CARDIAQUE Allemagne: C'est finalement chez nos voisins allemands que la secousse a fait le plus de dégâts, principalement dans la vallée du Rhin, où 25 personnes ont été blessées, dont quatre grièvement, à Heinsberg, près de Cologne. Une soixantaine d'immeubles ont été endommagées et plusieurs devront être rasées, selon la police locale. A Bonn, une femme de 79 ans est morte d'une crise cardiaque. A Langenfeld, dans le nord, un homme a été blessé à la tête, tandis qu'à Mettman et Krefeld, cinq personnes ont été hospitalisées des suites de crises cardiaques, dépressions nerveuses ou troubles circulatoires. Enfin, l'un des deux réacteurs de la centrale nucléaire de Biblis, près de Worms, sur le Rhin, s'est arrêté automatiquement. Une mesure de sécurité prise par l'ordinateur, en raison des secousses jugées excessives par rapport aux normes enregistrées sur place! ANECDOTES En route vers le cimetière BRUXELLES (Bruxelles / Brussel) – Du pressentiment de la secousse à la crainte de voir une nichée détruite, les anecdotes vécues et racontées ici après sont toutes réelles. Elles témoignent toutes du fait que notre pays n’est décidément pas préparé à encaisser un tel phénomène naturel. Vassili est Grec. Il est originaire du Péloponèse et est gardien de nuit : « C’est dimanche soir, à l’heure où le soleil a disparu de l’horizon, que j’ai ressenti le tremblement de terre. Comme dans mon village, la chaleur ressortait par les pores de l’asphalte, comme si toute la couche inférieure était soumise à des températures intenses. La seule différence ici, c’est que les animaux ne hurlaient pas à la mort ! ». « J’ai personnellement vécu plusieurs secousses », poursuit-il. « La première fois, je ne m’en suis rendu compte qu’en me réveillant : je n’étais plus sur mon lit ! A une autre occasion, je regardais la télévision. Elle tanguait véritablement, comme si des pongistes invisibles s’en servaient comme d’une balle ! Le meilleur endroit pour se protéger, si on le peut, c’est juste en dessous des embrasures de portes, car elles sont renforcées par des poutres en béton ou en acier ». "On est complètement désemparé quand cela arrive", enchaîne André Augias, gérant d'un snack à Forest / Vorst -National, qui loge dans un appartement du Globe. "J'ai tout d'abord pensé que c'était la chaudière qui se remettait en route. On a justement eu des problèmes de chauffage ces derniers temps. Puis, tout a commencé à trembler, mais le temps de réaliser, tout était terminé. Je me suis heureusement très vite rendormi". Des fantômes au cimetière. Une dame d'Overijse a, elle, été réveillée par une amie qui la suppliait de venir la chercher au plus vite. "Je ne sais pas ce qui se passe", m'a-t-elle dit, "j'ai comme l'impression que des fantômes sont occupés à faire trembler la maison!". Outre une solide frayeur bien compréhensible chez les uns, on pouvait constater un certain stoïcisme chez les autres. Ainsi, une Namuroise de 64 ans était prête à quitter son domicile avec sa valise. Direction: le cimetière! Pour elle "c'était pire que les bombardements de la Seconde Guerre mondiale!" Un autre Namurois n'a, lui, songé qu'à une seule chose: ses canaris! Une crainte le tourmentait: celle de voir ses nichées détruites. Enfin, à Beauvechain, tous les habitants du sentier de l'Eglise se sont retrouvés sur la route. Encore un peu et ils organisaient un barbecue. Nancy a eu, elle, la frousse de sa vie: "Incroyable, mon lit a bougé de près de quinze centimètres." Grosse frayeur et dégâts minimes. Peu spectaculaire, les dégâts sont pourtant bien réels, tel ce mur fissuré d'une maison de l'avenue de l'Araucaria, à Laeken / Laken. BRUXELLES (Bruxelles / Brussel) - Trois heures vingt au beau milieu de la nuit, les Bruxellois sont arrachés aux bras de Morphée, réveillés par une étrange sensation. Le sol tremble! D'aucuns imaginent qu'il s'agit d'un train qui déraille, d'autres pensent plutôt à une usine qui explose, ou à un avion qui s'écrase, bref à une catastrophe. Certains par contre, ordonnent à leur chien d'arrêter de se gratter ou à leur mari de cesser de bouger! Mais très vite, une seule explication s'impose: il s'agit d'un tremblement de terre. Entre 3h20, heure du séisme, qui n'a duré en tout et pour tout que 20 secondes, et 4h20, les pompiers de Bruxelles / Brussel ont enregistrés 700 appels sur le numéro 100 et une centaine d'autres parvenus sur les lignes administratives. A la caserne tous les pompiers avaient eux-mêmes été réveillés en sursaut par les mouvements du sol. Les appels arrivaient des 19 communes et de toute la province du Brabant. Trois types de questions revenaient sans cesse: qu'est-ce que c'est, que faut-il faire, est-ce que cela va se reproduire? Les pompiers, qui avaient pris leurs renseignements à l'Observatoire royal de Belgique, étaient en mesure de rassurer leurs interlocuteurs. Au total, malgré une amplitude qui n'a rien de dérisoire, la secousse n'a pas causé de véritables dégâts. On déplore une cheminée qui s'est effondrée chaussée de Mons, une autre qui s'est abattue sur un véhicule rue Gaucheret, à Schaerbeek / Schaarbeek, mais sans trop l'endommager, et une maison à Forest / Vorst, dont le toit aurait souffert des événements. On aurait pu craindre des fuites de gaz dans les conduites les plus anciennes, celles en fonte ne présentant aucune élacticité. Mais, l'amplitude du phénomène n'était pas assez forte, du reste lundi, rien n'avait été signalé sur le réseau Sibelgaz. De leurs côtés, les polices n'ont pas été particulièrement mises à contribution. Seule la police de Bruxelles a fait le tour de la ville en rassurant les gens par haut-parleur. TEMOIGNAGES: Mais dans certains quartiers et pour quelques personnes, ce tremblottement avait des échos sinistres - Hassan: "j'ai vu les murs qui bougeaient, j'ai touché la terre et j'ai été à la fenêtre. Les gens étaient dans la rue, rue Potagère. Après un certain temps, ils se sont rassurés et sont rentrés chez eux. Moi j'ai pensé à ce que ma famille a ressenti il y a environ 15 jours à Agadir. Là aussi ils sont sortis dans les rues, à ce moment je leur avais téléphoné pour savoir comment ça allait. C'est pas facile" - Ali: " On s'est tous réveillés, on a eu peur. Mes parents avaient très peur, ils nous ont dit que peut-être on allait tous mourir. On est sorti dans la rue quelques minutes. En Turquie, ils n'avaient jamais vécu de tremblement de terre, mais on leur a raconté." Et cette jeune maman turque de confirmer:" Je suis restée dans mon lit parce que ce qui doit arriver arrive n'importe où. Mais j'ai beaucoup pensé à ma famille qui a enduré des tremblements de terre au pays. Je comprenais, je pensais vraiment très fort à eux." - Thérèse: " La porte de l'armoire claquait, c'est ce qui m'a réveillée. J'ai pensé qie c'était un tremblement de terre et je me suis rappelée Naples, en 1980. Là aussi cela avait commencé par une petite secousse de rien du tout. Puis un peu après il y avait eu une très grosse secousse et beaucoup de maisons s'étaient effondrées. Et ça avait continué le mois suivant. Ce qui effraie c'est que l'on ignore si ça va recommencer ou pas. J'ai eu très peur, j'ai été jusqu'à la fenêtre mais le quartier était endormi. Il n'y avait pas une lumière aux fenêtres. Alors je me suis recouchée en me disant que la Belgique n'était pas un pays menacé par les grands tremblements de terre." Tour Brusilia. Des émotions haut perchées SCHAERBEEK (Schaerbeek / Schaarbeek) - La tour Brusilia est l'un des plus hauts immeubles d'habitation de Bruxelles / Brussel. S'étirant sur trente-quatre étages, le bâtiment se prend même à vasciller légèrement au gré du vent en cas de tempête. Un phénomène auxquels les habitants de Brusilia se sont accoutumés au fil des ans, à tel point qu'ils ne se sont généralement pas inquiétés lorsque la terre se met à trembler, comme à 3h20 hier matin. "JE DEVIENS PEUT-ETRE FOLLE" "Il y a eu du bruit et je me suis réveillée", nous raconte une habitante du 13e étage. "C'était l'armoire de ma chambre qui bougeait! Mais, comme je ne suis pas peureuse, je me suis dit que j'avais rêvé... ou que je devenais folle. Et je me suis rendormie" "Moi je ne dormais qu'à moitié", poursuit une autre occupante du Brusilia. "J'ai simplement cru que c'était un gros camion ou un avion. En tout cas, il n'y a pas eu de dégât dans les appartements ni de vitre brisée". LA FRAYEUR DE COCO Finalement, c'est peut-être cette dame du trente et unième étage qui a eu le plus d'émotions. Pas pour elle, mais bien pour son fidèle perroquet baptisé Coco. Le séisme a en effet fait choir, dans un énorme fracas, la cage du volatile assoupi sur son perchoir. Arrivée à son secours, la maîtresse de Coco a pu constater qu'il y avait eu plus de peur que de mal: juste deux plumes arrachées. Mais Coco en gardait hier un vilain traumatisme: il refusait de quitter son perchoir et dédaignait sa nourriture préférée... Dame âgée à l'hôpital NIVELLES (Nivelles)- "Quand je me suis levé, ce matin, je me suis tout de suite dit qu'on aurait un bon sujet de conversation dans le magasin et qu'il ne faudrait pas parler du temps!" résume un photographe dont l'enseigne pend dans la cité de sainte Gertrude. Dans le studio nivellois, où il développe les films, Jean-Pierre écoute les conversations, derrière son comptoir, et sourit. Là, comme partout ailleurs, depuis l'aube, on ne parle que du tremblement de terre. Chaque client raconte son anecdote ou sa frayeur. Même le patron, qui nous dit: "Nous nous sommes éveillés, très inquiets, ma femme et moi. Nous sommes descendus, au salon, et nous avons attendu. Ma femme s'est recouchée, assez vite; mais moi j'ai attendu, pendant une heure, avant de remonter". Les meubles ont fait du chahut. En Brabant wallon, comme ailleurs, on a oublié, hier, de parler... de la pluie, qui est tombée en fin de matinée.... Beaucoup de gens se sont rendus compte du mauvais état de leur garde-robe à cette occasion. Plusieurs couples se sont en effet éveillés en entendant leur meuble crisser ou se déglinguer dans leur chambre. Quelques portes ont aussi vibré. Aucun dégât, aucun blessé n'a été déploré. Personne n'a senti une deuxième secousse. Un assureur confirme: "On ne m'a rien signalé. Un client a constaté que la poutre principale de son toit s'était fendue, mais il ne sait pas si c'est au cours de la nuit passée. Un seul problème humain semble-t-il: les pompiers de Wavre ont été appelés pour un malaise, à Limal, au Village Expo. Il était 3h50 et une dame, âgée de 69 ans, ne s'était pas remise de sa frayeur. Elle se sentait mal. La malheureuse a été conduite à la clinique Saint-Pierre d'Ottignies. A Tubize, les gens ne se sont pas trop inquiétés: une dizaine de personnes ont appelé les pompiers, pour savoir ce qui se passait. Le record, en Brabant wallon, a été enregistré par les pompiers de Braine-l'Alleud: en trois quart d'heure, ils ont reçu plus de 250 appels et leurs quatre lignes étaient constament occupées! Les gens les ont interrogé pour savoir ce qui s'était passé, mais aussi pour savoir s'il y aurait d'autres secousses, et quelle serait leur force! Il faudra qu'on pense à les mettre en contact avec le centre de la terre... A Nivelles, les pompiers de garde ont été très surpris. Ils ont pris contact immédiatement avec la gendarmerie et avec les services de secours des communes voisines, pour s'informer de ce qui avait pu se passer. L'officier de garde est monté à son poste. Ils n'ont finelement été appelés nulle part, mais ils ont reçu des demandes d'explications de personnes à peine éveillée, qui croyait avoir perçu une explosion, une tempête ou un avion dépassant le mur du son! On n'a finalement constaté aucun dégât en Brabant wallon, pas même dans les principaux magasins de verres et vaisselle! La Nuit agitée de Roermond ROERMOND (Roermond) -Le regard embrumé par le manque de sommeil, Jaap Streuvels, un boucher de 42 ans, regarde la cheminée de sa maison. Ou plutôt ce qu'il en reste: un amas de briques et de ciment dispersés sur le trottoir. Dans sa cour, c'est la cheminée du voisin qui s'est effondrée: "Regardez-moi ça: vingt centimètres de plus à gauche et le système de refroidissement de mes frigos était démoli." Un peu partout, dans la petite ville néerlandaise d'une quarantaine de milliers d'habitants, située à une dizaine de kilomètres de l'épicentre, la même scène de cheminées effondrées, de trottoirs encombrés de gravas...Sur les toits, çà et là, des pompiers et des ouvriers communaux tentent de faire tomber les cheminées qui risquent encore de s'effondrer. Visiblement remise de ses émotions, Cynthia, 22 ans et des yeux superbes, dus à ses origines indonésiennes, ne peut s'empêcher de sourire: "Vers 3h20, je ne dormais pas encore, car je venais de revenir de chez une amie. je lisais quelques pages d'un livre quand j'ai soudain senti que mon lit se mettait à tanguer. Moins de deux secondes plus tard, j'ai vu ma bibliothèque s'effondrer. Mais le tremblement ne s'arrêtait pas. Curieusement, j'avais plutôt envie de rire..." Tout le monde n'a pas réagi de la même manière à Roermond. En effet, comme nous l'explique M. Coorlemans, le chef des pompiers de la ville: "C'est la panique provoquée, entre autres, par l'interruption d'électricité qui a sans doute provoqué le plus de dégâts humains. Beaucoup de gens se sont blessés, heureusement sans gravité, en se cognant à cause de l'obscurité." Communications téléphoniques. Panique également, à cause de l'interruption des communications téléphoniques. Ce n'est que tard dans la journée que les liaisons sont redevenues normales. Or, pour des raisons bien compréhensibles, tout le monde essayait, qui de joindre un parent, qui un employeur... Plus sérieux encore qu'à Roermond, les dégâts subis, à une dizaine de kilomètres de là, dans le village d'Herkenbosch: plusieurs maisons sont sérieusement fissurées et, dans certains logements, on peut voir le jour par les lézardes. Norbert, 28 ans, qui tient sa petite Sandra, 2 ans, dans ses bras, nous confie: "Je ne sais toujours pas où je vais loger ce soir..." A cent mètres de là, l'église Saint-Sébastien, de construction récente mais intégrant un choeur du XIIIe siècle, est probablement condamnée. L'abbé Arts, curé de la paroisse, n'est pas optimiste quand il voit les gravats qui jonchent le sol et l'autel de l'édifice: "Et dire que nous venions d'entamer des travaux de restauration. Tout ça peut-être pour rien..." COMMENT ONT-ILS VECU CE CURIEUX MOMENT: L'avertissement du chien de M. Météo. Monsieur Météo (Wavre): "C'est mon chien qui m'a averti, car il a aboyé. Le lit tremblait et les cadres bougeaient. Je me suis demandé ce qui se passait... Très rapidement, j'ai compris que nous vivions un tremblement de terre. Je n'ai pas eu peur; ce que je craignais le plus, c'était l'effet rétroactif. J'étais fort surpris car on ne pense pas que cela peut arriver chez nous!" Bernard Anselme (Namur): "Depuis la mise en place de l'exécutif, on n'a guère eu le temps de souffler... Je me suis couché relativement tard et n'ai absolument rien ressenti. C'est au réveil que j'ai appris le tremblement de terre. Mon fils me l'a raconté, ce matin, au lever. Mes parents aussi, qui ont téléphoné très tôt. Leur inquiétude témoignait, si je peux dire, de l'intensité de la secousse". Charles Picqué (Bruxelles / Brussel): "J'ai été réveillé par un tremblement d'une puissance peu commune. Mon chien aboyait. A chaque secousse, j'avais l'impression qu'on martelait la maison à coups de bélier. Très vite, j'ai compris qu'il s'agissait d'un tremblement de terre. Je n'ai pas eu peur, mais, pour la première fois, j'ai ressenti très intensément les effets d'une telle situation." Philippe Monfils (Liège - Luik): "Quand je me suis réveillé, ma 1ère réaction a été de me dire que c'était la chaudière qui se mettait en marche. Et puis, je me suis dit que cela ressemblait davantage à un tremblement de terre et je me suis rendormi en me disant que j'aurais davantage d'information, le matin, à la radio. En entendant, à 7h30, que c'était bien cela, je me suis dit "Chouette, j'avais vu juste" Johan Capiot (Tongres - Tongeren): "Je dois avouer que je n'ai rien senti. Il faut dire que, après avoir parcouru les pavés du Nord (Paris-Roubaix), j'étais exténué. Je me suis donc mis au lit et j'ai dormi. Quelle ne fut pas ma surprise lorsque j'ai entendu, à la radio, que le sol belge avait connu une secousse tellurique. Je crois que les tremblements de la course m'ont empêché de percevoir ceux de Richter". Patrick Stevens (Hasselt): "Ce fut incroyable! J'ai été réveillé vers 3h20. Tout bougeait et tremblait. Il m'a fallu une fraction de seconde pour comprendre. Je n'ai pas eu peur, mais ça secoue et on est quand même mal à l'aise. Lorsque l'événement a été terminé, je suis retourné au lit. Néanmoins, il m'a fallu un peu de temps pour retrouver le sommeil. Il faut avouer que les émotions, ça perturbe!" ANIMAUX La perception du phénomène. BRUXELLES (Bruxelles / Brussel) –h15, dans la nuit de dimanche à lundi,. Tout est calme à Bruxelles / Brussel. Un groupe de jeunes se dirige calmement vers la grand-place. Soudain, des aboiements de chiens interrompent, apparemment sans raison, le silence de la nuit. Quelques minutes plus tard, le sol tremble. Y a-t-il une corrélation à établir entre ces deux phénomènes ? Les chiens, chats et autres pigeons voyageurs avaient-ils donc prévu le séisme bien avant qu’il ne se produise ? Seraient-ils dotés d’une sorte de 6e sens sui leur permette de sentir venir ce type de catastrophe ? « Il est exact », commente Mme De Becker de l’Observatoire royal de Belgique, « que des réactions anormales ont déjà été constatées chez les animaux avant et pendant un tremblement de terre. Les cas les plus spectaculaires, qui m’ont été rapportés, sont ceux de rats qui, en, Chine, se sont réfugiés sur des lignes à haute tension juste avant que le tremblement de terre ne commence, tellement ils avaient peur du séisme. D’autres cas ont également été décelés, comme celui de serpents qui sont subitement sortis de leur trou ». Pas de don. Selon un éminent spécialiste, René Zayan, professeur à la faculté de psychologie de l’UCL, il serait pourtant aventureux d’en déduire que les chiens et les chats soient dotés d’un don de prévisionnisme : « Ce qui se passe en réalité c’est que les animaux réagissent dès qu’ils perçoivent des signes de situations anormales. C’est vrai qu’il se peut qu’un chien ait aboyé deux ou trois heures, voire même un jour ou deux, avant un tremblement de terre. Mais il a simplement réagi parce qu’il a perçu des signes précurseurs du phénomène : l’augmentation des vents, des différences de luminosité, d’infimes vibrations terrestres. Et il a réagu uniquement parce qu’il les trouvait anormaux. Pas parce qu’il savait que la terre allait trembler ». Et après le séisme de la nuit dernière, nos animaux vont-ils être perturbés longtemps ? « Non », répond M. Zayan. « Sur le moment même, ils ont, comme les humains subi une situation de stress exceptionnelle. En outre, ils ont senti que le comportement de leur maître était, lui aussi, inhabituel. Il est donc normal qu’ils mettent, comme nous, quelques heures à s’en remettre. Mais après cette courte période, leur comportement redeviendra exactement pareil à celui d’avant. Ils auront vite oublié ». La chose est donc claire : au risque de vous décevoir, les animaux ne peuvent pas être considérés comme des prévisionnistes chevronnés. Inutile donc de vous lancer dans l’acquisition d’un rat en espérant qu’il vous dira si vous avez le temps de faire sécher votre linge dehors avant la prochaine averse. A bon entendeur… Les chiens aboient ; la terre tremble. Détection impossible. Une secousse inattendue même pour Haroun Tazieff Paris – Aviez-vous prévu cette secousse ? Haroun Tazieff : « Non, absolument pas ! Je n’avais rien prévu, et je crois franchement qu’aucun spécialiste n’avait prévu quoi que ce soit. Cette secousse a surpris tout le monde… ». - Y a-t-il, selon vous, un rapport entre ce tremblement de terre et le réveil de l’Etna en Sicile ? - H. Tazieff : « Aucun rapport ! Les deux événements n’ont strictement rien à voir l’un avec l’autre. Vous pouvez chasser cette idée de la tête des gens, de la façon la plus formelle ! ». - Cette secousse indique-t-elle que la Belgique doit s’attendre à d’autres séismes dans les mois ou les années qui viennent ? - H. Tazieff : « Personnellement je ne le crois pas. Mais nul ne peut affirmer avec certitude ce qui va se passer en matière de sismologie. Disons que cette région va sans doute connaître encore quelques secousses tout à fait secondaires, qui iront en décroissant avec le temps ». - Selon vous, la Belgique est-elle, aujourd’hui, bien équipée en matière de détection des séismes ? - H. Tazieff : « Oh non ! Absolument pas ! Pas plus que la plupart des autres pays, d’ailleurs… A l’heure actuelle seuls deux Etats se sont équipés de façon efficace dans la détection des séismes : la Grèce qui a adopté le fameux système VAN en 1981, et le Japon, qui, heureusement, l’a installé il y a peu de temps. Nulle part ailleurs, on ne peut prévoir avec certitude l’imminence d’un tremblement de terre. - La Terre est-elle entrée dans une nouvelle période d’intense activité sismique ? - H. Tazieff : « Rien n’est prévisible. Vous devez savoir que, chaque année, on recense plus d’un million de secousses sismiques dans le monde. En gros, les neuf dixièmes sont totalement insignifiantes. Mais les dix pour cent restants peuvent faire très mal… ». EXPLICATIONS SCIENTIFIQUES. La zone à risques : le Graben du Rhin inférieur. UCCLE (Uccle / Ukkel) « Un tremblement de terre de cette intensité, c’est inespéré dans la vie d’un chercheur, surtout dans notre pays et quand il ne fait aucune victime ! Le plus fort séisme que l’on ait connu remonte à 1938 ! Même le séisme, qui a malheureusement fait un mort à Liège (Luik) en 1983, n’avait atteint qu’une magnitude de 5 sur l’échelle de Richter. Ceci nous rappelle à tout le moins que nous sommes à côté d’une zone à risques qui est constituée par le Graben du Rhin inférieur, caractérisé par l’effondrement du fossé tectonique marqué, sur toute sa longueur, de l’Alsace à l’Ecosse, par une série de grandes failles qui remuent les unes par rapport aux autres » . A l’entendre, il ne devait pas y avoir, lundi matin, de personnes plus heureuses que M. Thierry Camelbeeck, si ce n’est sa collègue, Mme De Becker. Dès que la secousse l’a réveillé, à 3h20, 1sec. 76 cent. De notre heure, il s’est précipité au centre de géophysique interne de l’Observatoire royal de Belgique où il travaille, afin de procéder aux calculs de localisation de l’épicentre. A 11 km de profondeur. Thierry Camelbeeck : « Nous disposions des enregistrements effectués par trois stations belges : Membach, Seneffe et Uccle / Ukkel. Ils nous ont très rapidement permis de déterminer les coordonnées précises (51° 12.9’N de latitude, 5° 57.7’ E de longitude), soit à 7 km au sud-ouest de Roermond, aux Pays-Bas. Ce n’était pas une grande surprise pour nous ! La profondeur de la secousse était de 11 km, ce qui explique qu’elle ait fait moins de dégâts que celle de 1983 , dont la profondeur n’était que de 3 ou 4 kilomètres. Les vibrations mettent, en effet, plus de temps à remonter à la surface. Elles ont donc le temps de diminuer en intensité. De plus, la région frappée était cette fois-ci plus solide que celle de Liège (Luik) , où de nombreux quartiers sont bâtis sur des remblais de mines ». L’Europe se fissure. La grosse secousse, qui a réveillé beaucoup d’entre nous, a été suivie de plein d’autres répliques ou petites secousses de réajustement imperceptibles par les humains que nous sommes. De cinq en cinq minutes, elles faisaient leur apparition sur les graphiques des chercheurs de l’observatoire ucclois (Uccle / Ukkel). Elles donneront encore beaucoup de travail dans les prochaines semaines. C’est la raison pour laquelle de petites stations ont été placées un epu partout sur notre territoire, afin de les enregistrer au mieux. Th. Camelbeeck : « Elles sont sans danger pour la population, mais il est très important pour nous de les capter, car elles nous permettront de mettre en évidence l’image de la faille. Les informations ainsi recueillies serviront alors pour la protection des ouvrages d’art ou pour la mise au point de réglementation en matière de construction ». La partie est de la Belgique est la zone historiquement et instrumentalement la plus active. La région frontière avec l’Allemagne et les Pays-Bas a été le siège de tremblements de terre très importants, dont la magnitude la plus élevée a été révélée en 1756. Elle était de 6 sur l’échelle de Richter. Son épicentre se trouvait à Düren, à l’ouest d’Aix-la-Chapelle. En 1776, toute l’Europe fut secouée, de l’Italie méridionale à la Bosnie et de la Hongrie à l’Alsace. Pour ce qui concerne le Vieux Continent, c’est la Suisse qui, en raison de sa position, est le pays le plus souvent touché. Depuis le Moyen Age, on y a dénombré près de 4.000 séismes significatifs. A chaque fois, on a cependant été loin des secousses de plus de 7 de magnitude, les plus dévastatrices. Heureusement !Bron
- Bron
- Dernière Heure (La) 1992.04.14
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Bruxelles
- Opmerking
- Titres: La grosse frayeur ! Les répliques ? Inoffensives. Grosse frayeur et dégâts minimes. La nuit agitée de Roermond.
Bonn (D)Cattenom (F)Heinsberg (D)Herkenbosch (NL)Lille (F)Maastricht (NL)Paris (F)Roermond (NL)Strasbourg (F)
OrigineelTekst nr. 3601Figaro (Le) 1992.04.14 · 1992 · Paris
Même Paris a tremblé. Par Jean-Paul Croizé. Le séisme qui a touché, hier matin, une partie de l’Allemagne, des Pays-Bas, de la Belgique et le nord de la France a fait au moins un mort et des dizaines de blessés. Un mort par crise cardiaque à Bonn, plusieurs dizaines de blessés en Allemagne et aux Pays-Bas, dont quatre restaient hier dans un état grave, des dégâts relativement importants subis par des centaines d’habitations, et une nuit agitée pour une bonne partie de l’ouest de l’Europe : tel est le bilan du séisme qui s’est produit hier à 3 h 20 du matin dans la basse vallée du Rhin, non loin de la ville de Maastricht, à la convergence des frontières entre l’Allemagne, les Pays-Bas et la Belgique. Considérée comme la plus violente secousse survenue depuis plus de deux siècles dans cette région d’Europe relativement « calme » sur le plan sismique, le tremblement de terre qui a duré une vingtaine de secondes a atteint 5.8° sur l’échelle ouverte de Richter. Importants dégâts. De quoi réveiller en sursaut plusieurs milliers d’habitants dans un rayon de plus de 250 km autour de son épicentre qui se situait à proximité immédiate de Roermond, aux Pays-Bas, très exactement par 51.17° de latitude nord et 5.84° de longitude est, selon les relevés du laboratoire de l’Institut de physique du globe à Strasbourg. C’est surtout en Allemagne que la secousse a provoqué des dégâts importants : à Bonn, où une personne âgée de 79 ans est morte de frayeur, plusieurs maisons et immeubles ont été ébranlés, perdant des tuiles et leurs cheminées, sans toutefois blesser personne gravement. La police a été submergée d’appels téléphoniques, tandis que de nombreuses personnes préféraient rester dehors une bonne partie de la nuit, dans la crainte d’une nouvelle secousse. Mais c’est dans la ville d’Heinsberg, située à quelques kilomètres seulement de l’épicentre du séisme, que se sont produits les dégâts les plus graves : on a dénombré vingt et un blessés plus sérieux, dont quatre restaient même hier dans un état considéré comme grave. La plupart ont été victimes de chutes de briques, de pierres, ou de tuiles dans les rues où elles s’étaient précipitées après la secousse. De nombreux bâtiments ont été profondément lézardés. Quatre d’entre eux devront probablement être démolis. Problèmes cardiaques. Aux Pays-Bas, où de petites secousses se produisaient encore hier, des dégâts se sont également produits : à Roermond et dans le village proche de Herkenbosch, où le courant et le téléphone ont été temporairement coupés, en particulier, on compte des dizaines d’habitations plus ou moins endommagées, et plusieurs dizaines de personnes ont été hospitalisées pour blessures légères ; par ailleurs, cinq d’entre elles restaient hier en observation pour problèmes cardiaques. En Belgique, on ne relève aucun dégât notable, mais les autorités ont été submergées d’appels affolés, la secousse ayant été nettement ressentie dans l’ensemble du pays. En France, le phénomène a été ressenti – très faiblement – jusqu’à Paris, où les bureaux de l’Institut de physique du globe ont reçu de nombreux coups de téléphone signalant la secousse, mais c’est principalement dans le Nord, ainsi qu’en Alsace et en Lorraine que la nuit a été agitée. C’est la plus violente secousse enregistrée à l’ouest de l’Europe depuis deux siècles. Dans la ville d’Heinsberg (Allemagne) on a dénombré vingt et un blessés, la plupart victimes de chutes de briques. Les pompiers de Moselle et de Meurthe-et-Moselle ont reçu plusieurs centaines d’appels. On estimait hier à plusieurs milliers le nombre de personnes qui avaient quitté temporairement leur habitation après la secousse. Les responsables de la centrale nucléaire de Cattenom (Moselle) ont dû rassurer la population de la région en affirmant que les trois réacteurs en fonctionnement au moment du séisme n’ont subi aucun dégât, protégés par un système de suspension qui leur permet de résister à des tremblements de terre plus importants encore. A Lille également, on ne signale aucun dégât notable, bien que des immeubles entiers aient été évacués par leurs habitants effrayés de sentir les murs vibrer fortement au moment du phénomène.Bron
- Bron
- Figaro (Le) 1992.04.14
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Paris
- Opmerking
- Titres: Même Paris a tremblé. Importants dégâts. Problèmes cardiaques. C'est la plus violente secousse enregistrée à l'ouest de l'Europe depuis deux siècles.
Biblis (D)Bonn (D)Bruxelles / BrusselDüsseldorf (D)Essen (D)Frankfurt (D)Heinsberg (D)Herkenbosch (NL)Keulen (D)Roermond (NL)Worms (D)
OrigineelTekst nr. 4159Giornale (Il) 1992.04.13 · 1992 · Milano
Acolonia il terremoto ha danneggiato il Duomo Bonn – La terra ha tremato nella notte su un’area grande quanto un terzo dell’Italia lungo la valle del Reno in Germania, interessando anche buona parte dell’Olanda, del Belgio e della Francia nordoccidentale. E stato uno dei seismi più forti mai registrati in una parte d’Europa lontana dalle grandi faglie geologiche dove le scosse tettoniche sono più di casa, con la loro scia di distruzione e morte, come avviene nel nostro Paese. Ma la relativa novità dell’ evento ha contribuito ad amplificarne l’effetto di terrore su centinaia di migliaia di persone in quella che è una delle parti più densamente popolate del globo. Il terremoto ha colpito alle 3.20 con epicentro nei pressi della città olandese di Roermond, sul flume Mosa, vicino al confine con Germania e Belgio, ma è stato avvertito a centinaia di chilometri di distanza fino a Bruxelles / Brussel a ovest e a Francoforte (Frankfurt)e oltre a sud. La gente si è svegliata di sobbalzo par i letti e le pareti che tremavano in centinaia di centri grandi e piccoli: la scossa è stata avvertita distintamente anche a Bonn, Colonia (Keulen), Düsseldorf ed Essen (D). Il sisma è stato valutato tra i 5.5 e 5.8 gradi della scala Richter. A Bonn una donna di 79 anni ha avuto un attacco al cuore ed è morta dalla paura. Nella centrale nucleare di Biblis, nei pressi di Worms, nell’Assia, per precauzione è stato chiuso uno del due blocchi del reattore. Non si ha notizia di danni ma si è deciso di effettuare un’ispezione per accertare che tutto sia in ordine. In Germania si segnalano decine di feriti, forse centinala, per la caduta di cornicioni, comignoli e tegole. In Olanda si segnalano alcuni feriti e il crollo di un centinaio di camini a Herkenbosch, la località più colpita e dove la torre campanaria di una chiesa medievale è pericolante e rischia di crollare. La polizia tedesca ha riferito che 21 persone sono rimaste ferite a Heinsberg, vicino Colonia (Keulen), e quattro sono gravi. Nello stesso centro 150 edifici risultano danneggiati, e quattro sono stati fatti evacuare perché pericolanti. A Francoforte (Frankfurt) il sisma è stato avvertito per una ventina di secondi, e molti, svegliati dal sonno, si sono riversati in strada in preda al panico. Danneggiata anche la cattedrale, insigne monumento del gotico tedesco, che risale al 13° secolo. Il professor Ludwig Arnhorner, dell’osservatorio geosismico dell’università di Colonia (Keulen) ha riferito che la scossa, seppure brevissima, è stata talmente forte da far saltare tutti i suoi strumenti: l’inchiostro è schizzato fuori dalla stampante che registrava il tracciato.Bron
- Bron
- Giornale (Il) 1992.04.13
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Milano
- Opmerking
- Titre: A Colonia il terremoto ha danneggiato il Duomo
Biblis (D)Bonn (D)Düsseldorf (D)Hannover (D)Heinsberg (D)Keulen (D)Maastricht (NL)Mannheim (D)Oberbruch (D)Roermond (NL)Strasbourg (F)
OrigineelTekst nr. 4161Independent (The) 1992.04.13 · 1992 · London
Worst earthquake in 250 years hits Rhine. One person died and dozens were injured after an earthquake measuring 5.6 on the Richter scale struck Holland, Belgium and the western part of Germany in the early hours of yesterday morning. The epicentre of the earthquake, the strongest in the region for almost 250 years, was just south of the Dutch town of Roermond . Although it lasted only five seconds, the tremors carried on for up to half a minute and were felt as far east as Hanover (Hannover) in Germany and as far south as Strasbourg in France. They caused widespread panic and millions of pounds worth of damage. In Bonn, a 79-year-old woman died from a heart attack as buildings throughout the town shook in unison at 3.20 am. In nearby Düsseldorf, five people were rushed to hospital with heart and circulatory failures. Throughout the region, dozens more had to be treated for shock and a variety of cuts and injuries sustained as a result of collapsing chimneys, buckling roads and slates falling from roofs. A spokeman for the police in Roermond, which is just north of Maastricht, said that more than 100 chimneys had fallen and the walls of many houses had been cracked. Initial reports from German officials said that at least 150 homes and 120 cars had been damaged. Part of the atomic power station in Biblis, near Mannheim, was shut after registering tremors above acceptable safety levels. Yesterday’s earthquake was strong enough to break some of the measuring instruments at the seismographic institute of Cologne (Keulen) University. Ludwig Ahrhorner, a professor at the institute, said the earthquake was “unusually powerful” for this part of Europe and the strongest registered along the Rhine river valley since 1756. He predicted there would be further tremors in the coming days, but none of the same magnitude. Thierry Camelbeeck of Belgium’s Royal Observatory agreed, saying that although there might be some more tremors, “the worst is over… No one should get hysterical. Millions of people were woken by the earthquake and thousands rushed outside, scarcely able to believe what was happening. Lines to the police and fire services were flooded with calls as people sought reassurance and advice. In the German town of Oberbruch, near Belgium and Holland, Heinrich Leuschate, a pensioner, expressed the general sense of shock. “I am 77 years old and have never experienced anything like it. All the vases and bottles in the house have smashed”. Hubert Paulsen, a neighbour, said: “It was terrible – this sinister rumbling from the centre of the earth. It only lasted a few seconds. But it felt like an eternity.” The worst hit town in Germany was Heinsberg, just across the border from Roermond. Friedel Ulrich, a town official, estimated that at least 70 houses had been damaged. “Looking at the state of some of them, we can only be grateful that the consequences were not worse,” he said. According to the Belgian observatory, the earthquake was caused by shifts seven miles beneath the earth’s surface, affecting part of the 200-mile fault line running along the Rhine valley. Some German experts said the cost of the damage would run to well over DM100m (£34.5m). Workers remove the roof from a house in Heinsberg damaged by an earthquake in Northern Europe. At 5.6 on the Richter scale, it was the worst tremor to hit the area for 250 years.Bron
- Bron
- Independent (The) 1992.04.13
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- London
- Opmerking
- Titre: Worst earthquake in 250 years hits Rhine
Bonn (D)Bruxelles / BrusselCattenom (F)Esch-Sauer (L)Herkenbosch (NL)Kalborn (L)Karlsruhe (D)Köln (D)Luttich (D)Luxembourg (L)Roermond (NL)Strasbourg (F)Vianden (L)Walferdange (L)
OrigineelTekst nr. 3436Lëtzebuerger Journal 1992.04.14 · 1992 · Luxembourg
"DAT WAR NÄISCHT SCHEINS" In Luxemburg (Luxembourg) schwankten die Betten mom. - Beklemmend und angsterregend für die, die es spürten, frustrant für jene, die es verschliefen: "Das Beben" war gestern das große Gesprächsthema in Luxemburg (Luxembourg). Selten zuvor auch hat sich die Erde bei uns derart unberechenbar gezeigt, Erdbeben sind für uns etwas, das weit entfernt, in anderen Regionen der Welt passiert. "D'Bett huet gewibbelt. Alles huet gedréit. Am Schaf hun d'Glieser gerabbelt. Dat war näischt schéins. Ech sin eraus gelaf...", so berichteten gestern die Leute von ihrem nächtlichen Erlebnis. Und einzelne kommentierten: "Dat weist, datt mer nach laang nët alles am Grëff hun". Oder: "Elo verstin ech d'Leid an denen aarme Länner, wa bäi hinnen de Buedem wackelt". Bei Polizei und Gendarmerie klingelte unentwegt das Telefon, allein 447 Anrufe gingen in der Zeit zwischen 3.21 und 4.30 Uhr bei der "Protection civile" über die 20 Anschlüsse des 012 ein. Die Erde zitterte auch in Luxemburg (Luxembourg). Beben verursachte Angst und Schrecken mom./AP -Ein ungewöhnlich schweres Erdbeben hat am frühen Montagmorgen weite Teile der Beneluxstaaten, Westdeutschlands und Ostfrankreichs erschüttert. Das Beben, dessen Epizentrum im holländischen Roermond im Dreiländereck zwischen Deutschland, Belgien und den Niederlanden liegt, erreichte eine Stärke von 5,6 auf der nach oben offenen Richterskala. Zu beklagen waren ein Todesopfer-eine 79jährige Frau starb in Bonn vor Aufregung an einem Herzinfarkt - sowie annähernd 100 Verletzte. In Luxemburg (Luxembourg), wo zahlreiche Menschen ebenfalls die Erdstöße spürten, blieb es beim Schrecken. Das Beben wurde bei uns um 3.21 Uhr registriert und dauerte zwischen 15 und 20 Sekunden. Als Ursache wird die geologische Struktur des Rurtalgrabens genannt, der nach dem Flüßchen Rur benannt ist, das bei Roermond in die Maas mündet. Ähnlich dem Oberrheingraben reiben auch hier Platten der Erdkrustenschale gegeneinander, die in der geologischen Vorzeit zum Teil abgesunken waren. Die dabei entstehende Spannung entlädt sich von Zeit zu Zeit in ruckartigen Bewegungen. Erbeben sind an sich nichts Außergewöhnliches. Weltweit ereignen sich etwa einige hundert Beben der Stärke um die 5. Punkte im Jahr. Allerdings sind Beben von größerer Intensität, wie das von vorletzter Nacht, i, Mitteleuropa relativ selten, weil die eurasische Platte hier verhältnismäßig stabil ist. In Luxemburg (Luxembourg) wurde ein größeres Beben zuletzt 1911 festgestellt. Besonders gefährdet sind hingegen Regionen an Rändern von Erdplatten oder oberflächennahen Verwerfungen. Einer der berühmtesten ist der San-Andreas- Graben in Kalifornien am Rande einer großen Erdplatte, an dem die Verwerfungen stellenweise offen zutage liegen. Die Aufzeichnung des Seismographen zeigt die heftigen Auschläge während des nächtlichen Bebens. "D'Leitungen ware permanent besat", so der Verantwortliche Léon Anen vom nationalen Zivilschutz, " bestëmmt hun der nach méi probéiert duerchzekommen". Gefragt wurde, ob es sich tatsächlich um ein Erdbeben gehandelt habe und wie stark es gewesen sei. "Aber darüber hatten wir selber keine Informationen", so L.Anen. Durch einem Anruf war die "Protection civile" verständigt worden, daß "France Info" in den 4-Uhr-Nachrichten von einem Erdbeben gesprochen hatte, eine Stunde später meldete auch der hiesige Rundfunk, daß die Erde tatsächlich gezittert hatte. Ohne Vorwarnung Vorauszusehen war das Beben nicht, wie der Seismologe Johny Flick vom Walferfingen (Walferdange) "Centre européen de géodynamique et de séismologie" unterstreicht. Lediglich die Spannungen in der Erdkruste ließen sich nachweisen, doch wann es zum "Release", also zur Auslösung des Bebens kommt, könne nicht berechnet werden. Es gebe indes Beben "mit einem guten Charakter", die Warnungen aussendeten, bevor es zum großen Ruck käme, und andere, welche die Erde unerwartet erschüttern würden. Bei dem von vorletzter Nacht habe es sich um ein solches gehandelt. Tausende Forscher seien denn auch beauftragt, bessere Zeichen für ein kommendes Beben ausfindig zu machen. In Walferfingen (Walferdange) werden die Erdstöße lediglich registriert. Ausgewertet werden die Daten im Brüssler (Bruxelles / Brussel) "Observatoire royal", genaue Analysen über das "Nahbeben" werden daher erst in ein paar Tagen vorliegen. Vergleiche mit den in Bonn, Köln, Straßburg (Strasbourg), Karlsruhe usw. vorgenommenen Messungen lassen dann präzise Angaben zu. Mit Nachbeben ist natürlich zu rechnen. Gestern morgen bereits, so Johny Flick, habe die Erde bei uns erneut gebebt, allerdings seien es lediglich kleinere Stöße gewesen, die eine Stärke von 3,2 bis 3,5 auf der Richterskala erreicht hätten. Auch in der Vergangenheit Das letzte Beben in unserem Land geht auf das Jahr 1989 zurück, als am 17 Dezember die Ortschaft Kalborn an der äußersten Nordspitze des Landes als Epizentrum eines Bebens von der Stärke 1.9 ausgemacht wurde. In Kalborn wird demnächst denn auch eine Messstation eingerichtet werden. Im November 1983 waren ebenfalls Ausläufer eines Bebens, dessen Zentrum nahe Lüttich lag, in Luxemburg (Luxembourg) spürbar gewesen, allerdings nicht im selben Maße wie am Montag morgen. Probleme hatte es damals aber gegeben. Altere Menschen erinnern sich überdies noch an das Beben vom 11 November 1911, das ebenfalls Teile des Landes erschütterte. Vom Beben 1691, dem der schwarze Turm des Viandener Schlosses zum Opfer fiel, erzählen indes noch heute die Chroniken aus jener Zeit. Telephon-leitungen "bebten" Da die Notrufzentrale 012 nach dem gestrigen Erdbeben in den Nachtstunden überbelastet war, wandten sich zwischen 1800 und 2000 Mitbürger an die Gendarmerie und Polizei, um sich über den Vorfall Gewißheit zu verschaffen. Jedoch waren ab einem gewissen Moment auch die Zentralen in der Haupstadt überlastet, so daß ebenfalls hier zahlreiche Gespräche nicht entgegengenommen werden konnten. Am meisten waren die Bürger darüber besorgt, ob die Erschütterungen von einer Panne in Cattenom herrühren könnten. Andere hatten das Phänomen richtig gedeutet, befürchteten aber Schlimmeres und fragten nach Verhaltensmaßregeln. Ernsthafte Schadensmeldungen wurden bis gestern abend keine gemeldet. Mit dem Schrecken davon gekommen Schaden hat das gestrige Beben keinen allzu großen angerichtet, die Menschen in Luxemburg (Luxembourg) kamen mit dem Schrecken davon. Dies sei zum Großteil auf die hiesige, robuste Bauweise der Häuser zurückzuführen, meinte Johny Flick gestern. Da unser Land zu den erdbebenarmen Gebieten zählt, sind bislang keine Sondervorkehrungen beim Bau hinsichtlich von Erbebengefahr getroffen worden. Die "Protection civile" bildet ihre Helfer unterdessen für Katastrophen im allgemeinen aus, so zum Beispeil für Einsätze bei Stürmen, Explosionen oder Massenzusammenstößen. Was tun ? Richtlinien für das Verhalten bei Erbebe, gibt es in Luxemburg (Luxembourg) nicht. Es gilt demnach, sich im Ausland umzusehen und sie für unser Land zu definieren. Was muß nun bei Erdstößen beachtet werden? Befindet man sich in einem Haus oder in einer Wohnung, so sollte man sich unter Türrahmen oder tragende Wände begeben, deren Gemäuer das Gewicht möglicher herabfallender Trümmer aushalten. Aber auch stabile Tische, massive Betten oder andere schwere Möbel schützen, es konnten schon Menschen gerettet werden, wenn sie unter Tische gekrochen waren. Einstürzende Häuser gab es jedoch in Mitteleuropa kaum je zu verzeichnen. Verläßt man das Haus, so darf man sich keineswegs auf oder unter einem Balkon stellen, dieser könnte einstürzen, warnt Johny Flick. Auch sollte man sich weg von den Gebäuden begeben (Faustregel: mindestens die halbe Gebäudehöhe Abstand halten) und sich keinesfalls in der Nähe von Masten oder Hochspannungsleitungen aufhalten. Abgerissene Kabel darf man unter keinen Umständen anfassen. Genauso falsch wäre es, Unterschlupf unter Brücken zu suchen. Unbedingt zu beachten ist schließlich, daß man weg von den Fenstern soll. Wenn sich die Rahmen verziehen, kann nämlich ein enormer Druck entstehen, der die Scheibe platzen läßt. Dann schießen die Splitter wie Geschosse durch den Raum und können leicht jemanden verletzen. Im niederländischen Herkenbosch, nahe dem Zentrum des Bebens, kam es zu größeren Schäden. Unser Bild zeigt Frauen beim Reinemachen in einem Supermarkt.. Cattenom und die Esch-Sauer Staumauer Anders als im deutschen KKW Biblis wurden die Cattenom-Blöcke nicht abgeschaltet. „Sur le site du Centre national de production d’électricité de Cattenom, aucune conséquence n’est à déplorer. Les vibrations occasionnées ont été faibles. Les trois tranches en service sont restées connectées au réseau EDF. Les sismographes installés sur le site font apparaître un niveau de conséquence très en-dessous du seuil de résistance des bâtiments », hieß es gestern seitens der Atomzentrale an unserer Grenze. In der Tat mögen viele sich in der Nacht erneut des Risikos, mit dem wir leben, bewußt geworden sein. In einer parlamentarischen Anfrage an den Staatsminister erkundigten die GLEI -Abgeordneten Weber und Clesen sich denn auch, weshalb die Cattenom-Blöcke nicht auch, zumindest für eine ausgiebige Inspektion, gestoppt wurden. Fragen mögen sich auch einige in bezug auf die gerade erneuerte Staumauer in Esch-Sauer gestellt haben. Nach gestrigen Angaben aber waren keine Schäden feststellbar. Können wir demnach in Zukunft wieder ruhig schlafen? Im Gegensatz zu Cattenom, wurde ein Block des Atomkraftwerks Biblis in der Nacht zum Montag abgeschaltet. Hochempfindliche Meßinstrumente. Die nach dem amerikanischen Erdbebenforscher Charles F. Richter benannte Skala ist eine logarithmische Größenklassenskala zur physikalischen Festlegung der Erdbebenstärke, die mit dem Wert 0.0 beginnt und nach oben hin offen ist. Ein Schritt von einem Skalenpunkt zum nächsten, beispielsweise von vier auf fünf, bedeutet, daß das Beben 30mal stärker ist. Erdbeben registrieren hochempfindliche Meßinstrumente, die Seismographen, in Erdbebenwarten. Sie messen die Bebenwellen und zeichnen ihren Verlauf in einem Seismogramm auf. Aus den Ausschlägen im Seismogramm sowie aus Form und Größe der entstehenden Kurven können nach einer von Richter aufgestellten Formel der Bebenherd nach Richtung, Entfernung und Energie berechnet werden. Die freigesetzte Energie wird durch eine meßbare Größe zur physikalischen Kennzeichnung des Bebens, die Magnitude, ausgedrückt . Bei energiereichen Erdbeben erreicht die Magnitude Werte zwischen 8.5 und 9. Die nach dem Vulkanologen Giuseppe Mercalli benannte zwölfstufige Mercalli-Skala aus der Jahrhundertwende beruht auf den sichtbaren und fühlbaren zerstörerischen Wirkungen von Erdbeben zur Einschätzung ihrer Stärke. Dazu werden Menschen in den betroffenen Gebieten befragt und die Schäden begutachtet. Die flächendeckenden Beobachtungen werden bewertet und aus den Werten die jeweilige Zahl auf der Skala ermittelt. Die Mercalli-Skala ist seit 1964 in verbesserter Form, der MSK -Skala, international gebräuchlich, um beispielsweise Schäden an Stahlbetonhochbauten berücksichtigen zu können. Die MSK –Skala ist benannt nach den Seismologen Medwedew (Sowjetunion), Sponheuer (frühere DDR) und Karnik (Tschechoslowakei).Bron
- Bron
- Lëtzebuerger Journal 1992.04.14
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Luxembourg
- Opmerking
- Titres: Dat war näischt Schéins. In Luxemburg schwankten die Betten. Die Erde zitterte auch in Luxemburg. Beben verursachte Angst und Schrecken Cattenom und die Esch-Sauer Staumauer. Hochempfindliche Meßinstrumente.
AudenaardeBeaumontBiblis (D)Bonn (D)BRABANT (onzekere identificatie)Braine-le-ChâteauBruxelles / BrusselClabecqCologne (D)Dortmund (D)Forest / VorstFrankfurt (D)GenkGlabaisHAINAUTHavréHeinsberg (D)Herkenbosch (NL)LarocheLiègeLimbourgLouvain-la-NeuveLuikMaaseikMaasmechelenMaastricht (NL)Mülheim (D)NukerkeOisquercqRansartRoermond (NL)RonseTienenTongerenTournaiUccle / Ukkel
OrigineelTekst nr. 2854Libre Belgique (La) 1992.04.14 · 1992 · Bruxelles
Séisme : la Belgique… en tremble encore ! Mais la secousse de lundi, une des plus fortes du siècle dans nos régions, a surtout frappé Allemagne et Pays-Bas. Quelques cheminées renversées, l’une ou l’autre toiture abîmée mais pas de blessés : le tremblement de terre que toute la Belgique – et plus spécialement la région de Maaseik – Genk – Tongres (Tongeren) – a ressenti lundi, à 3h 20, n’a guère eu de conséquences dommageables chez nous. Certes, Protection civile, pompiers, service 100 ont-ils été débordés d’appels téléphoniques angoissés (les pompiers de Bruxelles / Brussel en ont enregistré plus de 1.000 en une heure) de Belges en proie au doute ; sans doute quelques-uns ont-ils perdu quelque peu les pédales mais ces moments de panique sont fort compréhensibles après tout. Un mort, des blessés. Nos voisins néerlandais et surtout allemands s’en tirent moins bien. Dans la région de Roermond, où se situe l’épicentre, les murs de nombreuses maisons ont été lézardés et une dizaine de personnes ont été hospitalisées. Roermond et d’autres localités, comme Herkenbosch, ont été privées d’électricité et de téléphone pendant près d’une heure. En Allemagne, une septuagénaire a été terrassée par une crise cardiaque, d’autres personnes ont été victimes de malaise, blessées par des chutes de pierres ou des éclats de verre. Il y a eu en tout 21 blessés dont quatre, des habitants de Heinsberg, sont dans un état grave. Plusieurs immeubles de Bonn, de Dortmund et de Cologne ont été touchés. Le séisme a également été ressenti dans l’Est de la France. EN SURSAUT. A moins de bénéficier d’un sommeil de plomb, vous avez sans doute, comme tous les Belges, été réveillé en sursaut lundi, à 3h 20. Les meubles de votre maison ont dû trembler pendant une vingtaine de secondes, un temps extrêmement long, qui témoignait de l’importance du tremblement de terre. Celui-ci a atteint une magnitude de 5.6 sur l’échelle de Richter. Cela en fait un des séismes les plus importants du siècle dans nos contrées. Il s’est produit à 10km au nord de Roermond (Pays-Bas) et à 11 km de profondeur, ce qui explique en partie pourquoi il s’est finalement montré moins cruel que celui dont Liège (Luik) eut à souffrir en novembre 1983 (un mort et des dégâts considérables). Il a été suivi de très nombreuses répliques (près d’une centaine en six heures) et d’autres devraient suivre dans les heures voire les jours qui viennent. « Mais, aucune n’atteindra la violence de la secousse de 3h20 » précise Thierry Camelbeeck , sismologue à l’Observatoire royal d’Uccle / Ukkel. RHIN INFERIEUR Thierry Camelbeeck nous a expliqué que le séisme s’est déclaré dans une zone à risques. A l’origine du phénomène, le graben (fossé) du Rhin inférieur, marqué par une série de failles soumises à une accumulation de contraintes, lesquelles peuvent se traduire, à un moment imprévisible, par une cassure. Dans le cas qui nous occupe, et de façon schématique, on peut décrire le tremblement de terre comme une conséquence de l’écartement de deux versants en extension : il a entraîné l’affaissement du fossé et le glissement des deux blocs a provoqué le séisme. S’en reproduira-t-il dans les années à venir ? « Impossible à prédire » conclut Thierry Camelbeeck. « C’est dans l’ordre des choses certes mais personne n’est en mesure de dater l’événement. » Pour pas mal de Belges, le plus tard sera le mieux… La plus violente secousse depuis un demi-siècle. À Roermond, près de l’épicentre, 200 maisons sous surveillance Roermond, 40.000 habitants. Une petite ville de la province du Limbourg hollandais, une trentaine de kilomètres au nord de Maastricht. Ce lundi matin, comme tous les lundis matins dans cette petite cité un peu touristique grâce au port des yachts monopolisé par des bateaux allemands, tous les magasins sont fermés dans la Hamstraat, le piétonnier commercial. Et pourtant, les habitants sont affairés: la rue est jonchée de pierres, une enseigne publicitaire est arrachée, des bancs sont cassés et des vitres brisées. Pompiers sollicités "Il était 3h22 ce lundi matin, explique le commandant des pompiers, M. Cloosterman, quand la terre a tremblé. Directement notre central téléphonique a été pris d'assaut. Nous avons, en une demi-heure, enregistré 140 demandes d'intervention urgente. Pas de blessé mais des demandes de renseignements ou des cheminées qui menaçaient vraiment de tomber. Quatre équipes d'intervention rapide ont sillonné la ville pour parer au plus pressé, interdisant l'accès à quelques rues où la circulation demeurait dangereuse. Nous estimons à ce moment que le nombre de maisons où il faut intervenir est proche de 200; ce sont principalement des vieilles maisons". Les appels téléphoniques auraient été beaucoup plus nombreux si les lignes n'avaient été coupées dans certains quartiers. "Il y a également eu des coupures de courant, parfois d'une durée d'une demi-heure". "Nous avons reçu de nombreux appels, explique de son côté le Dr. Mattar, cardiologue à l'hôpital Saint-Laurent. Des alertes cardiaques au nombre de douze, soit trois fois plus que les autres nuits, et quelques blessures superficielles dues à des bris de verre essentiellement". Les policiers ont quant à eux directement sillonné la ville pour éviter que certains ne profitent de la situation. Ils ont également fait le tour des alarmes qui, toutes, avaient déclenché. Une explosion ? "Au début, j'ai cru qu'un moteur de mon frigo avait explosé" explique un poissonnier de la place. " Certains ont téléphoné pour demander si la guerre avait éclaté" poursuit le porte-parole des pompiers. Les habitants de Roermond étaient victimes du phénomène pour la première fois, du moins à cette ampleur. "Je me souviens d'un tremblement de terre en 1969" explique le bourgmestre, M. Derks. D'autres habitants se souviennent quant à eux de la secousse "liégeoise" de 1983, faiblement ressentie. "Cette nuit, nous en avons ressenti trois, poursuit le poissonnier. Celle de 3h et demi puis deux autres aux alentours de 6 heures et de 8 heures mais c'était la première la plus forte. Elle a bien duré quinze secondes". Si l'épicentre se trouvait au nord de Roermond, c'est le sud de la ville qui a été le plus touché. A Hergenbos (Herkenbosch), l'église, construite après la guerre et accolée à une chapelle qui date du 13e siècle, était en pleine restauration. Sous l'échafaudage se voient aujourd'hui d'importantes fissures, de même que les pans de murs de la chapelle, en pierres sablonneuses du pays, ont tellement bougé que les vitraux ont cédé. Pas de doute, les travaux dureront plus longtemps que prévu. "Et un peu plus loin, poursuit le commandant des pompiers, une maison a vraiment bougé de plusieurs centimètres". Ardoisiers-couvreurs Pourtant, Roermond ne compte aucun sans abris après le tremblement. Elle compte par contre beaucoup d'ardoisiers-couvreurs qui ont directement été sollicités. "Nous nous attachons actuellement à évaluer le montant des dégâts causés, conclut le bourgmestre. Même s'il serait prématuré de parler d'interventions ou de couvertures de frais". En Allemagne, le Rhin n’avait plus tremblé ainsi depuis 1756. Le séisme de lundi matin a blessé et même provoqué indirectement la mort d’une personne. A Bonn, une dame de 79 ans vivant seule a été retrouvée sans vie dans son appartement, victime probable d’une crise cardiaque. Quatre personnes habitant Heinsberg, à douze kilomètres seulement de l’épicentre de Roermond, se trouvent dans un état grave. Avec une trentaine d’autres qui s’en sont tirées avec moins de mal, elles avaient choisi de quitter leur maison ébranlée par le séisme, mais ont été atteintes par des tuiles et des débris de cheminées Les bassin du Rhin ainsi que le sud-ouest de l’Allemagne sont des régions fréquemment frappées par ces accidents sismiques. L’histoire nous apprend que cette dorsale sismique remonte jusqu’à Bâle où un tremblement de terre avait fait plus de trois cents victimes en 1356. Dégâts à Bonn L'alerte a été chaude le long du Rhin où le choc a été de 5,6 sur l'échelle de Richter, le plus fort enregistré dans cette région depuis 1756. Selon un premier bilan, plus de septante maisons sont gravement endommagées et difficilement réparables. Les services communaux continuent à examiner un par un les immeubles qui ne semblent plus pouvoir accueillir sans danger leurs habitants. A Cologne la célèbre cathédrale a aussi payé son tribut en perdant plusieurs de ses fleurons. A Bonn, le quartier gouvernemental et le centre de presse font le bilan: murs lézardés, bibliothèques renversées, matériel détruit, cantines paralysées. Les dégâts sont évalués à plusieurs millions de DM selon les premières estimations des experts. Panique Tout cela n'est pas très grave, mais explique la panique de ceux qui ont été surpris dans leur sommeil dans les immeubles-tours qu'ils se sont empressés de quitter par précaution mais aussi imprudemment. La radio allemande a immédiatement pris en charge l'information des régions concernées. Elle s'efforçait ainsi de libérer les lignes téléphoniques des pompiers, de la police, de la protection civile et des services communaux prises d'assaut par une population anxieuse voire même parfois terrorisée par cette onde de choc et l'effrayant bruit qui l'accompagnait. D'aucuns redoutaient un accident nucléaire, une explosion dans l'un des nombreux complexes chimiques de la région, voire même un attentat terroriste. ET LE NUCLEAIRE ? La vallée du Rhin abrite plusieurs centrales nucléaires : celle de Mülheim – Kährlich est terminée depuis longtemps, mais ne fait courir aucun danger à la population, puisqu’elle ne sera jamais mise en service précisément pour des raisons de sécurité. Quand à celle de Biblis plus au sud, elle est constituée de deux blocs. L’un a été déconnecté après le séisme, parce que la puissance de celui-ci dépassait « de très peu » les normes de sécurité, alors que l’autre, voisin, continuait à fonctionner, vu que son séismographe enregistrait des valeurs légèrement inférieures aux normes prévues. Les responsables indiquent que de toute façon, les valeurs entraînant la déconnection des réacteurs ne dépassent pas un tiers de ce que pourrait supporter théoriquement ces installations. On est bien forcé de les croire. La chaudière, l’usine d’à côté ou bien une tempête ? Certains ont eu peur, d'autres pas. Mais, quelques heures après le séisme, toutes les personnes intérrogées s'accordaient à reconnaître l'étrange impression de malaise ressentie cette nuit. Quelque chose qui vous dépasse et vous inquiète... Bruits bizarres "On aurait dit le bruit de plusieurs rames de métros sous la maison", commente un jeune habitant de Louvain-la-Neuve. Tout à côté, à Glabais, Eric crut d'abord à des visiteurs dans le grenier avant de se demander, comme tant d'autres, s'il convenait de se lever. "Je n'ai pas eu peur, seulement, après coup, je me suis dit que j'aurais peut-être dû". A Braine-le-Château, Patricia réveilla son mari en lui demandant pourquoi la chaudière se mettait en marche: "C'était idiot, le chauffage est coupé pendant la nuit. On a été voir si les filles dormaient, elles n'ont rien entendu". Ici encore, les questions allaient bon train en début de matinée. Que faire en cas de séisme plus grave? Vaut-il mieux descendre à la cave ou sortir de la maison? Dans la rue A Oisquercq, au quartier de La Bruyère, une enseignante songea immédiatement à un accident survenu aux forges de Clabecq toutes proches. "Mais il n'y avait pas d'éclats rouges provenant de l'usine. Mon fils, lui, était tombé du lit!" Cinq familles se retrouvèrent finalement dans la rue pour commenter l'événement. Et les rires de succéder à la stupeur, se voyant chacun sur le trottoir et dans la même tenue: en pyjamas et peignoirs... Ici comme souvent ailleurs, l'événement fut d'abord interprété conformément à l'environnement connu: une usine ou une chaudière bruyante. Si cet habitant de Laroche songea être victime d'une forte tempête, à Ransart, une jeune femme, devant les tremblements de son lit, pensa assister à des phénomènes paranormaux avant d'opter pour l'hypothèse, plus rationnelle, du tremblement de terre. Son compagnon, pour sa part, n'y croyait pas, se référant au silence des chiens qui auraient dû manifester des signes d'inquiétude. Une dame de Beaumont reconnut tout de suite le tremblement de terre dans les vibrations des fenêtres et du lit: "Je me suis souvenue de celui de 1938. Je n'étais pas bien grande mais l'image d'un cadre qui bougeait sur le mur ne me quittera jamais. Cette nuit c'était la même chose". A coup sûr, pour beaucoup de Belges, la nuit passée marquera aussi les mémoires, laissant souvent l'image de portes d'armoires qui s'ouvrent brutalement et le son de cliquetis pour le moins inattendus. C'est le nord-est du Limbourg qui a été le plus durement touché, en Belgique, par le tremblement de terre. La province entière compte quelque 800.000 habitants. A Maaseik, petite ville de 21.000 âmes que seule la Meuse sépare de la frontière néerlandaise, bon nombre d'habitants sont sortis dans la rue après les secousses telluriques qui ont ébranlé des quartiers entiers de la ville située à 20km (à vol d'oiseau) de Roermond. "Les gens ont eu peur", raconte le bourgmestre-sénateur de Maaseik, Ghislain Vermassen (SP), "mais on ne peut pas dire que c'était la panique". Menaces Ni victimes, ni coupures d'électricité mais on ne compte plus les cheminées effondrées ou sérieusement endommagées. Menacée d'effondrement, la vieille taverne "Het aambeeld", Grand Place, a dû être mise en quarantaine par les pompiers. La Bosstraat, première rue commerçante de Maaseik, a dû être fermée pendant une bonne partie de la journée de lundi, précise le bourgmestre. Un habitant, encore sous le coup de l'émotion, témoigne: "La maison commençait à trembler, trembler... Je dis à ma femme: qu'est-ce qui va se passer? Le toit va nous tomber sur la tête! Je suis resté couché. Ma femme s'est levée..." L'église Sainte-Catherine a souffert de ce séisme, reconnaît le commandant des pompiers de Maaseik, Marc Timmermans, qui affirme que des fissures ont été aperçues à plusieurs endroits dans la toiture. De la peur surtout A Maasmechelen et à Tongres (Tongeren), les dégâts sont moins importants. Le bourgmestre Terwingen de Maasmechelen affirme que les pompiers ont enregistré plus de 150 coups de téléphone d'habitants inquiets. La panique n'avait pas non plus gagné la ville de Tongres (Tongeren) même si l'échevin Proost, remplaçant le bourgmestre Ghislain de Schaetzen absent, a été inspecter la tour de la basilique qui présente de nombreuses fissures. On ignore toutefois si le tremblement de terre a entraîné des dégâts supplémentaires au sanctuaire que la ville de Tongres (Tongeren) souhaite voir restauré dans les meilleurs délais. Dans la ville d'Ambiorix située plus au sud de la province, les dégâts sont limités. THIERRY CAMELBEECK ou Monsieur séismes. Vous l’avez vu à la télévision, entendu à la radio, il s’est multiplié, avec sa collègue Mme De Becker, pour donner aux Belges toutes les informations au sujet du tremblement de terre de la nuit de dimanche à lundi. Thierry Camelbeeck est sismologue à l’Observatoire royal d’Uccle / Ukkel depuis une douzaine d’années. Il s’est rendu célèbre et indispensable lors du tremblement de terre de Liège (Luik), en novembre 1983. Depuis, ses compétences sont internationalement reconnues même si son statut demeure toujours aussi précaire, signe tangible du désintérêt de la Belgique pour ses scientifiques. HARD ROCK. Ce Forestois de 35 ans était un potache bon vivant du temps de l’Athénée royal ; lorsqu’il entra à l’ULB, en sciences physiques, il prit les choses beaucoup plus au sérieux. Aujourd’hui, avec ses cheveux en bataille, ses lunettes d’écaille et son air un peu ahuri, il ressemble à ce qu’il est : un chercheur infatigable, tout entier voué à sa mission. Il vous l’explique avec une passion soulignée par un bon gros accent bruxellois qu’il ne cherche pas à masquer. « Lundi, comme tout le monde, j’ai été réveillé en sursaut. J’ai d’abord cru qu’un groupe de hard rock se produisait à Forest / Vorst National. Quand j’ai vu l’heure, j’ai compris qu’il s’agissait d’un tremblement de terre. J’ai dit à Rita, ma femme, c’est un 6 (cfr l’échelle de Richter). La durée de la secousse m’a fait songer à un séisme dans le Frioul mais des oscillations à une fréquence aussi haute, cela ne cadrait pas. » STATIONS. Aussi me suis-je très vite rendu compte que le tremblement de terre était beaucoup plus proche. J’ai sauté dans ma voiture et, à 3h30, j’étais à l’Observatoire. Les enregistrements étaient saturés. Je me suis précipité sur les téléphones pour entrer en contact avec les stations de Liège (Luik). Ce n’était pas de là que venait la secousse. J’ai prévenu le centre de crise du ministère de l’Intérieur puis je me suis mis au travail. En tenant compte des informations livrées par notre réseau d’appareils d’enregistrement, j’ai pu localiser l’épicentre, confirmé par les données des stations allemandes et néerlandaises. Ce matin, une équipe est partie installer des stations autour de Maaseik. Elles nous permettront de recenser des informations très précieuses pour l’étude de la sismologie en Belgique ». Dans le département sismologie de l’Observatoire, les téléphones ne cessent de sonner : des journalistes, des particuliers inquiets, des radiesthésistes « qui avaient tout prévu et annoncent la rupture des digues aux Pays-Bas », un collègue français, anglais ou japonais. Thierry Camelbeeck rassure les uns, donne un cours improvisé aux autres, débat avec les troisièmes. La fatigue ? « Ce sera pour plus tard. Pour l’instant, il y a mieux à faire qu’à craquer ». Pas de panique dans le Limbourg, mais une grande frousse... Nombreuses ont été les cheminées détruites. Avec plus de peur que de mal, heureusement. Des milliers depuis l’époque romaine. Il nous faut désormais nous rendre à l’évidence : la Belgique est un pays à séismicité modérée mais nullement négligeable » déclarait, au lendemain du tremblement de terre qui avait affecté la région liégeoise, le 8 novembre 1983, le directeur de l’Observatoire royal de Belgique de l 'époque, M. Paul Melchior. Des paroles qui prennent toute leur importance si l’on sait que, chaque année, on enregistre quelque 300.000 tremblements de terre sur l’ensemble de la planète et plus de 3.000 secousses rien qu’à l’Observatoire. Evidemment la plupart de ces secousses passent inaperçues de tous soit qu’elles affectent des régions lointaines, soit qu’elles sont trop faibles pour être ressenties par M. Tout-le-monde. EN 16 SIECLES Mais il ne faudrait cependant pas négliger les quelques 560 (600 peut être) « vrais » séismes que la Belgique a connu entre 330 après Jésus-Christ et 1992. Ils relèvent tous de quatre groupes : ceux du massif cambro-silurien du Brabant et du Hainaut, ceux en relation avec le « graben » (fossé) du Rhin et le graben de Roermond (dans le Limbourg et l’Eiffel) et ceux des Hautes Fagnes et du bassin de Liège. Ce nombre de 560, nous le devons à une étude de M. Van Gils, un « ancien » de l’Observatoire, peut se diviser en 45 tremblements de terre du IVème au XVème siècle, 97 aux XVIIème et XVIIIème siècle et 410 sur les 190 dernières années. Le point de départ de la séismicité dans notre pays se situe traditionnellement lors de la destruction du beffroi de Tournai en 330 après J.-C. mais qui doit cependant être pris avec circonspection. Il en est tout autrement pour les importants séismes du 18 septembre 1692 dont l’épicentre était situé à Tirlemont (Tienen), de Huy en 1823 et surtout de Havré (d’une intensité de 5) en 1895. LE PLUS FORT. Mais c’est cependant la Flandre qui a offert à la Belgique son tremblement de terre le plus impressionnant : après la violente secousse de Bilzen (en février 1925), celui de Zulzeke – Nukerke (entre Renaix (Ronse) et Audenaarde) le 11 juin 1938, toucha tout le pays et les pays voisins, sur plus de 120.000 kilomètres carrés. Il faut préciser que son intensité était de 5,9. Quand l’Afrique et l’Europe se frottent, la croûte tremble. On était habitué à ce que les séismes soient des catastrophes presque exotiques : quand la terre tremblait, c’était en Chine, en Iran, dans les Balkans. Passe encore l’Italie, mais le Benelux ! Il est cependant vrai que des pays comme la Belgique, les Pays-Bas, l’Allemagne ou le Grand Duché de Luxembourg sont toujours à la merci de tremblements de terre assez violents et que beaucoup de leurs habitants l’ignorent. Mais, au fait, que s’est-il passé dans notre sous-sol ? PRESSION Globalement, on peut dire que c’est la faute à la « plaque africaine ». Il faut savoir que sur la purée de roches molles et brûlantes qui constitue le manteau de la Terre, flottent et dérivent des morceaux de croûtes rigides : les plaques tectoniques qui se heurtent, se fracturent, se déforment, se soudent ou s’écartent les unes des autres avec une infinie lenteur. Or L’Europe occidentale subit la pression de la plaque africaine qui remonte vers le nord à la vitesse d’un centimètre par an du côté de l’Espagne, trois fois plus du côté de la Grèce. Résultat : sous cette terrible pression, l’Europe craque et se fend là où elle est la plus faible. Un jour notre vieux continent se brisera selon les sillons du Rhône et du Rhin, le morceau s’écartera de l’Allemagne pour aller dériver vers le Groenland. DEUX BLOCS. Pour l’instant, ce lent travail se manifeste par des mouvements complexes le long d’une faille (graben) qui court, en gros, de Francfort (Frankfurt) au delta du Rhin. Les deux blocs formés par les Pays-Bas et la Belgique – France coulissent l’un contre l’autre, provoquant des tensions qui, de temps en temps, se détendent sous forme de tremblements de terre. Bref, si la Terre a frissonné un peu fort à Liège (Luik) le 8 novembre 1983, si elle l’a fait davantage ce lundi matin et s’il faut s’attendre à ce que cela se reproduise encore un jour, il n’y a tout de même pas de quoi … trembler !Opmerking
Titre: PAS DE PANIQUE DANS LE LIMBOURG, MAIS UNE GRANDE FROUSSE...
Bron
- Bron
- Libre Belgique (La) 1992.04.14
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Bruxelles
- Opmerking
- TITRE: LA PLUS VIOLENTE SECOUSSE DEPUIS UN DEMI-SIECLE Séisme: la Belgique en tremble encore! A Roermond, près de l'épicentre, 200 maisons sous surveillance. En Allemagne, le Rhin n'avait plus tremblé ainsi depuis 1756. Des milliers depuis l'époque romaine. Quand l'Afrique et l'Europe se frottent, la croûte tremble.
Düsseldorf (D)Groningen (NL)Maastricht (NL)Roermond (NL)Vlodrop (NL)
OrigineelTekst nr. 3393Limburger (De) 1992.04.12 · 1992 · Sittard
Episch centrum bij Roermond. Aardschok treft vooral Limburg Roermond - De aardschok die afgelopen nacht Midden en Zuid-Nederland en het aanpalende Duitse grensgebied trof heeft volgens Duitse seismologen een kracht van 5,5 op de schaal van Richter gehad. Het episch centrum lag volgens de eerste berichten tien kilometer boven Roermond. Volgens seismologen is het de krachtigste beving die ooit in Nederland heeft plaatsgevonden. De aardschok die ongeveer 10 seconden voelbaar is geweest heeft vooral in Limburg forse schade aangericht, zo blijkt uit de vele duizenden verontruste telefoontjes die bij politie en brandweer zijn binnengekomen. Of er mensen gewond zijn geraakt is op dit moment niet bekend. In alle provincies – naar het zich laat aanzien behalve uit Friesland en Groningen – zijn meldingen over de beving binnengekomen. Of er mensen gewond zijn geraakt is op dit moment niet bekend. In Limburg bestond de schade vooral uit vernielde of beschadigde huisraad. Op tal van plaatsen vielen schilderijen van de muur. Drukpers Bij de Sparwinkel in Vlodrop bijvoorbeeld ontstond enorme ravage in een winkel waar koopwaren van de schappen vielen en vele flessen drank aan diggelen zijn gegaan. Bij het oude gemeentehuis in Vlodrop ging een muur tegen de vlakte. Als gevolg van de aardschok raakte ook de drukpers van De Limburger in Roermond ontzet waardoor deze krant op een later tijdstip op de pers in Maastricht gedrukt moest worden. Ook in het Duitse Rijn-Rühr-gebied Main-gebied werden evenals in Zuid- en Midden-Nederland honderdduizende burgers door de schok uit hun slaap gewekt. Het ministerie van binnenlandse zaken in Düsseldorf deelde mee dat de oorzaak noch het epicentrum van de beving bekend is. In Duitsland meldden burgers dat deuren uit sponningen waren gesprongen en dat glazen en flessen waren omgevallen.Bron
- Bron
- Limburger (De) 1992.04.12
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Sittard
- Opmerking
- Titres: Episch centrum bij Roermond. Aardschok treft vooral Limburg
Herkenbosch (NL)Maasniel (NL)Maastricht (NL)Melick (NL)Roermond (NL)Swalmen (NL)Uden (NL)Venlo (NL)Vlodrop (NL)
OrigineelTekst nr. 3396Limburger (De) 1992.04.15 · 1992 · Sittard
Alleen in Roermond al voor 20 miljoen vernield. Schatting schade loopt op tot honderd miljoen. Geen meldingen bij het RIAGG Praten over angst is beter dan vluchten. ROERMOND (Roermond)- Mensen die nog steeds angstgevoelens hebben vanwege de aardbeving, moeten niet vluchten voor die angst. Vooral niet elders gaan slapen. Gewoon op je dagelijkse plek blijven. Praten, bellen met iemand is veel beter dan vluchten. Er zijn ook ‘s nachts verschillende SOS-nummers bereikbaar. Dat zeggen deskundigen van het RIAGG Midden-Limburg in Roermond. Er hebben daar overigens nog geen slachtoffers om hulp gevraagd. Het is volgens het RIAGG heel wel mogelijk dat mensen last hebben van de aardbeving. Vooral mensen die toch al angstgevoelens hadden. Of een zeer gespannen leven. Een nieuwe nare ervaring, ook nog midden in de nacht, en het licht viel hier en daar uit, kan tot hevige angst leiden. Hetzelfde gebeurt vaak na een ongeval of verkrachting. Ook dan luidt het advies: niet vluchten. Zulke angst gaat vaak vanzelf over. Dat hangt van de persoon zelf af, maar ook van de hevigheid van de ervaring. Nederlandse bouw kent geen normen voor aardbevingen. ROERMOND (Roermond) – Het enige bouwvoorschrift dat Nederland voor aardbevingen kent, is dat er geen voorschrift is. Dit zegt ir. L. Buth, secretaris van de commissie die normen opstelt voor bouwconstructies. De Nederlandse overheid stelt wel eisen die er voor moeten zorgen dat een gebouw tegen een stootje kan, bij voorbeeld bij zware sneeuw of storm. Er bestaan verder wat vuistregels voor als een architect of bouwer wil weten hoe in Nederland een aardschok kan uitpakken. Gebouwen behoeven in ons land niet aardbevingbestendig te worden gemaakt, zoals in Japan en Californië. Bij speciale bouwwerken zoals kerncentrales, buitengaatse constructies en waterkeringen wordt wel op dit soort zaken gelet. In Europees verband wordt gewerkt aan normen voor bouwconstructies waarin uitgebreid wordt ingegaan op het verschijnsel aardbeving. Het is echter onduidelijk hoe die er voor Nederland uit gaan zien. Rioolinspectie. Het Zuiveringschap Limburg heeft gisteren bij Roermond-Leeuwen het riool, dat van de westzijde van de Maas naar de zuiveringsinstallatie aan de overzijde loopt, op eventuele breuken geïnspecteerd. Omdat bodem langs de Maas grote scheuren vertoonde, vreesde het zuiveringschap dat ook de rioleringsbuizen beschadigd zouden zijn. Met ingenieuze apparatuur kon over enkele kilometers bekeken worden wat de aardbeving diep onder de Maasbodem had aangericht. Volgens een woordvoerder, viel de schade mee. “Een verschuiving van vier centimeter, maar dat heeft geen gevolgen”. Roermond – De financiële schade als gevolg van de zware aardschok van maandagochtend zal veel hoger uitvallen dan oorspronkelijk gedacht. Woordvoeder T. Hoofdwijk van de gisteren opgerichte stichting Rampenfonds Aardbeving Limburg noemde gisteren voorzichtig een bedrag dat “ergens tussen de vijftig en de honderd miljoen zal uitkomen.” Hoofdwijk zei zich hij zijn schatting te baseren op de eerste taxaties van verzekeringsmensen. In elk geval is bijna zeker dat alleen al in de stad Roermond voor twintig miljoen gulden schade is aangericht. De averij in Melick-Herkenbosch, Posterholt en Swalmen zal het bedrag van dertig miljoen gulden waarschijnlijk ver overstijgen. De houding van de verzekeringsmaatschappijen was ook gisteren rond veel beschadigde woningen het gesprek van de dag. De weigering van de verzekeringsmaatschappijen om de schade van de aardbeving niet te vergoeden, weerhield bewoners er niet van met het opruimen van puin en het repareren van de schade verder te gaan. Ook aannemers en dakdekkers zagen de lijst opdrachten alleen maar groeien. Normaal In Roermond zijn gisteren ook de laatste afzettingen weggehaald, en is de binnenstad weer voor het publiek bereikbaar. Volgens de politie is de toestand enkele verkeersmaatregelen. Ook vandaag zullen brandweer en ambtenaren van bouw- en woningtoezicht nog de hele dag bezig zijn waarbij vooraal in Maasniel (Roermond), Kapel (Uden) en de Kapellerlaan nog het nodige werk te verzetten is. De hele operatie duurt langer, dan gedacht. Schatting De Roermondse hoofdambtenaar J. Nelissen schatte gisteren “aan de voorzichtige kant” dat de puur bouwkundige schade voor Roermond zal oplopen tot ongeveer 20 miljoen gulden, exclusief BTW. Hij baseerde dat bedrag op de schademeldingen, een eerste inventarisatie en een enquête onder bedrijven en (openbare) instellingen. Particuliere panden hebben voor ongeveer vijf miljoen schade opgelopen, en dan grotendeels in Maasniel (Roermond) en in de Roermondse binnenstad. De woningverenigingen hebben ongeveer voor 2,5 miljoen gulden onkosten, de bedrijfsschade is voorzichtig geschat op vijf miljoen. De Roermondse infrastructuur zou voor een miljoen gerepareerd moeten worden. Onvolledig Een verre van volledig beeld, gaf Nelissen zelf al aan, omdat alleen de schade aan de buitenkant is geïnventariseerd, veel bedrijven nog geen goed beeld van de schade hebben, omzetverlies van bijvoorbeeld winkels niet is meegeteld en ook schade aan bijvoorbeeld auto’s nog niet in kaart, is gebracht. Roerstreek De gemeente Melick-Herkenbosch heeft nog geen zicht op de financiële schade die door de aardbeving is aangericht. Het regende gisteren nog de hele dag telefonische schadeclaims van particuliere huiseigenaars bij de gemeente. Het gemeentebestuur gaat nog steeds uit van een schade van 1 miljoen gulden aan huizen. Maar volgens een woordvoeder kan dat bedrag bij de inventarisatie nog aanmerkelijk oplopen. De gemeente heeft nog geen tijd gehad om te bekijken wat de schade is aan panden en voorzieningen die niet voor huisvesting zijn. Bij woningvereniging De Roerstreek kwamen vierhonderd schadeclaims binnen. De woningvereniging bezit duizend huizen. Directeur Peter Siebers zegt dat het aantal schademeldingen bij De Roerstreek een veelvoud is van de meldingen die de Roermondse bouwvereniging … heeft moeten verwerken. “Een bedrag kan ik nog niet noemen. Zeker is dat we in de loop van de tijd nog heel wat schade zullen constateren. Huurders die het nu niet de moeite waard vinden om schade te melden. We zullen daarom al onze panden controleren” Wijkraad De wijkraad Maasniel wil een aparte werkgroep van en voor gedupeerde inwoners oprichten. Die moet dan informatie verschaffen, en als een soort klankbord gaan fungeren naar overheden en hulpstichtingen toe. De bijenkomst is woensdag om 20 uur in zaal De Ster. Die bedrijfsschades variëren nogal. Grind- en baggerbedrijf Smals moet bij het plan Marina Oolderhuuske in Beegden een dertig centimeter verzakte damwand over een lengte van 250 meter vervangen. Een klus die ongeveer geen roet in het eten gooit wat betreft planning en opening van het complex. Een geluk bij een ongeluk noemt directeur H. Smals het dat de verzekering de schade dekt. Volgens Kamer van Koophandel –voorzitter Straus zal de schade bij bedrijven aanmerkelijk veel hoger uitvallen dan op dit moment wordt aangenomen. De Roermondse V&D-vestiging moet een ontzette gevel laten repareren, datzelfde laten doen voor de naar beneden gevallen plafondplaten, en voor minstens f6000 schade afboeken voor glaswerk en huishoudelijke artikelen. De vestigingen van Jan Linders in Midden-Limburg schatten de schade op f100.000, bij de vestiging van Jac Hermans in Roermond moet tien mille op artikelen worden afgeboekt, en volgt de rekening nog voor het repareren van het plafond en de scheuren in het magazijn. Ook tal van andere winkeliers zitten met fikse schadeposten. Woningvereniging: Snel huis voor dakloos gezin in Herkenbosch Herkenbosch – Het gezin Boonen in Herkenbosch, dat dakloos is geworden door de aardbeving, krijgt zo snel mogelijk een huis aangeboden van de woningvereniging Roerstreek. Het huis aan Steegstraat 13 werd maandagochtend zodanig beschadigd dat het onbewoonbaar is verklaard. De eigenaren is vervangende woonruimte in Vlodrop aangeboden. Die werd geweigerd, omdat de twee kinderen van het gezin in Herkenbosch naar school gaan en de familie tijdens de herbouw graag zo dicht mogelijk bij haar huis wil wonen. Het eerst vrijkomende huis van de woningvereniging in Herkenbosch zal nu voor de familie Boonen zijn. Twee andere gezinnen in Herkenbosch, die tijdelijk dakloos geworden zijn, hebben privé al een oplossing gevonden. Bisdom : « Misschien wel f 20 miljoen nodig » Aardbeving zorgt voor schade aan 32 kerken Roermond – Als gevolg van de aardbeving hebben 32 Limburgse kerken schade opgelopen. Volgens het bisdom Roermond gaat het herstel tussen de f 20 en f 30 miljoen kosten. “Dat bedrag zal wel dichter bij de f 30 miljoen komen te liggen,” zegt bisdomvoorlichter A. Jansen; “ De St.-Sebastianuskerk in Herkenbosch, de basiliek van St.-Odiliënberg en de St.-Laurentiuskerk in Roermond-Maasniel hebben het ergste te lijden gehad.” Over de financiële steun die de gedupeerde parochies van het bisdom kunnen verwachten, kon Janssen gisteren nog geen concrete mededelingen doen. “Natuurlijk laten wij de parochies niet in de steek. We zullen helpen waar we kunnen, maar helaas zit het bisdom krap bij kas. Het wordt dus roeien met de riemen die we hebben”. Inventarisatie. Gisteren hebben de kerkbesturen, de bouwkundige van het bisdom en Monumentenwacht de schades geïnventariseerd en globale kostenramingen gemaakt. Het grootst is de schade aan de St.-Sebastianuskerk in Herkenbosch. “Herstel gaat tegen de f 3 miljoen kosten. Ik zou niet weten hoe we dat geld bijeen moeten krijgen, zeker niet nu de parochianen al f 300.000 bijeen hebben gebracht voor de bijna voltooide restauratie die door de aardbeving weer teniet werd gegaan,” zegt pastoor L. Arts. Herstel van de St.-Laurentiuskerk in Maasniel gaat zeker f 1 miljoen kosten. Naar schatting is ook rond f 1 miljoen nodig vooe restauratie van de basiliek in St.-Odiliënberg. Net als in Herkenbosch kwam ook in Nunhem de aardbeving op het moment dat de restauratie van de parochiekerk nagenoeg voltooid was. “De in de 13e eeuw gebouwde toren van de St.-Servaaskerk is aan beide kanten van boven tot onder gescheurd, zodat hij als het ware los van het middenschip staat. Herstel gaat tussen de f 150.000 an f 200.000 kosten,” aldus secretaris H. Brentjens van het kerkbestuur. Schilderingen. Van de niet-katholieke kerken in Roermond heeft de 13e eeuwse Nederlands hervormde Minderbroederskerk de meeste schade opgelopen. Een groot gedeelte van het gewelf boven het koor stortte in en verwoestte de avondmaalstafel. Bijna alle gewelven vertonen scheuren, waardoor ook de oude muurschilderingen ernstig beschadigd raakten. Het instortingsgevaar is zo groot, dat niemand meer de kerk mag betreden. “Zeer triest wat hier is gebeurd,” zegt voorzitter J. Strijland van het kerkbestuur. “De restauratie gaat ons zeker f 1 miljoen kosten en dat geld hebben we niet. We zijn al blij dat we jaarlijks f 25.000 tot f 30.000 bijeen krijgen voor het onderhoud van het gebouw. Als voorlopig provisorisch herstel niet mogelijk is, zou het kerkgebouw wel eens een jaar gesloten moeten blijven”. In eerste instantie leek de monumentale Munsterkerk er genadig te zijn afgekomen. Gisteren bleek dat de toren flink averij had opgelopen, die minstens zeven ton gaat kosten. De schade aan de Roermondse kathedraal is “aanzienlijk”, aldus een woordvoerder van de gemeente. Televisie roept op om te helpen. Hilversum – De KRO besteedt vanavond in twee extra uitzendingen van 5 minuten aandacht aan de aardbeving van zondagnacht. Om 20.27 en 23.05 uur doet een team rechtstreeks verslag vanuit Limburg. De KRO besteedt met name aandacht aan de getroffenen van de aardbeving. Het Rode Kruis heeft inmiddels een gironummer geopend en ook Omroep Limburg is een actie begonnen om getroffenen te helpen. Het gironummer van het Rode Kruis is 777. Door deze ingelaste uitzendingen beginnen de programma’s die na 20.27 staan aangekondigd, 5 minuten later. De programma’s na de tweede extra uitzending over de aardbeving beginnen 10 minuten later. Het Rode Kruis besluit vandaag of een dertig seconden-spot gemaakt wordt die het publiek attendeert op het bestaan van het gironummer. Het spotje wordt aan alle omroepen aangeboden. Roermonds rampenfonds laakt houding provincie. Roermond – Het besluit van de provincie Limburg om de gelden van het rampenfonds voor de door de aardbeving getroffen Middenlimburgse regio vanuit Maastricht de beheren, is de Roermondse stichting Rampenfonds in het verkeerde keelgat geschoten. Daarmee wekt de provincie de indruk dat de regio die niet zelf kan. Dat zei stichtingslid H. Scheepers gisteravond tijdens de vergadering van de Middenlimburgse Kamer van Koophandel. Ook een ander stichtingslid, het kamerlid J. van Rey, uitte bij de presentatie van dat Roermondse rampenfonds kritiek op GS. Volgens Van Rey heeft de provincie alsnog besloten een coördinerende rol te gaan vervullen. Toen “Maastricht” merkte nogal schril af te steken bij het Roermondse initiatief, is de provincie alsnog met een soort inhaalactie gekomen, meende Van Rey. Scheepers zei verder bij veel Roermondenaren verbazing te hebben geproefd over het standpunt het nationaal rampenfonds om geen geld beschikbaar te stellen. “Als het epicentrum in Utrecht had gelegen, zou sprake zijn van een nationale ramp”, aldus Scheepers.Bron
- Bron
- Limburger (De) 1992.04.15
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Sittard
- Opmerking
- Titel: Alleen in Roermond al voor 20 miljoen vernield. Schatting schade loopt op tot honderd miljoen.
Herkenbosch (NL)Limburg (NL)Maastricht (NL)Melick (NL)Roermond (NL)
OrigineelTekst nr. 3600Limburgs Dagblad 1992.04.15 · 1992 · Heerlen
Provincie, gemeenten en Rode Kruis schieten te hulp Toch geld voor de ergste nood. Maastricht – Het eerste geld voor de slachtoffers van de aardbeving in Limburg is binnen. Het provinciebestuur heeft één miljoen gulden ter beschikking gesteld om de ergste nood te bestrijden en de gemeenten Melick - Herkenbosch en Roermond en het Rode Kruis hebben ieder een ton gestort. Minister Dales van Binnenlandse Zaken heeft nog geen toezeggingen gedaan. De Tweede Kamerfracties van CDA, PvdA, VVD en D66 vinden echter dat de regering financiële hulp moet bieden aan de mensen die door de beving gedupeerd zijn. Gouverneur E. Mastenbroek zei gisteren in een toelichting op het provinciebesluit dat de bijdrage vooral bedoeld is om een voorbeeld te stellen aan anderen. “Wij overschrijden hiermee juridische en wettelijke grenzen, want feitelijk is er geen rampenfonds. Maar dit is een uitzondering en we hopen dat ook gemeenten, rijk en verzekeraars hun formeel weliswaar te rechtvaardigen standpunt zullen bijstellen”, aldus Mastenbroek, die zitting zal nemen in een comité dat in samenwerking met het Rode Kruis de in te zamelen gelden zal beheren. Het Rode Kruis heeft zijn gironummer 777 opengesteld voor bijdragen. Het geld dat binnenkort is in eerste instantie bedoeld voor de ergste nood. Mastenbroek “Dus niet voor woningbouwverenigingen, niet voor schade zoals kapotte glazen of omgevallen boekenkasten, maar voor de rampzalige gevallen, voor de mensen die met lege handen op straat staan." Het is de bedoeling dat deskundigen van sociale diensten, Rode Kruis en verzekeringsmaatschappijen zich buigen over de voorwaarden die aan uitkeringen gesteld zullen worden.Bron
- Bron
- Limburgs Dagblad 1992.04.15
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Heerlen
- Opmerking
- Titres: Provincie, gemeenten en Rode Kruis schieten te hulp. Toch geld voor de ergste nood.
Bonn (D)CharleroiCologne (D)EupenFlandre Orientale (onzekere identificatie)FlawinneFloreffeGemblouxGenkGlainHuyLiègeLuikLuxembourgMaaseikMaasmechelenMembachMontegnéeNamurRoermond (NL)SeneffeSeraingTihangeTongerenTongresUccle / UkkelVenlo (NL)
OrigineelTekst nr. 2831Meuse (La) - Lanterne (La) 1992.04.14 · 1992 · Bruxelles
La Belgique méchamment secouée. La Belgique entière a été secouée par l'un des trois plus violents tremblements de terre de ce siècle. Alors que, en juin 1938, plus de 25.000 cheminées avaient été détruites et que, le 8 novembre 1983, Liège (Luik) était dévastée, cette fois les dégâts ont été minimes, du moins dans notre pays. Sur cette photographie (Stéphane Gendre), Mme De Becker, séismologue à l'Observatoire, montre l'enregistrement de la secousse réalisé par trois séismographes situés à Membach (près d'Eupen), Seneffe (canal de Charleroi) et Uccle / Ukkel. Dans ce journal, elle nous explique aussi l'origine de ce tremblement de terre et, tenant des propos tout à fait rassurants, affirme que d'autres secousses - beaucoup moins importantes et sans doute non perceptibles - pourraient se produire au cours des prochains jours. Une des trois grandes secousses du siècle L’épicentre du séismes qui a réveillé les Belges se trouvait en Hollande. *Chez nous, aucun dégât * Mais il y a eu des victimes en Allemagne. La secousse tellurique, atteignant 5,5 sur l’échelle de Richter et qui a frappé la Belgique tout entière durant 15 à 20 secondes hier matin à 3h20, n’a finalement causé que très peu de dégâts. Ce séisme était pourtant aussi violent que ceux de juin 1938 (Flandre Orientale) et de novembre 1983 (un mort et d’importantes dévastations à Liège (Luik)). L’épicentre du tremblement de terre était situé à sept kilomètres au sud-ouest de Roermond, une ville des Pays-Bas relativement proche de la frontière belge (Maaseik, nord-est de la Campine). Dans notre pays, le séisme n’a fait aucune victime et aucun dommage important n’a été constaté. En Allemagne par contre, vingt et une personnes ont été blessées et une femme de 79 ans est décédée d’une crise cardiaque à Bonn. « La secousse s’est déclarée à la suite du glissement d’une faille (cassure de la croûte terrestre, nous a expliqué Mme Martine De Becker, du service de séismologie de l’Institut Royal Météorologique « .Sur le plan géologique, la situation de cette région instable est particulièrement complexe. D’une manière générale, l’Europe du Nord-Ouest (qui forme elle-même une plaque) est soumise à la poussée de la plaque africaine vers le Nord et à l’ouverture de l’immense ride médio-océanique s’ouvrant dans l’Atlantique. La contrée est à l’intersection du graben (fossé d’effondrement) du Rhin, du massif schisteux rhénan et de la zone de failles belgo-va-risques. Il en résulte des tensions et des glissements de failles périodiques et ces réajustements qui se traduisent par des tremblements de terre permettant l’obtention d’un nouvel équilibre ». De même Liège (Luik) se trouve sur l’un des « nœuds » de cette zone à hauts risques sismiques. Et pourtant, les dégâts causés par un séisme d’intensité comparable étaient nettement plus importants le 8 novembre 1983 : « Chaque secousse sismique, présente ses propres particularités, poursuit Mme De Becker, et les circonstances du drame liégeois étaient encore plus compliquées. L’intensité maximale se produisant en pleine ville, le sous-sol minier plus vulnérable, l’implantation de quartiers entiers le long de pentes, la vétusté de certaines habitations ont constitué autant de facteurs défavorables ». D’une manière plus générale, les scientifiques ont acquis une meilleure connaissance de l’origine des tremblements de terre grâce à l’élaboration (au cours des années soixante et septante) de la célèbre théorie de la tectonique des plaques. A l’origine, la Terre ne comportait qu’un seul continent ( la Pangée et celui-ci se subdivisa en deux : la Laurasie (au nord) et le Gondwana (au sud), puis en plusieurs parties qui s’éloignèrent les unes des autres. Cette « dérive » des continents se poursuit de nos jours : l’Amérique du Nord s’éloigne de l’Europe à une vitesse de trois centimètres par an. De gigantesques plaques, sortes de fragments de l’écorce terrestre, flottent – en se déplaçant – sur le « manteau » de la planète, lequel recouvre le noyau de la Terre. Ces grandes plaques, tels d’immenses radeaux sur l’Océan, continuent ce mouvement de dérive sur le « magma », à raison de quelques centimètres par an. Lorsqu’elles se rapprochent l’une de l’autre, elles subissent des frottements et peuvent même se chevaucher, ces zones de « collision » sont marquées par d’amples phénomènes d’instabilité : séismes, éruptions volcaniques, surgissement de chaînes de montagnes. Des dégâts en Allemagne et aux Pays-Bas Des dommages limités ont été constatés hier dans la province du Limbourg, à Tongres (Tongeren), Genk et Maaseik: chutes d'éléments de cheminées et de toitures. Dans la région liégeoise, également proche de l'épicentre, on ne déplore ni dégâts ni blessés. La secousse a causé une vive émotion en Allemagne. Le séisme a brisé des vitres à Cologne et des lézardes sont apparues dans les murs d'un hôpital de Bonn. Des voitures ont été endommagées à Cologne par la chute de matériaux provenant d'habitations. Le plupart des personnes blessées - dont quatre grièvement - ont été touchées par des chutes de tuiles et de matériaux divers. Aux Pays-Bas, la secousse a causé de nombreux dégâts similaires. A Roermond, on déplore de nombreux blessés légers, la plupart touchés par des débris de verre. A Venlo, des habitants d'origine turque et marocaine, pris de panique, ont passé le restant de la nuit à la belle étoile. La secousse a également été ressentie dans l'Est de la France. Partout, la police et les pompiers ont été assaillis de coups de téléphone. Des millions de Belges ont été réveillés au même instant hier matin à 3 heures 20 par l’une des trois plus fortes secousses sismiques de ce vingtième siècle (les deux précédentes étant celles du 8 juin 1938 et du 8 novembre 1983). Heureusement, dans notre pays, on n’a déploré ni victimes ni dégâts importants. Par contre, les Pays-Bas et surtout l’Allemagne ont été plus sérieusement atteints. Grâce au développement d’une des plus importantes théories scientifiques de notre époque – la tectonique des plaques – on comprend mieux l’origine de ces « colères souterraines » qui frappent l’imagination. Mais le jour où les chercheurs pourraient prévoir les séismes avec précision paraît encore bien éloigné. Dans ce dossier, nous vous décrivons également les échelles de Richter et de Mercalli. Rue César Franck, 59, la cheminée de la maison voisine s’est effondrée sur la toiture d’une chambre mansardée et a fait crouler celle-ci sur un lit. La grande peur de 1983 dans la région liégeoise. Pour les gens de Liège (Luik) et des environs, le tremblement de terre qui les a secoués la nuit de dimanche à lundi leur a rappelé une autre nuit. Celle du 8 novembre 1983, au cours de laquelle, dès 1h49, trois secousses ébranlèrent la ville et la commune de Saint-Nicolas, principalement, en une demi-heure. L’amplitude du séisme était de 4.9. Son épicentre, d’une profondeur de 4 km, fut situé aux environs immédiats de la place du Cri du Perron à Montegnée (Saint-Nicolas). Il y eut un décès, dû à une crise cardiaque, et 26 blessés hospitalisés. Près de 6.000 immeubles subirent des dégâts plus ou moins importants. Rien qu’à Saint-Nicolas, quelques 3.500 maisons furent sinistrées, inhabitables ou vouées à la démolition. A Liège (Luik) même, 61 rues furent fermées à la circulation car on craignait que le passage des véhicules achevât l’écroulement de constructions fissurées par le tremblement de terre. Il faut savoir que le sous-sol de Liège (Luik) et des alentours constitue un véritable gruyère de mines à charbon abandonnées. Maints immeubles n’ont donc pas d’assises solides. C’est, d’ailleurs, dans d’anciens lieux de houillères qu’il y eut le plus de ruines : tant à Saint-Nicolas qu’à Glain et dans les quartiers de Sainte-Marguerite, de Saint-Gilles, de Sainte-Walburge, de Burenville, du Laveu ainsi qu’à Seraing. Trois églises, Sainte-Marguerite, Saint-François de Sales et Sainte-Marie-des-Lumières à Glain (déjà touchée par un incendie), doivent au séisme leur disparition. L’église Saint-Gilles, vu son intérêt historique et archéologique, mérita une restauration. Au musée du Verre, des pièces très rares furent brisées (pour 20 millions de dégâts). Le préjudice fut lourd aussi à la Grand’Poste, au Mémorial de Cointe, au musée de Zoologie, à l’aquarium, au Laboratoire des analyses de l’Etat (rue Boumal). Près de 300 familles, sans abri, échouèrent entre autres, dans des buildings du Bois d’Avroy. Au total, les dégâts furent évalués à 2 milliards et demi. Près de 9 ans après, il resterait encore des victimes qui ne sont pas dédommagées. Et les prochains ? Impossible à prévoir. Habituellement, à un tremblement de terre succèdent des répliques, des secousses telluriques d’ampleur nettement moindre et décroissante. C’est exactement ce qui s’est passé hier matin où, après le séisme de 5,5 sur l’échelle de Richter, on a enregistré non seulement une réplique d’intensité 4,4 à 5h50 mais aussi des dizaines de petites secousses d’ordre 2 (donc non perceptibles). Il en sera de même au cours des prochains jours voire des semaines à venir. Ces propos rassurants ont été tenus par Mme De Becker, de l’observatoire d’Uccle / Ukkel, qui souligne, que, après cette restructuration tectonique, il s’écoulera un certain nombre d’années avant qu’un tremblement de terre similaire ne survienne dans la même région. Quant à l’éventuelle mise au point d’une prévision des séismes, cette spécialiste se montre très sceptique : « La séismologie est une science neuve, qui a pris son essor il y a à peine quelques décennies. Or, les phénomènes qui engendrent les tremblements de terre sont très complexes et leur échelle de temps englobe des milliers voire des millions d’années. De plus, chaque séisme présente ses propres particularités et les signes annonciateurs sont variables. De nombreux chercheurs originaires de régions particulièrement exposées – comme la Californie, la Japon ou la Chine – accumulent de multiples données mais ils ne sont pas encore parvenus à prédire avec une précision quelconque (même avec une approximation d’une semaine ou d’un mois) le déclenchement d’un séisme dans un endroit déterminé ». "J’ai pris la poudre d’escampette" A Liège (Luik), le souvenir du terrible tremblement de terre de 1983 est encore vivace, mais les secousses de cette nuit n'ont pas vraiment provoqué de psychose ou de grosses paniques. Tout au plus des peurs très vite raisonnées: * Madame Olivier de Sainte-Walburge (Liège - Luik): "Moi, je me suis réveillée à 4h du matin en pensant que ça allait recommencer comme en 1983. Les meubles bougeaient et j'ai pris la poudre d'escampette. Mais je me suis quand même raisonnée et je ne suis pas sortie de chez moi." * M. Neijsten de Maasmechelen: "Moi, j'étais plus près de l'épicentre. J'ai d'abord cru à un orage pendant 2 ou 3 secondes puis je me suis rendu compte que c'était un tremblement de terre. Je n'ai pas eu peur parce que j'ai une maison en bois de style américain et je crois que ces maisons sont fortes assez pour la protection en cas de secousse. J'ai juste craint qu'un panneau ne tombe sur ma voiture mais le tout n'a duré que 20 secondes." * Madame Colla de Liège (Luik): "Je dors avec ma fille et je lui ai dit "Regarde vite à la fenêtre, il y a quelqu'un qui veut rentrer!". J'ai nettement senti les secousses à trois reprises. Je n'ai pas eu peur car en 1983, c’était bien plus terrible. Là, tous les voisins étaient sortis dans la rue!" * Madame Righelli de Liège (Luik): "Moi, je n'ai aucun souvenir de 1983 puisque j'étais en Italie quand ça s'est passé. En fait j'ai cru que c'était le chat qui cognait sur la gouttière. J'ai vu un miroir qui tremblait alors j'ai réalisé qu'il s'agissait d'un tremblement de terre. Cela dit, je me suis rendormie et ce matin, je n'ai constaté aucun dégât." Un Namurois a même cru que sa maison était hantée En province de Namur la secousse de la nuit dernière a été perçue de façons très différentes. Les gros dormeurs n'ont rien ressenti par contre la majorité de la population a été réveillée par ces étranges vibrations. Au central du service 100 à Namur, près de 200 appels ont été enregistrés dans la demi heure qui a suivi le phénomène. Il ne s'agissait pas d'appels au secours mais simplement de demandes de renseignements émanant de personnes qui voulaient être rassurées avant de replonger dans le sommeil. La question qui revenait très souvent: "Ce n'est pas la centrale nucléaire de Tihange?" M. Alexandre de Floreffe: "Je n'ai pas imaginé une seconde que c'était un tremblement de terre mais j'ai bien cru pendant quelques minutes que ma maison était hantée!" Melle B. de Flawinne: "Je me suis levée pour aller vérifier l'état de la chaudière. Lorsqu'il y a un problème de chauffage cela fait exactement le même bruit" même avis d'une habitante des Isnes (Gembloux). Dans une brigade de la gendarmerie que nous avons contactée dans la nuit, le Premier Maréchal des Logis nous a déclaré qu'il avait cru que c'était le "chef" qui faisait trembler la table pour faire une blague... Aucune mesure particulière à la centrale nucléaire de Tihange. Dans les environs de Huy, c’est toujours vers la centrale nucléaire de Tihange que tous les regards se portent. Bien que certains instruments aient bel et bien capté les vibrations, l’événement n’a été à l’origine d’aucune mesure particulière. Le séisme de 1983, qui avait occasionné une plus forte secousse, son hypocentre étant situé beaucoup plus haut, n’avait pas non plus, à l’époque, entraîné de mesure particulière. Il faut savoir que la centrale nucléaire de Tihange est sans doute l’un des bâtiments les mieux armés contre les catastrophes naturelles et les plus solides de Belgique. En cas de séismes particulièrement importants, un système de sécurité est toutefois prévu afin d’arrêter instantanément l’activité du réacteur. Ainsi, si les capteurs décèlent une trop grande secousse, ce qui est loin d’avoir été le cas cette fois-ci, ils coupent automatiquement l’électricité d’un électroaimant, laissant ainsi échapper au sein du réacteur des barres de cadmium, dite grappes de contrôle, lesquelles absorbent instantanément tous les neutrons en liberté dans le réacteur. Ces capteurs réagissent à deux niveaux. A partir d’un centième de g (unité de la gravité), ils provoquent un enregistrement des données de la secousse. Rien de plus. Lorsque la secousse atteint 5 centièmes de g, les capteurs déclenchent alors l’alarme (lampes clignotantes et sirènes) et peuvent alors mettre en branle certains automatismes comme celui de la grappe de contrôle. Mais ce sont en fait d’autres instruments de contrôle qui ont décelé le tremblement de terre à Tihange : ceux installés sur les turbo-pompes, sortes de turbines qui tournent entre 5.000 et 8.000 tours minutes et qui font circuler des flux d’eau. Ces capteurs ont enregistré des accroissements de vibrations, lesquels n’ont toutefois eu aucune répercussion sur le déroulement des opérations et provoqué aucune mesure. Echelles de Richter et de Mercalli. Pour mesurer l’importance d’un séisme, deux échelles d’évaluation ont été mises au point : l’une, dite de Richter, du nom de celui qui l’a conçue au cours des années vingt, mesure la magnitude traduisant le déplacement maximal du sol et donc la quantité d’énergie libérée ; l’autre, celle de Mercalli, détermine l’intensité en fonction de la manière dont le tremblement de terre a été ressenti ou des dégâts qu’il a provoqués. L’échelle de Richter est déterminée par une soustraction faisant intervenir des logarithmes : grosso modo, on peut dire qu’un séisme de magnitude 6 est dix fois plus puissant qu’un tremblement de terre de magnitude 5. Pour avoir une idée de la grandeur de ces valeurs qui ne sont donc pas des degrés, signalons que le tremblement de terre de 1938 atteignait 5,6 alors que ceux du Frioul (1976), d’Arménie (1988) et de Mexico (1985) avaient des magnitudes respectives de 6,7, 6,8, et 8,1 (le record serait détenu par celui de Lisbonne (1755) avec un chiffre qui serait proche de 9). Par ailleurs, différentes échelles d’intensité ont été mises au point, voici les degrés de celle de Mercalli, conçue en 1956 : -I : pas ressenti -II : ressenti au repos dans un endroit favorable -III : ressenti à l’intérieur des habitations -IV : les objets suspendus se balancent -V : les horloges à balancier s’arrêtent -VI : les maçonneries de faible qualité se fissurent, des vitres et de la vaisselle sont cassées, etc. -VII : chutes de cheminées et de corniches ; quelques fissures dans de bonnes constructions -VIII : apparition de dégâts structuraux aux constructions -IX : panique générale ; dégâts à toutes les fondations ; de nettes fissures deviennent visibles à la surface du sol -X : la plupart des maçonneries et des charpentes sont détruites avec leur fondation ; grands glissements de terrain -XI : les rails sont complètement tordus -XII : ruine à peu près totale ; topographie bouleversée. A première vue, lors du tremblement de terre d’hier matin, le degré VII pourrait avoir été atteint près de l’épicentre tandis que, en certains endroits du Limbourg, on aurait approché le degré VI. Nos ancêtres en tremblaient déjà. Contrairement à ce que l’on pourrait croire, les tremblements de terre sont relativement fréquents dans notre pays. Mais leur amplitude est souvent fort basse. Dès lors, ils passent inaperçus. Quelques-uns ont cependant marqué nos ancêtres et laisse des traces dans les archives. D’après les recherches menées par Pierre Alexandre, un historien attaché à l’Observatoire royal de Belgique, le plus ancien séisme ressentit en Wallonie et dont les documents nous ont conservé la trace remonte à l’an mil, le vendredi saint. Il y en eut d’autres. Les principaux se produisirent en 1013, 1081, 1117, 1121, 1179 ou 1180, 1259, 1382, 1449, 1504, 1580, 1640, 1692, 1756, 1760, 1828, 1938 et 1983. L’un des plus remarquables tremblements perçus en Belgique semble avoir été celui du 3 janvier 1117. Selon le chroniqueur Anselme de Gembloux, « des quartiers de certaines villes s’écroulèrent avec leurs églises. De même la Meuse, près de l’abbaye de Sustula (Susteren, dans le Limbourg ?), a été vue quasi suspendue en l’air, laissant son lit à sec ». La même année, la nuit de l’invention de la Sainte Croix (2 mai), d’après Anselme de Gembloux, « comme on célébrait les vêpres dans la cathédrale, soudain un coup de tonnerre avec un tremblement de terre renversa tout le monde à terre, et la foudre entrée dans l’église détruisit des revêtements du mur ». Mais il n’est pas sûr que ces phénomènes aient été provoqués par un séisme. Le silence des radios. Il a fallu attendre ½ h pour R.T.L. et 1h30 pour la R.T.B.F. avant d’obtenir des nouvelles. Si vous étiez parmi les milliers de Belges à vous être éveillés cette nuit à 3h20, votre premier réflexe a été sans doute de brancher la radio pour avoir quelques informations sur l’événement qui venait de se dérouler. Et malheureusement, comme en 1983, le transistor ne diffusait qu’une série de bandes musicales, que ce soit à la R.T.B.F., sur Bel R.T.L. ou sur les nombreuses chaînes privées. Comme les standards téléphoniques du 100 et du 101 étaient saturés, la radio était le seul média susceptible d’apporter une information directe sur la question (les éditions de quotidiens étant déjà imprimées). Pourtant, il fallut attendre 4 heures et le flash d’information de R.T.L. – Paris (retransmis sur les ondes belges de Bel-R.T.L.) pour avoir la première information correcte. Quant à la R.T.B.F., elle ne donna son premier bulletin d’informations qu’à 5 heures, soit une demi-heure plus tôt que le premier flash prévu à 5h30, mais tout de même 1h30 après l’événement, lorsque la plupart des gens s’étaient déjà recouchés… Pourtant, après le dernier tremblement de terre de Liège (Luik) en 1983, la R.T.B.F.-radio avait promis d’assurer un service d’urgence lors de catastrophes de ce type, comme doit normalement le faire un service public. Il y avait eu des dérapages à l’époque, notamment de la part de radios locales qui n’avaient pas hésité à affirmer qu’un météorite était tombé sur le pont de Seraing. Après coup, nombreuses avaient été les personnes choquées par une telle désinvolture qui n’était contrebalancée par aucune information officielle. Malheureusement, ces belles promesses n’ont pas été tenues. La preuve la nuit dernière.Bron
- Bron
- Meuse (La) - Lanterne (La) 1992.04.14
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Bruxelles
- Opmerking
- Titres: La Belgique méchamment secouée. Une des trois grandes secousses du siècle. J'ai pris la poudre d'escampette. Aucune mesure particulière à Tihange. Le silence des radios. Et les prochains ? Impossible à prévoir
Bruxelles / BrusselHeinsberg (D)LiègeMaastricht (NL)Strasbourg (F)
OrigineelTekst nr. 3602Monde (Le) 1992.04.14 · 1992 · Paris
Faits Divers Ressenti dans l’est de la France. Un séisme aux Pays-Bas et en Allemagne fait 21 blessés. Un séisme de magnitude 5.8 selon l’Institut de physique du globe (IPG) de Strasbourg (5.6 selon les autorités du Land de Rhénanie-Westphalie, 5.5 selon l’Institut royal météorologique de Belgique) s’est produit le 13 avril à 3h 20 dans le sud-est des Pays-Bas, non loin de… Maastricht. La secousse a été ressentie dans une vaste région comprenant une partie des Pays-Bas, de la Belgique, de l’Allemagne et de la France. D’après les premières informations, il y aurait 21 blessés – dont 4 atteints sérieusement – dans la petite ville allemande d’Heinsberg. Ces blessés auraient été touchés dans la rue par des chutes de matériaux divers et de tuiles. Selon l’IPG de Strasbourg, l’épicentre aurait été situé par 51° nord et 5.67° est et le foyer du séisme à 10 kilomètres de profondeur. Toute l’Europe rhénane (au sens large du terme), depuis Bâle jusqu’à la mer du Nord, est connue pour être le siège, de temps à autre, de tremblements de terre parfois violents. Bâle a ainsi été détruite par un séisme en 1356, la région de Bruxelles / Brussel éprouvée le 11 juin 1938 par un tremblement de terre de magnitude 5.5 et Liège (Luik) fortement secouée et assez endommagée le 8 novembre 1983 par un séisme de magnitude 5 dont la profondeur n’était que de 3 kilomètres. Toute cette sismicité est une conséquence de la « montée » de l’Afrique vers le nord qui est déjà la cause de la surrection des Alpes. Le long et autour du fossé rhénan, la pression de l’Afrique a créé un fossé d’ouverture encadré par tout un système de failles. En Belgique, au sud de Bruxelles / Brussel et de Liège (Luik), l’ouverture est « relayée » par une faille de coulissage dont le compartiment nord glisse vers l’est et le compartiment sud vers l’ouest. La jonction du système des failles d’ouverture et de la faille de coulissage donne, dans les régions de Liège (Luik) et de Maastricht, une situation tectonique complexe.Bron
- Bron
- Monde (Le) 1992.04.14
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Paris
- Opmerking
- Titres: Ressenti dans l'est de la France. Un séisme aux Pays-Bas et en Allemagne fait 21 blessés.
AalstAnderlechtAntwerpenBiblis (D)BilzenBonn (D)BRABANT (onzekere identificatie)BruggeBruxelles / BrusselForest / VorstGeleen (NL)GenkGentHasseltHeinsberg (D)Herkenbosch (NL)KinrooiKortrijkLiègeMaaseikMembachOudenaardeRoermond (NL)SeneffeTongerenTurnhoutUccle / UkkelVenlo (NL)Worms (D)
OrigineelTekst nr. 3402Nieuwsblad (Het) 1992.04.14 · 1992 · Groot-Bijgaarden
Veel gerommel, weinig schade Aardschok van 5,5 op Richterschaal treft vooral Limburgs-Duits grensgebied Roermond/Heinsberg – “Nooit had ik zoveel schrik als vannacht”. Dat zei maandagochtend een herbergier uit de Duitse grensplaats Heinsberg, terwijl hij geslagen naar de bouwvallige gevel van zijn zaak keek. De aardbeving van twintig over drie, in de nacht van zondag op maandag, trof vooraal Nederlands Midden-Limburg en het aanleunende Duitse grensgebied. In mindere mate leed ook de Belgisch-Limburgse grensplaats Maaseik schade. De schok had een kracht van 5,5 op de schaal van Richter, maar al bij al viel de schade nog mee. De beving zorgde niettemin voor paniek tot in Bruxelles / Brussel en Brabant. Maar zelfs in Oost- en West-Vlaanderen schrokken duizenden mensen wakker in een bevend bed. Het epicentrum van de aardbeving – die zowat tien sekonden duurde – lag ongeveer 10 km ten noorden van het Nederlands Limburgse Roermond, op een diepte van 20km op de zogenaamde Peelrandbreuk. Volgens de seismologische dienst van het (Nederlands) Koninklijk Meteorologisch Instituut had de beving een kracht van 5,5 op de schaal van Richter. Maandag deden zich in de loop van de dag een aantal naschokken voor. De sterkste werd geregistreerd omstreeks acht uur en had een kracht van 2,5 op de schaal van Richter. Verwacht wordt dat de hele week nog naschokken kunnen optreden, die geleidelijk in kracht afnemen. Herkenbosch Eén van de felst getroffen plaatsen is de gemeente Herkenbosch, nabij Roermond, waar de kerk van de Sint-Sebastianusparochie zwaar werd beschadigd en op instorten staat. De kerk stond voor restauratie in de steigers. Het 13de-eeuwse koor is zo zwaar geraakt, dat de schade wellicht onherstelbaar is. De glasramen in lood zijn stuk, steunberen zijn uit hun voegen geschud en een deel van het gewelf is naar beneden gestort. In het Noordlimburgse Blerick (nabij Venlo, Nederland) brachten een 150-tal vreemdelingen, vooral Turken, de nacht door op straat. Het gaat om bewoners van een 17 verdiepingen hoog flatgebouw met 500 appartementen. De Turkse bewoners, die ervaring hebben met het fenomeen aardbeving of daar via familie meer van afweten, liepen de straat op en durfden de daaropvolgende uren niet meer haar hun flat terugkeren. Zij brachten de nacht door op de parkeerplaats voor het gebouw. Ook in het Duitse Heinsberg was de schade aanzienlijk. Volgens een politiewoordvoerder werden 25 mensen gewond, van wie er maandagmiddag nog 3 in het ziekenhuis verbleven. Zij zijn vrij ernstig, maar niet levensgevaarlijk gewond. In Heinsberg zijn 150 woningen beschadigd en werden ook meer dan 100 auto’s geraakt door brokstukken van losgeraakte schoorstenen. Een aantal woningen zijn onherstelbaar beschadigd. In Bonn eiste de aardbeving officieel een dodelijk slachtoffer: een vrouw stierf van schrik aan een hartaanval. In de deelstraat Hessen ging een kerncentrale dicht en een tweede in Biblis bij Worms werd gisteren urenlang door deskundigen onderzocht. Elk jaar beeft de aarde meer dan 100.000 keer. In België en omstreken zijn aardschokken met een kracht van meer dan 5 punten op de Richterschaal evenwel zeldzaam: tussen 800 en 1910 registreerde men er slechts vijf. De voorlaatste dateert uit 1938 en trof vooral de streek van Oudenaarde (Oudenaerde). Maaseik het zwaarst getroffen Bruxelles / Brussel – In eigen land richtte de aardbeving de grootste ravage aan in Maaseik. Schoorstenen begaven het en beschadigden daken. Op verscheidene plaatsen moest de brandweer uitrukken om voorlopige herstellingen uit te voeren. De eerste schok zorgde voor paniek tot diep in Brabant. In oude stadsdelen van Bruxelles / Brussel vluchtten honderden mensen de straat op. Politiepatrouilles, die eerst zelf niet wisten war er aan de hand was, kregen via de 101 –centrale vrij snel uitleg en probeerden de bevolking gerust te stellen. In Antwerpen, Oost- en West-Vlaanderen werd nauwelijks schade gemeld. Wel kregen telefooncentrales van rijkswacht en brandweer duizenden oproepen van bange burgers. Electrabel liet gisteren weten dat kerncentrales bij een dergelijke aardschok geen gevaar lopen. Meetapparatuur in de centrales registreert trillingen van de bodem vanaf een minimumdrempel en waarschuwen vanaf een bepaalde bovengrens. Volgens de elektriciteitsmaatschappij bereikten de trillingen die minimumdrempel niet. Raakste klappen vallen in Limburg. Hasselt – De zwaarst getroffen stad in Limburg is Maaseik. Daar kwamen aan de Koning Albertlaan, de Bosstraat en de Markt tientallen schoorstenen naar beneden. In Tongeren vielen brokstukken ven de Onze-Lieve-Vrouwbasiliek. Er sneuvelden ook schoorstenen van drie aanpalende woningen aan de Hasseltsesteenweg en op de zevende verdieping van een flatgebouw aan de Paquaylaan scheurde een binnenmuur. Ook in Genk, Kinrooi en Bilzen donderden enkele schoorstenen van het dak. Een Genks gezin kreeg af te rekenen met een breuk in de waterleiding. De Hasseltse brandweer moest gisterenvoormiddag schade aan daken voorlopig herstellen. De hulpcentrale 100 in de Hasseltse brandweerkazerne kreeg tussen 3u 21, het ogenblik van de aardbeving, en 4u 45 meer dan 300 telefoontjes te verwerken. Eveneens bij politie en rijkswacht stond de telefoon roodgloeiend van de paniekreakties, ook al omdat op vele plaatsen alarminstallaties begonnen te werken. Brabant “Na de eerste schok liepen bij ons zo’n achthonderd oproepen binnen”, aldus woordvoerder Francis Boileau van de Brusselse brandweer. “Zevenhonderd mensen raakten binnen via de 100 alarmlijnen. De anderen grepen naar het telefoonboek en zochten de nummers op van onze administratieve lijnen”. Volgens Boileau hadden de ongeruste Brusselaars drie vragen. “Ze wilden eerst en vooral weten wat er aan de hand was. Een vliegtuigongeval, een ontploffing in de petrochemische industrie aan de kanaalzone of een zeer erg verkeersongeval, vroegen ze zich af. Eens we vertelden dat het om een aardbeving ging, wou iedereen weten of er nog meer schokken zouden volgen. Velen vroegen ook wat ze konden doen om zich optimaal te beschermen”. “Vooral gastarbeiders, in het biezonder Turken, die in eigen land al veel ergere aardbevingen met veel ernstigere gevolgen meemaakten, waren geschrokken en bang”, aldus Francis Boileau”. We konden hen er evenwel van overtuigen dat het ergste al achter de rug was”. De brandweer moest slechts enkele keren tussen te komen. “Langs de Bergensesteenweg in Anderlecht en in de Eikelstraat in Vorst zetten we ’s nachts de elevator in om schoorstenen te verwijderen die dreigden neer te storten. Vandaag kregen we nog enkele soortgelijke oproepen, maar zonder veel erg”. Rijkswacht, maar vooral politie, hadden veel meer werk. Zij moesten honderden keren uitrukken voor het neutralizeren van alarmsystemen die in gang sloegen. Op enkele plaatsen moesten ze ook bejaarden helpen die uit bed waren gevallen of na de schok waren opgestaan, gevallen en niet meer recht geraakten. Honden Ook in de provincie Antwerpen hadden de meeste hulpgroepen betrekking op in de war geraakte alarminstallaties. Allen in Turnhout werd een schadegeval gemeld. Daar donderde in winkel een blok arduin van anderhalve meter van een schouw. Het ding sloeg een gapend gat in het dak van de buurman. De Turnhoutse brandweer spande een zeil over het gehavende dak en verwijderde gisteren nog drie andere wankele stukken arduin van de schouwen van de buren. In Oost- en West- Vlaanderen wees de klok 3u 23 aan toen in de telefooncentrales van hulpdiensten “de kerstboom ging branden”, een uitdrukking om aan te duiden dat de lampjes van binnenkomende lijnen allemaal tegelijk oplichten. Gedurende een tiental minuten werden de dispatchers in Gent, Aalst, Kortrijk en Brugge overspoeld met telefoontjes van burgers die wilden weten wat er precies aan de hand was. De oproepen hadden geen betrekking op schade. Telkens vroeg men verward naar uitleg over wat aan het gebeuren was. Op enkele plaatsen getuigden mensen dat zij enkele minuten voor de schok gewekt werden door geblaf van zenuwachtige honden. Felste schok in Nederland. Roermond – De aardschok van gisteren was de zwaarste, die ooit in Nederland werd geregistreerd. In 1983 deed zich in het Limburgs-Luikse (Liège) gebied een aardbeving voor met een kracht van 4,9. Toen vielen in Luik twee doden. Zowel in Roermond als in Venlo werd de politie gedurende de nacht overstelpt met telefoontjes. Er kwamen vele meldingen binnen van ingestorte schoorstenen, gescheurde muren en beschadigd meubilair. In het ziekenhuis van Roermond werden een aantal mensen opgenomen, die als gevolg van de doorstane schrik een hartinfarct opliepen. In Roermond werd in de drukkerij, waar het Dagblad voor Noord-Limburg wordt gedrukt, een drukpers beschadigd. Het grootste gedeelte van de oplage moest bij de krant De Limburger in Maastricht worden gedrukt. De meeste abonnees kregen hun krant in de late namiddag bezorgd. In Heerlen werd ook schade aangericht aan het politiebureau. Er viel bepleistering van het plafond en oude scheuren in de muren werden weer zichtbaar. De politiemensen van dienst kozen dan ook heel even hun heil in de vlucht naar buiten. Oudenaarde nog erger. Brussel – In ons land neemt men regelmatig aardschokken waar. Meestal gaat het om lichte bevingen, met een kracht ver onder de vijf punten op de Richterschaal. Twee bevingen waren heviger: deze van 1938 bij Oudenaarde (5,5 op Richterschaal), toen er twee doden en vele gewonden vielen, en de schok van november 1983 (4,9 op Richter) in Luik (Liège), waarbij een vrouw omkwam, meer dan twintig mensen gewond raakten en vele woningen zware schade opliepen. De zwaarste aardschok uit onze geschiedenis blijft deze uit juni 1938 bij Oudenaarde. Bij die beving, die 5,5 punten haalde op de Richterschaal, vielen twee doden en talrijke gewonden. Volgens de officiële berichtgeving sneuvelden toen 25.000 schouwen. De meest recente sterke aardschok in ons land dateert van de nacht van 7 op 8 november 1983, toen de aarde beefde in het Luikse (Liège). Niet iedereen moest schoorstenen repareren de ochtend na de beving. In het Nederlandse Herkenbosch ruimden werkneemsters de hele dag de rommel op die ’s nachts uit de rekken donderde. ”Het leek karnaval”. Bruxelles / Brussel – In de paniek die onmiddellijk na de aardbeving op tientallen plaatsen uitbrak, tekenden hulpdiensten de meest uiteenlopende reakties op. Een vliegtuigcrash? Een ontploffing. Een op hol geslagen vrachtwagen? Alle hypoteses doken op. Iemand had het over een tip van de grote ineenstorting: vijftien sekonden Apocalyps. Talrijke Maaseikenaren liepen in het holst van de nacht de straat op. “Het leek wel weer karnaval, al die mensen in pyjama”, zegt brandweerman Frank Brulez. Zelfs brandweermannen trokken snel een overall over de pyjama en rukten zo uit. “Midden in de nacht word ik wakker geschud door een aanzwellend, diep en dof gerommel. En alles wat los hangt of staat, begint plots vervaarlijk te rammelen”, meldt iemand uit Lommel. “Akelig geluid van glas, spiegels, vazen, kasten, dakpannen”. De man vraagt zich luidop af: “ Een vrachtwagen in het huis gereden? Een ontploffing? Vijftien sekonden heeft het geduurd. Net als de Apocalyps, mijnheer”. Krant. “Het verhaal was niet boeiend, maar sekonden na de aardschok zat ik nog wezenloos naar het openingsartikel van de krant te staren”. Zegt een vrouw uit Baasrode. “ Als slechte slaper heb ik geluk: de krant wordt ’s nachts rond 2 uur al in de bus gegooid en zo komt het nog al eens voor dat ik onder de lamp in de donkere keuken de krant lees”. “Nu durfde ik van schrik geen vin te verroeren, wachtend wat er verder ging gebeuren in het wiegende licht van een dansende lamp. Het enige wat ik durfde zeggen was: het is 3u 13. Alsof ik plots een beetje de journalist was, die de eerste feiten aan het verzamelen was. Ook schokken in Japan en Alaska. Tokio (ap, reuter) – Ook in Japan beefde de aarde maandag. In het noordelijke distrikt Iwate deed zich even voor 8u. een aardschok voor die een kracht van 5,3 op de schaal van Richter had. Er werd gisteren nog geen melding gemaakt van doden, gewonden of schade. Het epicentrum van de schok lag op 50 kilometer diepte onder het distrikt Iwate en de regio Ofundo, zo’n 350 kilometer ten noorden van Tokio. Alaska werd zondag getroffen door een aardschok. Het epicentrum lag bij Mount McKinley, een dunbevolkt gebied op 210 kilometer ten noordwesten van Anchorage. De schok had een kracht van 3,5 op de schaal van Richter. We wandelen op een bol ketchup met vlies erover. Ukkel (Uccle) – Aardbevingen kunnen op verscheidene manieren ontstaan: door inslagen van grote meteorieten, door instorting van grotten, door vulkaanuitbarstingen, door kernexplosies en door verschuivingen van aardlagen langs elkaar. De beving onder Roermond was uiteraard van het laatste type. Die soort aardbeving, de tektonische aardbeving, is meestal het meest katastrofaal, omdat ze grote gebieden ineens treft. Gelukkig is de breuklijn die van Roermond naar de Eifel loopt, niet zo’n belangrijke, zodat de schade bij bevingen in dat gebied normaal nogal meevalt. De beving bij Luik (Liège) in november 1983 vond haar oorsprong in hetzelfde breuksysteem. We zijn eraan gewend vaste grond onder de voeten te hebben, maar eigenlijk is dat gezichtsbedrog. Onze planeet is helemaal niet zo vast als we denken. Ze lijkt veel meer op een tomaat: een bol ketchup met een vlies erover. Dat vlies, de aardkorst, wordt belaagd door bewegingen in het taai-vloeibare binnenste van de bol. Bovendien is de aardkorst niet echt te vergelijken met een vlies, eerder met gebarsten suikerglazuur. De aardkorst bestaat uit losse platen of schollen, die drijven op de laag eronder, de aardmantel. In het midden van de oceanen welt voortdurend magma naar boven, dat de schollen van elkaar wegduwt. Zo wordt de Atlantische Oceaan, ooit niet meer dan een beekje, jaarlijks 2 mm groter. Aardschok Ergens anders moeten die schollen dan weer in de aarde verdwijnen. Dat is het geval voor de kust van Japan en aan de Pacifische kust van Zuid-Amerika, waar een plaat onder een andere geduwd wordt. Platen kunnen ook tegen elkaar geduwd worden, waarbij ze kreukelen zoals twee auto’s in frontale botsing. De Himalaya en de Alpen zijn er het gevolg van. De platen zijn opgebouwd uit mikroplaten. Bij Roermond schuiven twee dergelijke mikroplaten langs elkaar. Door bewegingen in het binnenste van de aarde kunnen zich ook in de platen zelf scheuren voordoen. Schokjes. De elasticiteit van de gesteenten - gesteenten zijn elastisch! – kan een tijdje de spanningen opvangen die ontstaan wanneer twee schollen langs elkaar heen glijden. Hetzelfde gebeurt met uw huid wanneer u met de hand op tafel drukt en tegelijk langzaam naar voor duwt. Maar op een bepaald ogenblik is de elasticiteit opgebruikt. Als u niet te hard hebt geduwd, zal uw hand over tafel beginnen te glijden, maar als de druk groot genoeg was, zal ze zich schokkerig bewegen. Omdat aardschollen groten zijn dan handen, zijn de schokken ook groter. Ze heten aardbevingen. In de breuklijn bij Roermond zinkt een oude riviervallei langzaam weg, al miljoenen jaren. De seismologen kennen de breuk, maar normaal veroorzaakt ze schokjes die niet voelbaar zijn en enkel door seismometers worden geregistreerd. Ze takt af van de Rijnvallei – ook een breukgebied – en volgt min of meer de Maas, richting Noordzee. De spanningen hebben te maken met de druk vanuit het midden van de Atlantische Oceaan, die de Europese plaat wegduwt, en met de druk van de Afrikaanse plaat, die tegen de onze aandrukt. Een diepte van 11 km is niet ongewoon voor een Europese schok. Bij de Fidji-eilanden zitten ze vaak 600 km diep. Maar in 1954 was er ook in Spanje een schok op 620 km diepte, een Europees rekord. Het sterkterekord voor Europa is ongeveer 7 op de schaal van Richter, in 1356 in Bazel. De Richterschaal meet de energie die bij de schok vrijkomt, maar dat zegt niet veel over de schade die de energie aanricht. Die hangt van de aardlagen en van de diepte van de schok af. De effekten worden gemeten met de Mercalli-schaal (zie infografiek beneden). Daarop haalde Roermond 6 tot 7. Aardbevingen zijn nog steeds niet te voorspellen. Geologen en seismologen kunnen enkel een risico aangeven voor een bepaald gebied, maar dat is niet meer dan de kans dat zich de komende jaren in een gebied van honderden vierkante kilometers een beving voordoet. Als een zware beving nadert, zijn er wat voortekenen, maar zeker niet genoeg om een streek te laten ontruimen. De grondwaterspiegel boven het epicentrum zakt, de bodem welft wat op, de magnetische en elektrische eigenschappen van de aardbodem veranderen, er verschijnen radiogolven van zeer lage frekwentie. Kleine schokjes kunnen de grote voorafgaan. Dat soort dingen is enkel kontinu te volgen in gebieden waar vaak aardbevingen voorkomen, en dan nog zijn ze voorlopig enkel van akademisch belang. Twee schalen: Richter en Mercalli. Bruxelles / Brussel – Voor het meten van aardbevingen worden twee schalen gebruikt. De meest gebruikte is die van Richter. Ze geeft de energie weer die bij de schok vrijkomt. De schaal van Mercalli is, net als bijvoorbeeld de windschaal van Beaufort, een schaal die berust op subjektieve waarneming van de effekten. De Richterschaal is, net als de decibelschaal, logaritmisch. In zo’n geval vergroot het gemetene niet lineair, maar exponentieel. Zeven is dan niet één eenheid meer dans zes, maar betekent tien maal meer dan zes, en acht is weer tienmaal meer dan zeven. De schaal werd in 1935 ingevoerd door de jonge geleerde Charles Richter, die een manier vond om de gegevens van verscheidene seismometers met elkaar in verband te brengen en van daaruit terug te rekenen naar het epicentrum. Voordien had men enkel de gegevens voor elk meetpunt afzonderlijk. Verzekering dekt schade meestal niet. Bruxelles / Brussel – Wie door de aardbeving van gisternacht schade opliep aan zijn huis, kan zich waarschijnlijk niet tot zijn verzekeraar wenden voor schadevergoeding. In de brandpolissen van de meeste verzekeringsmaatschappijen is schade veroorzaakt door natuurrampen als aardbevingen en –verschuivingen uitgesloten. Wie schade opliep, kijkt dus best de algemene voorwaarden van zijn polis na. Bij sommige maatschappijen valt de schade die een aardbeving veroorzaakte, wel onder de algemene voorwaarden, aldus een woordvoerder van de Beroepsvereniging der Verzekeringsondernemingen. (BVVO). Er zijn ook verzekeraars die de keuze laten aan de verzekerde zelf. De maatschappij biedt de dekking aan, maar de klant die er gebruik van wil maken, moet dan wel een hogere premie betalen. Die verhoging komt neer op ongeveer 100 fr. extra per miljoen frank gedekt kapitaal, aldus de woordvoerder van de BVVO. Als de schade niet gedekt is door de polis, kunnen de slachtoffers zich enkel wenden tot het Rampenfonds. Voorwaarde is dan wel dat de aardbeving erkend wordt als een nationale ramp. Tot nu toe is dat niet het geval. Vorig jaar onderhandelden de verzekeringsmaatschappijen in ons land met de minister van Ekonomische Zaken over de invoering van een verplichte “patrimoniumverzekering”, die niet enkel brandschade maar ook schade door stormen, aardbevingen en andere natuurrampen dekt. Het Rampenfonds zou dan afgeschaft worden. Door de val van de regering kwam er evenwel van het voorstel niets terecht. Bakker van Herkenbosch is zijn schouwen kwijt. Herkenbosch – Het gure weer houdt de inwoners van Herkenbosch niet van de straat. Ze staren naar hun dorpskerk. De brede vierkante toren staat helemaal in de steigers. De firma Stauder-Smeets was zo goed als klaar met de herstellingswerken. De toren had een nieuwe koperen bedekking gekregen. Misschien moet de kerk nu wel worden gesloopt. Het metselwerk van de galmgaten en een torenflank vertonen grote barsten. Binnenin moet de schade ook aanzienlijk zijn, vertellen de omstaanders. “Meer dan een ton hebben de werken gekost”, zegt iemand. “Ja, wel drie miljoen Belgische frank” verbetert een ander. De aardschok heeft Herkenbosch, een dorp op een zestal kilometer ten zuidoosten van Roermond, kennelijk het zwaarst getroffen. Je merkt het aan de dorpelingen dat ze een angstige nacht hebben doorgemaakt. “Eerst trilde alles een poos en dan bewogen de muren. Veel huisraad tegen de grond. De telefoon is uitgevallen. Met waterleiding of gas was er niets aan de hand”, vertelt een van de omstaanders die in de kille regen staat de kijken hoe tv-ploegen opnamen komen maken. Sommige woningen vertonen aan de buitenzijde geen enkel mankement, maar binnen lopen er talrijke barsten langs muren, vloeren en zolderingen. Zoals in de kapperszaak De Bock. De eigenares wringt op de drempel van de zaak voor de laatste maal de dweil uit. De zaak is opnieuw netjes. “Alles lag tegen de grond. Een kruiwagen porcelein heb ik in huis verzameld. We zijn sedert 3u20 deze nacht niet meer naar bed geweest”. Over de talrijke barsten van kelder tot zolder, maakt mevrouw De Bock zich voorlopig niet te veel zorgen. Alles lijkt nog behoorlijk in mekaar te zitten. Op het Kerkplein staan recht tegenover de kerk een zestal vrije nieuwe woningen. Die zijn zichtbaar beschadigd, terwijl de huisraad er nauwelijks van plaats veranderde. “Ach, er zijn enkele kadertjes van de muur gevallen, maar verder is er met de huisraad niets aan de hand. Het is de woning zelf, binnenmuren en een steunmuur, die brede barsten vertonen. We huren dit huis. Van de eigenaar hebben we nog niets gehoord. Van de gemeentelijke overheid hebben we nog niemand gezien. Enkel de brandweer is langsgekomen, maar die kon voorlopig niets doen. We willen toch wel snel weten of we nog in de woning kunnen blijven”. Onveilig Met haar echtgenoot staat de jonge vrouw voor haar woning al uren te wachten op de aangekondigde “autoriteiten” . In de woning voelen ze zich niet meer veilig. Bovendien zit er een grote barst in de zijgevel, net onder de al wat verschoven schouw door. Als die brok metselwerk met een goeie wondstoot kantelt, valt die door daken en vloeren. Het is hen aan te zien dat ze bewogen uren achter de rug hebben. De warme bakker in de Hoofdstraat 34, een fraaie oudere woning, heeft pech gehad. De twee schouwen zijn van het dak weg. Zijn overbuur van nr. 27, de galerie “Spreuwenbeg” mist een schouw en flink wat pannen. De schouw van de “De Dorpswinkel”, wat verderop in de straat staat met een breuk nog wel op het dak. Voor alle veiligheid heeft de eigenaar ze met twee kettingen vastgelegd. Een vreemd gezicht. In de omgeving van Herkenbosch is aan niets te merken dat hier een stevige aardbeving heeft plaatsgehad. Geen enkele ontwortelde boom. Geen serre waarvan de ruiten stuk zijn gegaan. Geen barst in de weg. Gewoon niets. En toch zijn er meldingen van ernstige schade in woningen. De al wat oudere, in bakstenen gemetste fabriekschouwen van de steenbakkerijen, zo’n 15-tal km ten zuiden van Roermond staan er ongedeerd. In Roermond zijn in de wijken met oude, vaak statige huizen, nogal wat schouwen en dakpannen op de straat terecht gekomen. Fladderende linten bakenen de gevaarzones af. Zuidwaarts van Roermond, in Geleen, draait het reusachtige chemische complex van DSM gewoon door. Geen pijp of klep is door de schok verschoven of gebarsten. Schaal van Mercalli 1 Niet gevoeld 2 Gevoeld door rustend persoon in kalme omgeving 3 Gevoeld binnen gebouwen 4 Opgehangen voorwerpen slingeren licht 5 Slingeruurwerken stoppen 6 Zwak metselwerk scheurt, vensters breken 7 Scheuren in gebouwen, schoorstenen vallen om 8 Strukturele schade in gebouwen 9 Schade aan funderingen, scheuren in de grond 10 Vernietiging van gebouwen en funderingen, grote terreinverschuivingen 11 Treinsporen volledig verwrongen 12 Totale vernietiging, verandering van het landschap Belgische Sterrenwacht vlugger ter plaatse dan de Nederlandse Uccle / Ukkel – In een eerste reaktie, die hing tussen blinde paniek en lichte ongerustheid omdat men niet wist wat er werkelijk aan de hand was, belden veel mensen maandagochtend één van de vele nummers van het KMI (Koninklijk Meteorologisch Instituut van België) in Uccle / Ukkel Op hetzelfde adres houdt de Koninklijke Sterrenwacht van België zich met aardbevingen bezig. Ofwel hoorde je een bandje dat het telefoonnummer van het krisiscentrum van de regering opgaf, ofwel bleven de lijnen – die op dergelijke toevloed niet berekend zijn – voortdurend bezet, ofwel kreeg je korte en algemene antwoorden. Alles vaak tot ongenoegen van de ongeruste bellers. De kritiek was eigenlijk onterecht, want deze dienst was zeer snel na de beving al uiterst aktief met het echte werk dat van hun verwacht wordt. Het KMI, noch de Koninklijke Sterrenwacht heeft een dag-en-nacht permanentie voor het vlug reageren op dit soort voorvallen. Gezien de uiterst kleine kans op een beving in onze gebieden, zou een dergelijke investering in mensen en middelen niet opwegen tegen de kosten. Dergelijke permanentie bestaat wel in gevoeliger en risikovoller gebieden als Californië en Japan. Toch waren minder dan 25 minuten na de eerste grote beving van 3u20 al enkele mensen aanwezig op de Koninklijke Sterrenwacht. Het ging om mensen die in de burrt wonen, zelf wakker geschrokken waren en - als specialisten – onmiddellijk de juiste konklusie maakten dat dit iets voor hen was. Dadelijk werden de metingen, die permanent gebeuren, bekeken en ontleed. Om 4 uur maandagochtend was al een team van twee mensen met zes seismologische stations op weg richting epicentrum. Zo’n “seismologisch station” moet men zien als een soort blikken doos, waarin een seismometer zit. Dat is een toestel dat de richting en de kracht van de aardbeving meet, en ook de duur van de schokken. Die seismometers worden geplaatst daar waar het op basis van de ontleding van eerdere metingen nuttig lijkt, het best op een rustige plaats (b.v. niet naast een autoweg) en als het kan in een put of een spleet in een harde rots. Indien de gekozen plaats niet voldoet, aarzelt men niet om ze te verplaatsen. De stations staan nu opgesteld zowel in ons land, als over de grens in Nederland. De Koninklijke Sterrenwacht is er fier op dat zij eerder ter plaatse waren dan de Nederlandse. Uiteraard wordt tussen de identieke diensten in beide landen samengewerkt en overleg gepleegd. Russen De meetresultaten van deze stations worden regelmatig in Uccle / Ukkel bestudeerd en geïnterpreteerd. Volgens Martine De Becker , seismologe van de Koninklijke Sterrenwacht, blijven de stations ter plaatse zolang het nuttig lijkt. De Sterrenwacht heeft, naast deze “draagbare” stations – ze werden aangeschaft na de beving in Luik (Liège) in 1983 – in ons land nog 16 “vaste” seismologische stations in dienst die permanent registreren. Uccle / Ukkel kan de gegevens via een telefoonlijn opvragen. Bij een aantal andere stations worden de gegevens geregistreerd op een band of een diskette. Die banden en disketten worden op geregelde tijdstippen opgehaald en onderzocht in Uccle / Ukkel. Uiteraard is gisteren voor al deze stations een extra ophaalbeurt ingelast en dat is ook de komende dagen het geval. Uccle / Ukkel haalde bovendien een goed deel van zijn informatie uit seismometers die de Russen een paar jaar geleden opstelden in de Oostkantons. De Russen hebben ook buiten hun grondgebied een reeks seismometers op een lange lijn staan, om zo meer te leren over het bedrag van de aardgolven. De plaatsing in onze Oostkantons gebeurde uiteraard in samenwerking met Ukkel (Uccle). Na de schok werden onmiddellijk de magneetbanden van de Russische toestellen opgehaald. Pierre Fobelets van de seismologische dienst van het KMI met de aardbevingsregistratie. Links de gegevens van Uccle / Ukkel, midden die van Seneffe, rechts die van Membach.Bron
- Bron
- Nieuwsblad (Het) 1992.04.14
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Groot-Bijgaarden
- Opmerking
- Titels: Veel gerommel, weinig schade Raakste klappen vallen in Limburg We wandelen op een bol ketchup met vlies erover Belgische Sterrenwacht vlugger ter plaatse dan de Nederlandse
Aix-la-Chapelle (D)Bruxelles / BrusselCattenom (F)Eindhoven (NL)LuikLuxembourg (L)Maastricht (NL)Roermond (NL)Thionville (F)Vianden (L)Walferdange (L)Yutz (F)
OrigineelTekst nr. 3431Républicain Lorrain (Le) édition du Luxembourg 1992.04.14 · 1992 · Luxembourg
Jean Flick : les explications scientifiques. Jean Flick : « au Grand-Duché l’amplitude du séisme a probablement oscillé entre 3,5 et 3,8 sur l’échelle de Richter ». Bien que dans la nuit du 8 au 9 novembre 1983 les secousses du plus important tremblement de terre que la Belgique ait connu depuis 1938 aient été ressenties d’une façon identique au Grand-Duché, de nombreux luxembourgeois ont vécu le séisme de la nuit de ce 13 avril 1992 comme un phénomène unique en son genre dans notre pays. Jean Flick, ingénieur géodésien, l’un des responsables du laboratoire souterrain de géodynamique de Walferdange, a accepté de ramener les choses à leur juste dimension dans le contexte d’une interview qu’il a accordée au Républicain Lorrain. La Républicain Lorrain : Monsieur l’ingénieur, un tremblement de terre de magnitude 5,6 à 5,8 sur l’échelle de Richter est déjà très important. Comment expliquez-vous qu’il n’y ait pas eu de dégâts dans notre pays ? Jean Flick : Nos appareils ont réagi cette nuit pendant cinq minutes. Cela prouve effectivement que nous nous trouvons en présence d’un tremblement de terre important. Le degré 5,6 appartient aux magnitudes que je qualifierai de destruction. Il est vrai que dans une région comme celle du Benelux où les édifices sont de construction solide, les dégâts sont moindres par rapport à ceux causés par un séisme de la même magnitude dans les pays du sud où les édifices de construction relativement légère s’effondrent plus facilement. Maintenant, il ne faut pas confondre les degrés de gravité. La magnitude 5,6/5,8 a été enregistrée à Roermond près de Maastricht où se trouvait l’épicentre, c'est-à-dire le point de la surface terrestre où le séisme a été le plus intense. Chez nous la secousse tellurique est apparue plus affaiblie. On peut estimer qu’elle s’est située entre 3 et 3,2 sur l’échelle Richter. « Les fossés rhénans et Hohenzollern. » R.L. : La sismicité de notre région est très faible à ce point que la plupart des gens demeuraient incrédules quand on invoquait l’éventualité d’un tremblement de terre. Maintenant d’aucuns tombent dans l’autre extrême et annoncent la fin du monde. Pourriez-vous expliquer le phénomène d’une façon scientifique. J. Flick : Effectivement la sismicité est assez faible dans nos régions. Au cours de ce siècle il faut mentionner le tremblement de terre de 1911 qui a causé à peu près le même frisson dans notre pays que celui de cette nuit. Puis il y a eu ceux de Roermond en 1938 et de Liège (Luik) en 1983 qui ont fait balancer les lustres et trembler les baies vitrées des appartements. Ici à Walferdange nous avons également enregistré les secousses telluriques qui se sont produites entre le 25 et le 30 décembre 1984, alors que des tremblements ont été enregistrés à Bruxelles / Brussel et à Liège (Luik) les 15 et 21 décembre 1965 et le 16 janvier 1966. Bien, comment expliquer ces phénomènes de façon scientifique ? Il faut savoir que notre région se trouve sous l’influence tectonique du fossé rhénan et du fossé dit de Hohenzollern près de Tübingen, où il y a d’ailleurs une localité au nom prédestiné de Bebenhausen, d’une part, et d’autre part, et c’est le cas pour le Sud du pays, du Bassin parisien. Ce dernier n’est plus actif. Par contre les deux autres le sont encore. Le fossé rhénan large de 60 kilomètres s’est creusé sur une profondeur de plusieurs centaines de mètres surtout après la fin de la période glaciaire il y a de cela 30 000 ans. Cette faille n’a pas encore cessé de se tasser. Comme on sait déjà que le séisme de cette nuit s’est développé à une profondeur de 11 kilomètres il est certain que la faille tectonique du fossé rhénan a libéré sa tension emmagasinée au fil des années. « Surtout le nord du pays ». R.L. : Le risque existe donc que la faille tectonique du fossé de Hohenzollern pourrait en faire de même dans un proche avenir ? J. Flick : C’est possible. Comme le sud du pays appartient au bassin parisien inactif, la menace pèse surtout sur le nord vers lequel convergent une centaine de petits épicentres en provenance de l’Eifel et du « Hohe Venn ». Voilà pourquoi nous avons installé une station d’observation à Vianden alors qu’une autre est prévue à Kalborn dans la commune de Heinerscheid. R.L. : Qu’en est-il de la prévision et de la prévention contre de tels phénomènes ? J. Flick : La prévision n’est pas notre mission première. Quant à la prévention nous ne pouvons que recommander aux bâtisseurs de construire des édifices de telle façon qu’ils puissent amortir les vibrations déclenchées par un tremblement de terre. Laissez-moi quand même rassurer les gens en précisant qu’ils ne risquent guère de devoir endurer des tremblements de terre aussi catastrophiques que ceux périodiquement enregistrés au Japon ou aux Etats-Unis. Luxembourg CATTENOM:"AUCUNE CONSEQUENCE " Bon nombre de luxembourgeois, réveillés par les secousses telluriques du séisme de Roermond, ont pensé à une explosion à la centrale nucléaire de Cattenom. C'est du moins ce qui ressort des appels téléphoniques adressés au 012, aux gendarmes ou à la police. Or selon un communiqué qui nous est parvenu hier du centre de production nucléaire de Cattenom "aucune conséquence n'est à déplorer" suite aux secousses sismiques qui ont été ressenties dans l'Est de la France, en République fédérale d'Allemagne et au Grand-Duché de Luxembourg. "Les vibrations occasionnées ont été faibles, les trois tranches en service sont restées connectées au réseau EDF. Les simographes installés sur le site font apparaître un niveau de conséquence très en-dessous du seuil de résistance des bâtiments" conclut la communication. Interrogé à ce sujet l'ingénieur géodésien du laboratoire souterrain de géodynamique de Walferdange Jean Flick nous a expliqué que le site de la centrale nucléaire de Cattenom se trouve dans une zone calme appartenant au bassin parisien qui n'est plus actif et où l'accélération du relief est minimale. Quant à une explosion de la centrale nucléaire, elle n'aurait probablement pas eu d'effet sismique mais aurait été perçue plutôt en surface, selon l'ingénieur géodésien Les Luxembourgeois ont connu une nuit du 13 avril agitée. Les secousses telluriques engendrées par le séisme de Roermond d'une intensité de 3,2 au Luxembourg ont arraché beaucoup d'habitants à leur sommeil et les centrales téléphoniques de la police et de la gendarmerie ont été vite obstruées. Plus de peur que de mal, puisqu'il n'y a eu ni blessés ni dégâts. Une vocation européenne. L’ingénieur géodésien Jean Flick nous a expliqué que le laboratoire souterrain de géodynamique de Walferdange n’a vu le jour que grâce au bénévolat de nombreux chercheurs. Le site de Walferdange est idéal dans la mesure où il se trouve à une profondeur de 80 mètres et à 750 mètres de la bouche d’une ancienne galerie. L’humidité est nulle et la température est constante à 12° C. D’autre part le laboratoire est bien protégé contre toute source de bruits. Au fil du temps il a été élargi de 500 m² initialement à 1300 m² actuellement. M. Flick a aussi insisté sur la vocation européenne du laboratoire qui sert à améliorer les contacts entre scientifiques, à favoriser la formation de jeunes chercheurs, à tester la performance des instruments de mesure et à surveiller l’activité de la croûte terrestre. LA TERRE A TREMBLE AUSSI POUR LE GRAND-DUCHE Les secousses telluriques du séisme, dont l'épicentre est localisé aux environs de Roermond (Pays-Bas) ont été ressenties dans tout le Luxembourg. Leur amplitude est évaluée entre 3 et 3,2 degrés sur l'échelle de Richter. Il y a bien longtemps que la population du Grand-Duché n’a plus été mise en émoi par un tremblement de terre aussi violent que celui qui l’a réveillée vers 3h20 au cours de la nuit de ce lundi 13 avril 1992. La dernière fois où les lits avaient tangué, où les lustres avaient balancé et où les vitres avaient tremblé au Luxembourg, c’était dans la nuit du lundi 7 au mardi 8 novembre 1983 à l’occasion du plus important tremblement de terre que la Belgique ait connu depuis 1938. Au cours de cette nuit là l’est de la Belgique a été secoué à trois reprises entre 1h49 et 2h30. Une retraitée était morte sous le plafond de sa chambre qui s’était effondré et un vieillard de 80 ans avait succombé à une crise cardiaque, sans compter une dizaine de blessés et des dégâts immobiliers considérables dans Liège (Luik) et sa banlieue. Cela les luxembourgeois l’avaient déjà oublié, puisqu’ils n’avaient ressenti que les prolongements sans subir des dégâts. Il en a été de même cette fois-ci, suite au séisme de cette nuit du 13 avril 1992 et dont l’épicentre est localisé aux environs de Roermond, près de Maastricht aux Pays-Bas, à une profondeur de 11 kilomètres et qui a été déclenché par le tassement de la faille tectonique du fossé rhénan. Il paraît toutefois que le prolongement de ce séisme ait secoué davantage la population luxembourgeoise. Si la magnitude en est évaluée dans l’épicentre entre 5,6 et 5,8 degrés à l’échelle Richter, celle des secousses ressenties au Grand-Duché devrait se situer, selon l’ingénieur géodésien Jean Flick, entre 3 et 3,3 degrés à la même échelle de Richter. C’était en tout cas suffisant pour inquiéter beaucoup de luxembourgeois. Rares ont été ceux, en effet, qui ont dormi au cours de cette nuit du 13 avril le sommeil du juste. La plupart ont été réveillés soit par les balancements des lustres de leur chambre à coucher, soit par les bruits d’objets renversés, soit par leur chien ou leur chat ou même leur perroquet soudainement agités et remuant. Près de 2 000 appels téléphoniques. Entre 1 800 et 2 000 personnes se sont adressées au centre de secours 012 ou bien aux brigades de gendarmerie ou de police. Les répondeurs de ces centrales étaient bien vite surchargés. La plupart des demandeurs s’étaient bien rendus compte qu’ils avaient été perturbés dans leur sommeil par un tremblement de terre. Ils voulaient seulement en obtenir confirmation. D’autres, anxieux ont cependant imaginé une explosion à la centrale nucléaire de Cattenom. Enfin d’autres redoutaient une seconde secousse et interrogeaient les autorités sur les mesures à envisager. Finalement il y a eu plus de peur que de mal puisque personne n’a été blessé et que les dégâts sont pratiquement nuls. Il n’empêche que le lendemain matin dès les premières heures on échangeait les nouvelles entre voisins et proches et on pouvait entendre des drôles d’histoires, comme celle de cette bonne dame qui racontait à sa voisine : « mon mari s’est réveillé, le lit a tremblé et pourtant … nous n’avions rien fait ». La carte du tremblement de terre de 1975 qui avait pour épicentre Aix-la-Chapelle, et établie selon l'échelle de Mercalli évaluant l'intensité selon les dégâts. L'épicentre du séisme d'hier se situe sur cette carte entre Eindhoven et Aix-la-Chapelle. DES SECONDES QUI ONT DURE DES HEURES. Des animaux domestiques qui geignent et tremblent pendant une demi-heure, puis un bruit sourd, des lits qui bougent, des portes d'armoires qui s'ouvrent toutes seules, des objets qui tombent des meubles... Le tremblement de terre de la nuit dernière a causé une grande frayeur aux habitants de Thionville et des environs. Des hauteurs surplombant Thionville on pouvait voir, à 3h25 dans la nuit de dimanche à lundi, la ville s'illuminer. Un peu partout s'allumaient les lampes des chambres à coucher, s'ouvraient les fenêtres par lesquelles les habitants cherchaient au dehors la cause du remue-ménage qui les avait tirés de leur sommeil. Le temps de comprendre qu'il s'agissait d'un tremblement de terre, beaucoup se retrouvaient en peignoirs sur les balcons ou dans la rue, scrutant anxieuseusement la nuit ou tournant leus regards vers les hautes tours de Cattenom, qui n'avaient pas cillé. D'autres, nombreux au point que les standards du centre de secours et du commisariat étaient saturés, téléphonaient aux sapeurs-pompiers ou aux policiers, tant pour les informer que pour se rassurer. "Des gens très inquiets, qui demandaient s'il s'agissait bien d'un tremblement de terre et s'il allait recommencer. Personne, cependant, n'a signalé des dégâts", nous disait-on hier au centre de secours. Boule de lumière "le Républicain Lorrain" aussi était sollicité. Le premier à appeler notre agence de Thionville, la secousse à peine passée, fut M.Michel Gasteclou, demeurant à Guélange (annexe de Guénange). Nous l'avons rencontré hier, dans la coquette maison qu'il partage avec son épouse Sonia et leur fils, une maison entièrement rénovée de ses mains: "Je n'aurais pas apprécié qu'elle me tombe dessus la nuit dernière", nous dit-il d'emblée. Pourtant, cette peur a été réelle l'espace de vingt secondes, qui ont duré une éternité:" Tout le corps de logis bougeait bien que deux autres maisons soient attenantes à la nôtre. Mon fils - il est âgé de 22 ans- s'est précipité dans notre chambre en criant: "La cheminée bouge". Notre lit cognait contre le mur, la porte s'ouvrait par secousses, les charpentes craquaient, la porte vitrée du foyer à l'âtre cognait... J'ai réalisé tout de suite qu'il s'agissait d'un tremblement de terre, un regard au dehors me le confirmait: les fils électriques ne bougeaient pas, il n'y avait pas de vent." Alors qu'il regardait par la fenêtre, M. Gasteclou a vu aussi "une boule de lumière à l'horizon, l'espace d'un instant". Il ose à peine en parler, mais il n'est pas le seul à avoir observé ce phénomène. Une autre de nos lectrices nous a en effet parlé d'une "boule de feu" vue par elle cette nuit-là. "Sur l'île de Ré" La secousse tellurique a été ressentie avec plus de force encore dans les immeubles à étages. M. Gilles Ben-Maghnia, qui demeure avec sa femme et ses quatre enfants au quatrième étage de l'une des tours Roland, dans le quartier des Basses-Terres, à Thionville, a été le deuxième à nous téléphoner: "Il y a un tremblement de terre, nous attendons la prochaine secousse!" De prochaine, il n'y eut pas, mais hier après-midi, Gilles se souvenait parfaitement de celle de la nuit: "C'est bizarre, ma fille âgée de 7 ans, est venue dans notre lit à 3h10, elle avait peur et ne savait pas pourquoi. A 3h25, notre immeuble de douze étages bougeait, le lit tremblait, l'armoire-garde-robe menaçait de tomber, j'ai été la plaquer contre le mur". M. Ollivier : « Le chat a foncé sur les rideaux. » Mme Rose Ben-Maghnia s’affolait, son époux, lui a dit : « Ne t’inquiète pas, c’est un tremblement de terre ». Son assurance venait du fait qu’il a déjà vécu cette situation : « C’était en 1975 ou 1976, en été, sur l’île de Ré. Les gens jetaient les matelas par la fenêtre et sortaient des maisons. Je me souviens m’être mis à plat ventre sur la chaussée, je voyais les lampadaires bouger. Il y avait, avec les estivants, 200.000 personnes sur l’île ; le lendemain, par peur d’un raz de marée, nous n’étions plus que 15.000 ». Impuissance A Thionville, le tremblement a duré de 15 à 20 secondes. C'est long, très long", disent tout ceux qui l'on vécu, tel M.André Ollivier, qui habite à Yutz, 16, rue du Dauphiné, "dans la partie de l'immeuble qui repose sur des piliers, ce qui a dû accentuer les effets de la secousse", dit-il. Une secousse que pressentait son chat: "Il miaulait bizarrement, pui, il a foncé sur les rideaux, auxquels il s'est accroché avant de retraverser la pièce comme un fou. Il y a eu ensuite le bruit sourd, comme un roulement de tonnerre lointain, le lit qui bougeait de 30 cm d'avant en arrière, des objets qu'on entendait tomber dans l'appartement au-dessus". Les sensations éprouvées dans ces instants-là. M. Ollivier les qualifie de "bizarres et mêlés d'un grand sentiment d'impuissance, l'impression que si tout s'écroulait à ce moment, on ne pourrait rien y faire... et l'on reste dans l'attente d'une deuxième secousse" Cette attente a empêché bien des familles de retrouver le sommeil." On se pose des questions, on attend la suite", dit M. Pierre Veinachter, rencontré hier dans des bureaux qu'il agence en sa qualité de menuisier. "Quant la porte de notre chambre a claqué, ma femme a pensé à une tempête, moi je me suis dit tout de suite "tremblement de terre", puis j'ai pensé à Cattenom". La centrale nucléaire a occupé bien des esprits. Pourtant, comme on le lira par ailleurs, les inquiétudes à son sujet étaient vaines. D'autres angoisses, par contre, sont nées hier, alors qu'on apprenait que de nouvelles secousses telluriques pouvaient avoir lieu dans la semaine. Selon la majorité des spécialistes, elles devraient être de moindre importance. Tout est OK à la Centrale de Cattenom. M. Claude Bernard, directeur adjoint du centre de production nucléaire de Cattenom montre un des quatre sismomètres installés sur le site. Cet appareil permet de mesurer le moindre mouvement du sol et déclenche une alarme en cas de problème. Compte tenu de la faible intensité des secousses lundi matin aucune alarme ne s'est mise en marche.Bron
- Bron
- Républicain Lorrain (Le) édition du Luxembourg 1992.04.14
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Luxembourg
- Opmerking
- Titres: Le souffle de Maastricht fait trembler. Cattenom: "aucune conséquence". Une vocation européenne. La terre a tremblé aussi pour le Grand-Duché. Des secondes qui ont duré des heures.
AudenaardeBiblis (D)Bonn (D)Bruxelles / BrusselCanterbury (UK)CharleroiChaudfontaineCologne (D)Düren (D)GenkHavréHerkenbosch (NL)LiègeLudwighshafen (D)MaaseikMaastricht (NL)MalmedyMonsNancy (F)NukerkeRoermond (NL)Strasbourg (F)TheuxTienenTongerenVenlo (NL)Vlodrop (NL)
OrigineelTekst nr. 2795Soir (Le) 1992.04.14 · 1992 · Bruxelles
LE TREMBLEMENT DE TERRE N'A CAUSE QUE DES DEGATS MINEURS Le séisme qui a réveillé des milliers de Belges hier lundi, à 3h 20, a causé peu de dommages. Des répliques, imperceptibles pour la population, sont attendues. La secousse tellurique qui a secoué la Belgique, l’Allemagne, les Pays-Bas et l’Est de la France durant 15 à 20 secondes, dans la nuit de lundi à mardi, devrait connaître, au cours des jours et des semaines à venir, des « répliques » qui, affirme l’Observatoire royal de Belgique, ne seront pas ressenties par la population. En Belgique, ce séisme n’a fait aucune victime, ni causé aucun dégât important. La secousse, d’une amplitude de 5,5 à 5,8 sur l’échelle de Richter, s’est déclarée à la suite du glissement d’une faille se trouvant à une profondeur de 11 km dans la croûte terrestre. A l’origine du phénomène se trouveraient les contre-coups des plissements alpins et l’effondrement du graben (fossé tectonique) du Rhin, marqué sur toute sa longueur par une série de grandes failles. L’épicentre du séisme a été localisé près de Roermond, aux Pays-Bas. Aucun blessé en Belgique et un peu de dégâts La première secousse a été suivie de plusieurs dizaines d’autres, de moindre importance, qui ont été mesurées après 3h20 à l’Observatoire royal. La plus forte de ces répliques, enregistrée à 5h 50, atteignait une magnitude 4 sur l’échelle de Richter. L’Observatoire a décidé d’envoyer du personnel et du matériel de mesure dans la région de l’épicentre afin d’y suivre de manière précise l’évolution de l’activité géologique. Selon le professeur Ahorner, de l’université de Cologne, la secousse de lundi matin est la plus importante mesurée dans la région du Bas-Rhin depuis 1756, lorsqu’un séisme de magnitude 6 avait été mesuré à Düren (Allemagne). En Belgique, des dégâts limités ont été constatés dans la province du Limbourg, à Tongres (Tongeren), Genk et Maaseik. Il s'agit essentiellement de chutes d'éléments de cheminées et de toitures. Dans la région liégeoise, également proche de l'épicentre et touchée par un important séisme en novembre 1983 (2 morts), on ne déplore ni dégâts ni blessés. A Bruxelles / Brussel, les pompiers ont enregistrés un millier d'appels téléphoniques au cours de la nuit. Lundi matin, ils sont intervenus plusieurs fois pour des cheminées menaçant de s'effondrer ou des chutes de tuiles. Il est cependant impossible de déterminer si ces dégradations résultent bien de la secousse sismique ou font partie de la routine. A Roermond (Pays-Bas), où était localisé l'épicentre du séisme, on déplore de nombreux blessés légers, la plupart touchés par des débris de verre. Ainsi qu'a pu le constater notre envoyé spécial (lire page 13), deux cents maisons ont été légèrement endommagées. A Venlo, des habitants d'origine turque et marocaine, pris de panique, ont passé le restant de la nuit à la belle étoile. Plus grave en Allemagne : un mort et des blessés En Allemagne, 21 personnes ont été blessées dont quatre grièvement et une femme de 79 ans est décédée d'une crise cardiaque à Bonn. A Bonn aussi, des lézardes sont apparues dans les murs d'un hôpital et d'importants dégâts ont été constatés dans les bâtiments abritant le gouvernement fédéral. Près de Ludwighshafen (sud-ouest), l'un des deux réacteurs de la centrale de Biblis s'est arrêté automatiquement. Les secousses ont dépassé de peu la limite autorisée pour le réacteur A de cette centrale, le plus ancien d'Allemagne de l'Ouest. La secousse a également été ressentie dans l'Est de la France, en Alsace et en Lorraine. Partout, les services de police et les pompiers ont été assaillis de coups de téléphone. L’épicentre du tremblement de terre a été localisé à 80 kilomètres de Liège (Luik). Roermond : le plus important séisme des Pays-Bas. Roermond. Pour la deuxième fois en moins de dix ans, les habitants de la région liégeoise ont été réveillés en sursaut, par un tremblement de terre. Le 8 novembre 1983, le séisme avait fait deux morts et une vingtaine de blessés. Et il avait causé de sérieux dégâts. La secousse enregistrée dans la nuit de dimanche à lundi n’a, cette fois, provoqué pratiquement aucun dommage dans les environs de Liège (Luik). En revanche, à 80 kilomètres de là, la ville de Roermond, dans le Limbourg néerlandais, a battu un record dont elle se serait volontiers passé. Elle a, en effet, connu le plus important tremblement de terre de l’histoire des Pays-Bas, puisqu’il a atteint 5,6 degrés d’amplitude sur l’échelle de Richter. L’épicentre de ce séisme a été localisé à quelques kilomètres de cette ville de 41.000 habitants nichée au confluent de la Roer et de la Meuse, à une cinquantaine de kilomètres de Maastricht. Roermond et ses alentours sont situés sur une faille géologique et sont donc considérés, par les spécialistes, comme une « région à risques » du point de vue sismologique. Entre 0h30 et 4h du matin, dix secousses se sont produites, trois d'entre elles étaient nettement perceptibles. La plus longue a duré entre huit et dix secondes. La police a été submergée d'appels téléphoniques, mais il n'y a pas eu de mouvement de panique, raconte M. Kloostermans, le commandant des pompiers de Roermond. Lundi, en fin de matinée, alors que la ville était sporadiquement balayée par de violentes giboulées, les pompiers s’affairaient à faire tomber les briques, pierres ou tuiles qui menaçaient de s’effondrer à tout moment, ou encore à entourer de barrières certains immeubles endommagés, de façon à empêcher les passants de longer certaines façades ébranlées par le séisme. Plusieurs rues, comme la Hamstraat, la Bakkerstraat ou encore la Neerstraat – où le clocheton d’une pharmacie s’est écrasé sur le trottoir-, ont particulièrement souffert. Au total, environ 200 immeubles, dont beaucoup datent des XVIIe et XVIIIe siècles, ont été endommagés. Les dégâts semblaient toutefois moins spectaculaires que ceux qui avaient été constatés à Liège en 1983. Une quinzaine de personnes ont été légèrement blessées. La plupart d’entre elles ont été coupées par des débris de verre. Douze personnes ont été victimes de malaises cardiaques heureusement sans gravité, indiquait encore le commandant des pompiers. Certains villages voisins de Roermond ont également subi des dégradations. C'est le cas notamment de Vlodrop, où plusieurs centaines de bouteilles ont été détruites lorsque les rayonnages d'une supérette se sont écroulés, et à Herkenbosch, où une église, dont certaines parties datent du XIIIe siècle, a été sérieusement endommagée. Pas de conseils pour « le prochain ». Et si demain la terre tremblait encore, que faire ? Euhhh…, répond, tout simplement, Francis Boileau, le porte-parole des pompiers de Bruxelles. Chez nous, il n’y a, en fait, pas de conseils à donner. En tout cas, rien qui ressemble à ce qui peut se dire ou se faire au Japon, par exemple. Quoi ! Pas de conseils ? Mais c’est très grave ! Pas vraiment, puisqu’il y a extrêmement peu de chances – vu la rareté des tremblements de terre importants en Belgique – pour que de tels conseils se révèlent un jour utiles à l’un des lecteurs de ces lignes. Cette rareté est d’ailleurs l’une des raisons pour lesquelles il n’y a pas vraiment de conseils à donner… Il n’y a quasiment pas de constructions antisismiques ou parasismiques en Belgique, puisque le risque de tremblement de terre supérieur au niveau 5 sur l’échelle de Richter est extrêmement faible. Au Japon, par contre, ce risque est sérieux ; les bâtiments sont construits pour y faire face, et l’on peut donc recommander aux gens de rester chez eux, de se cacher sous une table. Ici, tout ce que l’on peut dire, c’est qu’il n’y a pas de « bons conseils » autres que ceux du bon sens. Si, par exemple, votre maison est complètement délabrée et si vous faites face à une très violente secousse, il vaut mieux sortir prudemment, c’est évident. Le plus important, c’est finalement de constater les dégâts, surtout si l’on habite dans une maison dont la structure est fragile. Quels dégâts ? Le plus souvent, il s’agira d’une cheminée branlante ou de tuiles tombées. Pire peut-être : des fissures dans les murs. Le plus important, c’est de faire attention aux canalisations de gaz, aux conduites d’eau ou d’électricité qui sont endommagées. Pas d’hésitation : en cas de doute, prévenez les pompiers. La rareté des événements de ce genre, c’est aussi ce qui explique que la RTBF n’a rien dit, hier, à 3h20. A cette heure, les ordinateurs de la RTBF pilotent des enregistreurs et personne ne « met les disques ». Le centre de crise du gouvernement peut toujours « joindre quelqu’un » et faire passer un message en cas de catastrophe ou de risque industriel majeur (le « plan Seveso »)… Fallait-il lancer cette procédure ? Tout ceux qui se sont inquiétés, qui ont allumé leur poste pour savoir ce qui se passait, répondront oui. A la RTBF, on fait remarquer que dès 5 heures une émission spéciale d’information était diffusée et qu’auparavant plusieurs contacts avaient été pris avec le centre de crise gouvernemental sans que celui-ci demande de faire passer un message. A la Protection civile, on ajoute qu’il n’y avait aucun risque persistant pour la population et peu de conseils à lui donner… même si la « soif d’informations » était bien réelle. Petite histoire sismologique d’une terre plutôt paisible. Le tremblement de terre de ce lundi 13 avril (5,6 degrés sur l’échelle de Richter, qui en compte 8) est le plus important par son intensité qu’a connu la Belgique au cours du XXe siècle, après celui du 11 juin 1938, qui atteignit une amplitude de 5,9. Son épicentre était situé entre Zulkeke et Nukerke, deux villages des Ardennes flamandes. Ce jour-là, les ornements en bronze de la colonne du Congrès, à Bruxelles / Brussel, furent arrachés ; entre 17.000 et 25.000 cheminées furent détruites. Le tremblement de terre qui secoua la région liégeoise le 8 novembre 1983 n’affichait « que » 5 degrés sur l’échelle de Richter, mais provoqua la mort de deux personnes (une personne victime d’une crise cardiaque et une autre surprise par l’éboulement du plafond de sa chambre à coucher). Notre histoire sismologique renseigne d’autres séismes au cours des siècles passés. En 1580, la future Belgique fut secouée par un tremblement de terre dont l’épicentre se situait à Canterbury. Les chroniqueurs de l’époque (qui mesuraient la durée des secousses au nombre d’Ave ou de Pater prononcés par les populations terrorisées) recensèrent des morts à Audenaarde. Le 18 septembre 1692, un séisme dont l’épicentre se situait à Tirlemont (Tienen) fit deux morts. Bruxelles / Brussel subit de sérieux dégâts. En 1755 et en 1756, la Belgique ressentit les effets du tremblement de terre qui dévasta Lisbonne, y causant la mort de 60.000 personnes. Des répliques furent ressenties en Belgique et on enregistra une hausse de la température… des eaux de Chaudfontaine. En 1895, la région d’Havré (Hainaut) fut secouée par un tremblement de terre d’une amplitude 5 sur l’échelle de Richter. De petites secousses furent recensées entre 1900 et 1918 tout au long d’une faille située sur l’axe Mons – Charleroi. Ces miniséismes se répétèrent régulièrement entre 1931 et 1968 : un séisme fut enregistré chaque année dans cette région. Quelques-uns suscitèrent plus d’émotion : celui du 25 avril 1949 à Havré et dans la vallée de la Haine, ainsi qu’une vague de secousses qui ébranla les régions de Mons et de Charleroi en décembre 1952. En 1951, Theux fut secoué par le réveil des entrailles du massif volcanique endormi de l’Eifel. Malmedy connut la même émotion en 1962, et le Limbourg en 1963. Chaque année, les stations sismiques disséminées dans le monde enregistrent près de 500.000 secousses telluriques. Les plus fortes, d’amplitude 8, ne se produisent, en moyenne qu’une fois par an, dans les zones à hauts risques, telles les montagnes d’Asie centrale ou les îles du Pacifique. Des secousses d’amplitude 7 à 8 sont enregistrées une dizaine de fois par an dans le monde. Celles dont l’amplitude se situe entre 6 et 7 sont plus fréquentes : une centaine par an. THIERRY CAMELBEECK A propos des tremblements de terre en Belgique. -Vous êtes assistant hors cadre à l’observatoire royal de Bruxelles / Brussel et chercheur soutenu par le Fonds national de la recherche scientifique. Licencié en sciences physiques, vous avez en chantier une thèse sur la situation sismique de la Belgique. Lundi, dès 4 heures du matin, vous étiez à pied d’œuvre pour prendre des mesures suite au tremblement de terre qui a touché aussi notre pays. Quelles furent les premières décisions ? -Nous avons dépêché dans la zone concernée cinq stations « volantes » d’observation. Le phénomène s’étant produit aux frontières de trois pays (la Belgique, les Pays-Bas et l’Allemagne), nous avons échangé immédiatement des informations. Nous pouvons conjecturer que grâce aux données que nous leur avons fait parvenir, les Hollandais ont pu mieux situer l’emplacement principal du tremblement. -Pareil accident est-il prévisible ? -Non, mais les études nous permettent d’affirmer que si la Belgique ne saurait être à l’abri total d’un accident sismique, elle n’est pas exposée à des cataclysmes tels que ceux qui ont éprouvé, par exemple, la Turquie. Les recherches scientifiques sur les déplacements sismiques ont une très grande importance dans le domaine économique. Si nous ne pouvons encore prévoir le lieu d’un tremblement, nous sommes à même de déterminer quels sont les mouvements de terrain qui se produiraient à tel endroit si un accident y advenait. Des informations à ce sujet sont capitales pour ce qui est des implantations d’usines, de grosses canalisations, de dépôts de déchets radioactifs. On sait que le Borinage est une des régions à risques de Belgique. Des hypothèses avaient été avancées à ce propos. Les recherches récentes ont permis de les infirmer. Elles ont apporté du « concret ». -L’Observatoire royal dispose-t-il d’instruments perfectionnés pour la détection et la mesure des mouvements sismiques ? -Après le tremblement de terre qui a causé des dégâts à Liège (Luik) en 1983, un système de surveillance et d’enregistrement a été mis au point par l’Observatoire royal. Depuis 1985, 20 stations ont été implantées par nous dans notre pays. Elles sont plus nombreuses dans le Sud de la Belgique car le repérage exige la proximité de la roche. Dans le nord du pays, il faudrait creuser très profondément pour la rencontrer. Ces stations, mises en train par l’Observatoire, relèvent entièrement de l’informatique et de l’électronique. Elles fonctionnent ordinairement sans personnel humain. Les données sont demandées et transmises par ordinateur. On peut dire que le système que nous avons créé est un des plus perfectionnés d’Europe. Nous échangeons des informations avec de nombreux pays, jusqu’à l’Irlande et la Russie. Les données fournies par nos stations m’ont beaucoup aidé dans l’élaboration de la thèse universitaire à laquelle je travaille depuis une dizaine d’années. -Pareil système de repérage et de vigilance est-il onéreux ? -Une vingtaine de millions devrait suffire à en établir un semblable. Le coût annuel de l’entretien des stations doit être de l’ordre de un million de FB. Cela paraît mince. En fait, ce n’est pas négligeable au regard des dépenses globales consenties en Belgique à la recherche scientifique. Et l’événement de la nuit de dimanche à lundi a prouvé que l’investissement n’était pas superflu. -Le spécialiste a-t-il des conseils à donner à la population ? -En Belgique, il n’est pas raisonnable de s’affoler ou de céder à la panique. Des précautions de simple bon sens sont recommandables. Il faut, tout d’abord, se rendre compte que l’accident perçu est un tremblement de terre. Cela n’est pas toujours évident ! Par ailleurs, mieux vaut, par exemple, ne pas circuler dans les rues en cas de mouvement tellurique, fût-il léger.Bron
- Bron
- Soir (Le) 1992.04.14
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Bruxelles
- Opmerking
- Titres: "Le tremblement de terre n'a causé que des dégâts mineurs". Roermond: le plus important séisme de Pays-Bas. Pas de conseils pour le "prochain". Petite histoire sismologique d'une terre plutôt paisible.
AalstAnderlechtAntwerpenBiblis (D)BilzenBruggeBruxelles / BrusselForest / VorstGeleen (NL)GenkGentHasseltHeinsberg (D)Herkenbosch (NL)KinrooiKortrijkMaaseikOudenaardeRoermond (NL)Strasbourg (F)TongerenTurnhoutUccle / UkkelVenlo (NL)Worms (D)
OrigineelTekst nr. 3424Standaard (De) 1992.04.14 · 1992 · Groot-Bijgaarden
AARDSCHOK VAN 5,5 TREFT VOORAL LIMBURGS-DUITS GRENSGEBIED Roermond / Heinsberg- "Nooit had ik zoveel schrik als vannacht..." Dat zei maandag een herbergier uit de Duitse grensplaats Heinsberg, terwijl hij geslagen naar de bouwvallige gevel van zijn zaak keek. De aardbeving van twintig over drie in de nacht van zondag op maandag trof vooral Nederlands Midden-Limburg en het aanleunende Duitse grensgebied. In mindere mate leed ook de Belgische-Limburgse grensplaats Maaseik schade. De schok had een kracht van 5,5 op de schaal van Richter. Dat is uitzonderlijk voor dit deel van de wereld. De beving zorgde voor paniek tot in Bruxelles / Brussel en Brabant. Maar zelfs in Oost- en West-Vlaanderen schrokken duizenden mensen wakker in een bevend bed. De schok was voelbaar tot in Straatsburg (Strasbourg). Het epicentrum van de aardbeving – die zowat tien sekonden duurde – lag ongeveer 10 km ten noorden van het Nederlands Limburgse Roermond, op een diepte van 20 km op de zogenaamde Peelrandbreuk. Maandag deed zich in de loop van de dag een aantal naschokken voor. De sterkste werd geregistreerd omstreeks acht uur en had een kracht van 2.5 op de schaal van Richter. Verwacht wordt dat de hele week nog naschokken kunnen optreden, die geleidelijk in kracht afnemen. Eén van de felst getroffen plaatsen is de gemeente Herkenbosch, nabij Roermond, waar de kerk van de Sint-Sebastianusparochie zwaar werd beschadigd en op instorten staat. De kerk stond voor restauratie in de steigers. Het 13de-eeuwse koor is zo zwaar geraakt dat de schade wellicht onherstelbaar is. In het Noordlimburgse Blerick (nabij Venlo, Nederland) brachten een 150-tal vreemdelingen, vooral Turken, de nacht door op straat. Het gaat om bewoners van een 17 verdiepingen hoog flatgebouw met 500 appartementen. Ook in het Duitse Heinsberg was de schade aanzienlijk. Volgens een politiewoordvoerder werden 25 mensen gewond, van wie er maandagmiddag nog 3 in het ziekenhuis verbleven. Zij zijn vrij ernstig, maar niet levensgevaarlijk gewond. In de deelstaat Hessen ging een kerncentrale dicht en een tweede in Biblis bij Worms werd gisteren urenlang door deskundigen onderzocht. Elk jaar beeft de aarde meer dan 100.000 keer. In België en omstreken zijn aardschokken met een kracht van meer dan 5 punten op de Richterschaal evenwel zeldzaam: tussen 800 en 1910 registreerde men er slechts vijf. De voorlaatste dateert uit 1938 en trof vooral de streek van Oudenaarde. BAKKER VAN HERKENBOSCH IS ZIJN SCHOUWEN KWIJT Gemeente bij Roermond ergst getroffen door aardschok. Herkenbosch - Het gure weer houdt de inwoners van Herkenbosch niet van de straat. Ze staren naar hun dorpskerk. De brede vierkante toren staat helemaal in de steigers. De firma Stauder-Smeets was zo goed als klaar met de herstellingswerken. De toren had een nieuwe koperen bedekking gekregen. Misschien moet de kerk nu wel worden gesloopt. Het metselwerk van de galmgaten en een torenflank vertonen grote barsten. Binnenin moet de schade ook aanzienlijk zijn, zo vertellen de omstaanders. "Meer dan een ton hebben de werken gekost", zegt iemand. "Ja, wel 160.000 gulden", verbetert een ander. De aardschok heeft Herkenbosch, een dorp op een zestal kilometer ten zuidoosten van Roermond, kennelijk het zwaarst getroffen. Je merkt het aan de dorpelingen dat ze een angstige nacht hebben doorgemaakt. "Eerst trilde alles een poos en dan bewogen de muren. Veel huisraad tegen de grond. De telefoon is uitgevallen. Met waterleiding of gas was er niets aan de hand", zo vertelt een van de omstaanders die in de kille regen staat te kijken hoe tv-ploegen opnamen komen maken. Sommige woningen vertonen aan de buitenzijde geen enkel mankement, maar binnen lopen er talrijke barsten langs muren, vloeren en zolderingen. Zoals in de kapperszaak De Bock. De eigenares wringt op de drempel van de zaak voor de laatste maal de dweil uit. De zaak is opnieuw netjes. “Alles lag tegen de grond. Een kruiwagen porcelein heb ik in huis verzameld. We zijn sedert 3u 20 deze nacht niet meer naar bed geweest.” Over de talrijke barsten van kelder tot zolder, maakt mevrouw De Bock zich voorlopig niet te veel zorgen. Alles lijkt nog behoorlijk in mekaar te zitten. Op het kerkplein staan recht tegenover de kerk een zestal vrij nieuwe woningen. Die zijn zichtbaar beschadigd, terwijl de huisraad er nauwelijks van plaats veranderde. “Ach, er zijn enkele kadertjes van de muur gevallen, maar verder is er met de huisraad niets aan de hand. Het is de woning zelf, binnenmuren en een steunmuur, die brede barsten vertoont. We huren dit huis. Van de eigenaar hebben we nog niets gehoord. Van de gemeentelijke overheid hebben we nog iemand gezien. Alleen de brandweer is langsgekomen, maar die kon voorlopig niets doen. We willen toch wel snel weten of we nog in de woning kunnen blijven”. Met haar echtegenoot staat de jonge vrouw voor haar woning al uren te wachten op de aangekondigde “autoriteiten”. In de woning voelen ze zich niet meer veilig. Bovendien zit er een grote barst in de zijgevel, net onder de al wat verschoven schouw door. Als die brok metselwerk met een goeie windstoot kantelt, valt die door daken en vloeren. Het is hen aan te zien dat ze bewogen uren achter de rug hebben. De warme bakker in de Hoofdstraat 34, een fraaie oudere woning, heeft pech gehad. De twee schouwen zijn van het dak weg. Zijn overbuur van nr. 27, een galerie, mist een schouw en flink wat pannen. De schouw van de “De Dörpswinkel”, wat verderop in de straat staat met een breuk nog wel op het dak. Voor alle veiligheid heeft de eigenaar ze met kettingen vastgelegd. Een vreemd gezicht. In de omgeving van Herkenbosch is aan niets te merken dat hier een stevige aardbeving heeft plaatsgehad. Geen enkele ontwortelde boom. Geen serre waarvan de ruiten stuk zijn gegaan. Geen barst in de weg. Gewoon niets. En toch zijn er meldingen van ernstige schade in woningen. De al wat oudere, in bakstenen gemetste fabriekschouwen van de steenbakkerijen, zo'n 15-tal km ten zuiden van Roermond staan er ongedeerd. In Roermond kwamen in de wijken met oude, vaak statige huizen, nog al wat schouwen en dakpannen op de straat terecht. Fladderende linten bakenen de gevaarzones af. Zuidwaarts van Roermond, in Geleen, draait het reusachtige chemische complex van DSM zo te zien gewoon door. Geen pijp of klep is door de schok verschoven of gebarsten. Supermarkt personeel in het Nederlandse Herkenbosch begon gisteren ontmoedigd de dooreengeschudde winkelrekken weer op te vullen na de aardbeving van zondagnacht. SCHADE VOORAL IN LIMBURG Hasselt- De zwaarst getroffen stad in Limburg is Maaseik. Daar kwamen aan de Koning Albertlaan, de Bosstraat en de Markt tientallen schoorstenen naar beneden. In Tongeren (Tongres) vielen brokstukken van de Onze-Lieve-Vrouwbasiliek. Er sneuvelden ook schoorstenen van drie aanpalende woningen aan de Hasseltsesteenweg en op de zevende verdieping van een flatgebouw aan de Paquaylaan scheurde een binnenmuur. Ook in Genk, Kinrooi en Bilzen donderden enkele schoorstenen van het dak. Eén Genks gezin kreeg af te rekenen met een breuk in de waterleiding. De Hasseltse brandweer moest gisterenvoormiddag schade aan daken voorlopig herstellen. De hulpcentrale 100 in de Hasseltse brandweerkazerne kreeg tussen 3u 21, het ogenblik van de aardbeving, en 4u 45 meer dan 300 telefoontjes te verwerken. Bij politie en rijkswacht stond de telefoon roodgloeiend. “Na de eerste schok liepen bij ons zo’n achthonderd oproepen binnen”, aldus woordvoerder Francis Boileau van de Brusselse (Bruxelles / Brussel) brandweer. De brandweer diende slechts enkele keren tussen te komen. "Langs de Bergensesteenweg in Anderlecht en in de Eikelstraat in Forest / Vorst zetten we 's nachts de elevator in om schoorstenen te verwijderen die dreigden neer te storten". Rijkswacht en politie hadden veel meer werk. Zij dienden honderden keren uit te rukken voor het neutralizeren van alarmsystemen die in gang sloegen. Op enkele plaatsen moesten ze ook bejaarden helpen die uit bed waren gevallen of na de schok waren opgestaan, gevallen en niet meer recht geraakten. Ook in de provincie Antwerpen (Anvers) hadden de meeste hulpoproepen betrekking op in de war geraakte alarminstallaties. Alleen in Turnhout werd een schadegeval gemeld. Daar donderde in winkel een blok arduin van anderhalve meter van een schouw. Het ding sloeg een gapend gat in het dak van de buurman. De Turnhoutse brandweer diende een zei over het gehavende dak te spannen en verwijderde gisteren nog drie andere wankele stukken arduin van de schouwen van de buren. In Oost- en West-Vlaanderen wees de klop 3u23 aan toen de eerste hulporoepen binnen kwamen. Gedurende een tiental minuten werden de dispatchers in Gent, Aalst (Alost), Kortrijk (Courtrai) en Brugge (Bruges) overspoeld met telefoontjes van burgers. AARDLAGEN SCHUIVEN NIET SOEPEL LANGS ELKAAR UKKEL – Aardbevingen kunnen op verschillende manieren ontstaan: door inslagen van grote meteorieten, door instorting van grotten, door vulkaanuitbarstingen, door kernexplosies en door verschuivingen van aardlagen langs elkaar. De beving onder Roermond was uiteraard van het laatste type. Dit soort aardbeving, de tektonische aardbeving, is meestal van het meest katastrofaal, omdat ze grote gebieden ineens treft. Gelukkig is de breuklijn die van Roermond naar de Eifel loopt, niet zo’n belangrijke, zodat de schade bij bevingen in dit gebied normaal nogal meevalt. De beving bij Luik (Liège) in november 1983 vond haar oorsprong in hetzelfde breuksysteem. We zijn eraan gewend vaste grond onder de voeten te hebben, maar eigenlijk is dit gezichtsbedrog. Onze planeet is helemaal niet zo vast als we denken. Ze lijkt veel meer op een tomaat: een bol ketchup met een vlies erover. Dit vlies, de aardkorst, wordt belaagd door bewegingen in het taaivloeibare binnenste van de bol. Bovendien is de aardkorst niet echt te vergelijken met een vlies, eerder met gebarsten suikerglazuur. De aardkorst bestaat uit losse platen of schollen, die drijven op de laag eronder, de aardmantel. In het midden van de oceanen welt voortdurend magma naar boven, dat de schollen van elkaar wegduwt. Zo wordt de Atlantische Oceaan, ooit niet meer dan een beekje, jaarlijks 2 mm groter. Ergens anders moeten die schollen dan weer in de aarde verdwijnen. Dit is het geval voor de kust van Japan en aan de Pacifische kust van Zuid-Amerika, waar een plaat onder een andere geduwd wordt. Platen kunnen ook tegen elkaar geduwd worden, waarbij ze kreukelen zoals twee auto’s in frontale botsing. De Himalaya en de Alpen zijn het gevolg ervan. De platen zelf zijn weer opgebouwd uit mikroplaten. Bij Roermond schuiven twee dergelijke mikroplaten langs elkaar. Door bewegingen in het binnenste van de aarde kunnen zich ook in de platen zelf scheuren voordoen. De elasticiteit van de gesteenten kan een tijdje de spanningen opvangen die ontstaan wanneer twee schollen langs elkaar heen glijden. Het zelfde gebeurt met uw huid wanneer u met de hand op tafel drukt en tegelijk langzaam naar voor duwt. Maar op een bepaald ogenblik is de elasticiteit opgebruikt. Als u niet te hard hebt geduwd, zal uw hand over tafel beginnen te glijden, maar als de druk groot genoeg was, zal ze zich schokkerig bewegen. Omdat aardschollen groter zijn dan handen, zijn de schokken ook groter. Ze heten aardbevingen. In de breuklijn bij Roermond zinkt een oude riviervallei langzaam weg, al miljoenen jaren. De seismologen kennen de breuk, maar normaal veroorzaakt ze schokjes die niet voelbaar zijn en alleen door seismometers worden geregistreerd. Ze takt af van de Rijnvallei en volgt min of meer de Maas, richting Noordzee. De spanningen hebben te maken met de druk vanuit het midden van de Atlantische Oceaan, die de Europese plaat wegduwt, en met de druk van de Afrikaanse plaat, die tegen de onze aandrukt. Een diepte van 11 km is niet ongewoon voor een Europese schok. Bij de Fidji-eilanden zitten ze vaak 600 km diep. Maar in 1954 was er ook in Spanje een schok op 620 km diepte, een Europees rekord. Het sterkterekord voor Europa is ongeveer 7 op de schaal van Richter. De Richterschaal meet de energie die bij de schok vrijkomt, maar dit zegt niet veel over de schade die de energie aanricht. Die hangt van de aardlagen en van de diepte van de schok af. De effekten worden gemeten met de Mercalli schaal. Daarop haalde Roermond 6 tot 7. Aardbevingen zijn nog steeds niet te voorspellen. Geologen en seismologen kunnen enkel een risico aangeven voor een bepaald gebied, maar dat is niet meer dan de kans dat zich de komende jaren in een gebied van honderden vierkante kilometer een beving voordoet. Als een zware beving nadert, zijn er wat voortekenen, maar zeker niet genoeg om een streek te laten ontruimen. De grondwaterspiegel boven het epicentrum zakt, de bodem welft wat op, de magnetische en elektrische eigenschappen van de aardbodem veranderen, er verschijnen radiogolven van zeer lage frekwentie. Kleine schokjes kunnen de grote voorafgaan. Dit soort dingen is alleen kontinu te volgen in gebieden waar de aarde vaak beeft. DODENDE BEVINGEN Hoewel zwaar op de schaal van Richter, was de Roermond aardbeving licht in gevolgen. Dat kan niet van alle aardbevingen worden gezegd. Een lijstje van de zwaarste in de jongste dertig jaar: Iran, 21 juli 1990: 40.000 doden Armenië, 7 december 1988: 25.000 doden Mexico, 19 september 1985: 9.500 doden Iran, 16 september 1978: 25.000 doden Filippijnen, 17 augustus 1976: 8.000 doden China, 28 juli 1976: officieel 242.000 doden Naar schatting 700.000 doden Guatemala, 4 februari 1976: 22.800 doden Peru, 31 mei 1970: 66.794 doden Iran, 31 augustus 1964: 12.000 doden Chili, 21-30 mei 1960: 5.000 doden TWEE AARDBEVINGENSSCHALEN Bruxelles / Brussel – Voor de meting van aardbevingen worden twee schalen gebruikt. De meest gebruikte is die van Richter. Ze berust op objektieve metingen, en geeft de energie weer die bij de schok vrijkomt. De schaal van Mercalli is, net als bij voorbeeld de windschaal van Beaufort, een empirische schaal die berust op subjektieve waarneming van de effekten. Beauforts zijn nog vlot om te rekenen in windsnelheden, maar de aardbevingschalen zijn niet echt in elkaar om te rekenen, omdat her verband tussen vrijgekomen energie en gevolgen afhangt van de omstandigheden ter plaatse. Voor een welbepaald gebied is de omrekening wel mogelijk, maar ook dan blijft ze empirisch en kunnen zich verrassingen voordoen. De Richterschaal is, net als de decibelschaal, logaritmisch. In zo’n geval vergroot het gemetene niet lineair, maar exponentieel. Zeven is dan niet één eenheid meer dan zes, maar betekent tien maal meer dan zes, en acht is weer tienmaal meer dan zeven. De schaal werd in 1935 ingevoerd door de jonge geleerde Charles Richter, die een manier vond om de gegevens van verschillende seismometers met elkaar in verband te brengen en van daaruit terug te rekenen naar het epicentrum. Voordien had met alleen de gegevens voor elk meetpunt afzonderlijk. Richter vond “voorspelling” een schuttingwoord dat niet paste in de mond van een seismoloog. Hij heeft nog geen ongelijk gekregen. SCHAAL VAN MERCALLI Graad Kenmerken 1 Niet gevoeld 2 Gevoeld door rustend persoon in kalme omgeving 3 Gevoeld binnen gebouwen. 4 Opgehangen voorwerpen slingeren licht 5 Slingeruurwerken stoppen 6 Zwak metselwerk scheurt, vensters breken 7 Scheuren in gebouwen, schoorstenen vallen om 8 Strukturele schade in gebouwen 9 Schade aan funderingen, scheuren in de grond 10 Vernietiging van gebouwen en funderingen, grote terreinverschuivingen 11 Treinsporen volledig verwrongen 12 Totale vernietiging, verandering van het landschapBron
- Bron
- Standaard (De) 1992.04.14
- Uitgave of handschrift
- Archives de Séismologie (ORB)
- Datum
- 1992
- Plaats van opstelling
- Groot-Bijgaarden
- Opmerking
- Titres: Aardschok van 5.5 treft vooral Limburgs-Duits grensgebied. Bakker van Herkenbosch is zijn schouwen kwijt. Schade vooral in Limburg. Dodende bevingen. Twee aardbevingsschalen.
Bron: historische databank van de Sterrenwacht. Gegevens gelezen op 13 november 2026.