LIEGE

Aardbeving8 november 1983Speciale pagina

Magnitude
5.0ML
Diepte
5.8km ± 1.2
Max. int.
7
Belgische tijd
01:49:341983-11-08
UTC
00:49:341983-11-08

45 historische teksten over deze aardbeving

Belangrijkste parameters

Magnitude en intensiteit

Twee getallen die vaak verward worden, met de waarden van deze aardbeving en van de catalogus van de Sterrenwacht.

Animatie wordt voorbereid…

1De magnitude: de grootte van de aardbeving

De magnitude (ML 5.0) meet de grootte van de aardbeving aan de bron, op basis van de amplitude van de golven die seismografen registreren: één waarde voor de hele aardbeving. Sinds 1985 heeft 100 % van de 3.122 aardbevingen met een magnitude in de catalogus van de Sterrenwacht een kleinere magnitude.

Animatie op basis van de pagina en de catalogus van de Sterrenwacht (tektonische aardbevingen sinds 1985, magnitudes ML of MW); verkorte beschrijvingen van de Europese macroseismische schaal EMS-98.

Datum en tijdstip1983-11-08 00:49:34 UTC
1983-11-08 01:49:34 Belgische tijd
MagnitudeML 5.0
Coördinaten van het epicentrum50.628° N, 5.515° E
Onzekerheid ± 0.9 km
Maximale intensiteit7
Diepte van het hypocentrum5.8 ± 1.2 km
IdentificatieROB 651

Bron van de gegevens : ROB (Royal Observatory of Belgium)
Laatste update : 2016-04-27 15:33:49 Belgische tijd

Locatiekaart

Waar en wanneer de aardbeving begon

De haard, het epicentrum en hun onzekerheden, met de waarden van deze aardbeving.

Animatie wordt voorbereid…

1Haard en epicentrum

Een aardbeving begint in de diepte, in de haard (of hypocentrum): hier op 5,8 km onder het oppervlak. Het punt aan het oppervlak er recht boven is het epicentrum (50.628° N, 5.515° E), dat de kaart toont.

Waarden van de pagina en van de catalogus van de Sterrenwacht (tektonische aardbevingen sinds 1985).

  • Epicentrum
  • Station dat de gebeurtenis registreerde

Speciale informatiepagina

Alle speciale pagina’s

Algemene informatie

Deze aardbeving veroorzaakte ernstige schade in de gemeenten Saint-Nicolas, Glain en Montegnée. Hier werd een intensiteit van VII op de MSK-schaal bereikt, alsook in de steden Luik, Seraing, Ans en Grâce-Hollogne. De positie van het epicentrum van de hoofdschok komt niet precies overeen met de hardst getroffen zone.

Naschokken

De hoofdschok werd gevolgd door een aantal naschokken.

Documents

  • “Mécanisme au foyer des tremblements de terre et contraintes tectoniques: le cas de la zone intraplaque belge” par Camelbeeck,Thierry

Macroseismische intensiteiten

Intensiteiten per gemeente, beoordeeld door de seismologen van de Koninklijke Sterrenwacht op basis van de officiële vragenlijsten die naar de gemeenten werden gestuurd, ontvangen brieven, de pers en gepubliceerde studies. Ze vormen de Belgische traditionele macroseismische databank (BTM).

Intensiteitspunten
684
Maximale intensiteit
VII
Verst verwijderde gemeente
212km · DE PANNE
Kwaliteit van de bronnen
A
Tonen
Maximale intensiteit (Imax), EMS-98
  • I
  • II
  • III
  • IV
  • V
  • VI
  • VII+
  • Epicentrum

Punten per intensiteit

IntensiteitPunten
I264
II54
III126
IV128
V73
VI26
VII13
Totaal684

Gemeenten beoordeeld met een interval (Imin < Imax): 19. Wisselen tussen Imin en Imax toont de spreiding van de beoordeling.

Lijst van de punten (684)

Bronnen van de intensiteiten

BronPunten
Officiële vragenlijst van de KSB, versie 4684

Belgische traditionele macroseismische databank: Neefs B, Van Noten K, Vanneste K, Camelbeeck T (2025). The Belgian traditional macroseismic (BTM) database of the twentieth century. Journal of Seismology 29, 1005–1036. doi:10.1007/s10950-024-10266-9
Dataset: Neefs B, Van Noten K, Vanneste K, Camelbeeck T (2024). The Belgian Traditional Macroseismic (BTM) Database of the 20th Century [data set]. Royal Observatory of Belgium. doi:10.24414/2b5w-j029

Opmerkingen en methode

Voor elke gemeente een beoordeling op de Europese macroseismische schaal EMS-98: minimale en maximale intensiteit (Imin, Imax), gelijk of een interval (III–IV) dat de spreiding van de getuigenissen in de gemeente weergeeft, ‘F’ wanneer de aardbeving gevoeld werd zonder dat een graad kon worden toegekend.

Alleen Belgische gemeenten staan in de BTM-databank. Punten van de KSB-databank buiten dit gebied (buitenland), niet getoond: 71.

Punten die in de KSB-databank nog niet gevalideerd zijn (ongewijzigd overgenomen in de BTM-databank): 1.

Seismische activiteit in de omgeving

De bekende aardbevingen rond het epicentrum, volgens de catalogus van de Koninklijke Sterrenwacht van België.

Binnen 10 km van het epicentrum

35 andere aardbevingen in de catalogus sinds 1849. 30 daarvan vonden later plaats. Het is de sterkste bekende aardbeving in de omgeving.

Laatste aardbevingen vóór deze

DatumPlaatsMagnitudeIntensiteitAfstand km
1965-12-21ANS-VOTTEMML 4.362.6
1937-03-30LIEGE––5.1
1867-02-08LIEGE––6.8
1867-02-07LIEGE–36.8
1849-01-14LIEGE––6.8

Sterkste bekende aardbevingen

DatumPlaatsMagnitudeIntensiteitAfstand km
1983-11-08Deze aardbevingML 5.07–
1965-12-21ANS-VOTTEMML 4.362.6
1983-11-08LIEGEML 3.542.4
1983-11-08LIEGEML 2.941.7
1983-11-08LIEGEML 2.7–2.7

Gemeente Saint-Nicolas

6 andere aardbevingen in de catalogus sinds 1983. 6 daarvan vonden later plaats. Het is de sterkste bekende aardbeving in de gemeente.

Laatste aardbevingen vóór deze

Geen aardbeving bekend vóór deze.

Sterkste bekende aardbevingen

DatumPlaatsMagnitudeIntensiteitAfstand km
1983-11-08Deze aardbevingML 5.07–
1983-11-08LIEGEML 2.941.7
1983-11-20LIEGEML 2.430.8
2026-05-13SAINT-NICOLAS (BE)ML 2.3–1.7
1984-01-05LIEGEML 2.2–1.1
Opmerkingen en methode

Tektonische en geïnduceerde aardbevingen uit de catalogus van de Sterrenwacht, vermoedelijke inbegrepen; steengroeveontploffingen, explosies en andere gebeurtenissen worden niet meegeteld. Epicentrale afstanden op de WGS84-ellipsoïde.

Gemeente: gemeentegrenzen van 2025 (Statbel), toegepast op alle aardbevingen, ook die van vóór de fusie van de gemeenten. Voor een epicentrum buiten België wordt alleen de cirkelvormige zone gegeven. De naam van elke aardbeving is die uit de catalogus: hij kan een plaats in de buurt van het epicentrum aanduiden.

Magnitude: die van de fiche van elke aardbeving (bij voorkeur ML, anders MW of MS); magnitudes van verschillende types worden zonder omrekening vergeleken.

De epicentra van historische aardbevingen zijn slechts op enkele kilometers nauwkeurig bekend, soms minder: of ze tot de zone behoren is indicatief. Kleine aardbevingen worden pas geregistreerd naarmate het stationsnetwerk uitgebreid werd: de oude aardbevingen in de zone zijn vooral de sterkste, en de recente activiteit lijkt frequenter.

Aankomsttijden op de stations

Elk station registreert eerst de P-golf, de snelste, en daarna de S-golf. Hoe verder het station van het epicentrum ligt, hoe later de golven er aankomen en hoe groter het verschil tussen beide wordt.

Stations
186
Epicentrale afstand
32.7 – 8430.1km
Gemiddelde snelheid, P-golf
2.7km/s
Gemiddelde snelheid, S-golf
3.3km/s
  • P-golf
  • S-golf
  • Aan de metingen aangepaste curve
Opmerkingen en methode

Curven: looptijd van een directe golf in een homogeen medium. De snelheid van elke golf en een verschuiving van de oorsprongstijd, dezelfde voor beide, zijn met de kleinste-kwadratenmethode aan de metingen aangepast. Hypocentrum op 5.8 km diepte. P-golf: 21 metingen, kwadratisch gemiddelde afwijking 57.18 s. S-golf: 9 metingen, kwadratisch gemiddelde afwijking 11.91 s.

Stations op meer dan 120 km blijven buiten de aanpassing: de eerste golven die ze bereiken, hebben onder de korst gereisd, door de mantel, waar ze zich sneller voortplanten.

Tabel van de metingen

Metingen op de stations

Aankomsten van de P- en S-golven en bodemverplaatsing gemeten op elk station. Klik op een kolomtitel om de volgorde te wijzigen.

km°UTCUTCs
Belgisch seismisch netwerk (Koninklijke Sterrenwacht van België)4 stations
MEMMembach35.09300:49:40.50+6.00 s––
UCCUccle83.728300:49:48.10+13.60 s––
DOUDourbes88.322800:49:49.00+14.50 s––
WLFWalferdange116.515700:49:54.50+20.00 s00:50:08.00+33.50 s13.50
Netwerk LDG23 stations
HAUHAUDOMPRE297.916800:50:16.24+41.74 s––
BSFBALLON SERVANCE324.616300:50:20.70+46.20 s––
LORLORMES392.819900:50:29.39+54.89 s––
LBFLES BUTEAUX420.619600:50:32.36+57.86 s––
SSFSaint-Saulge423.120100:50:33.03+58.53 s––
AVFAvril sur Loire455.420100:50:36.73+62.23 s00:51:23.80+109.30 s47.07
SMFSIGNAL DE MONT459.719600:50:36.71+62.21 s––
LDFLA DRUITIERE465.924300:50:37.85+63.35 s––
FLNLa Foliniere479.624700:50:39.48+64.98 s––
BGFBois d'Agland493.520500:50:41.30+66.80 s––
GRRGorron524.324400:50:44.13+69.63 s00:51:37.30+122.80 s53.17
MZFMazirat536.420500:50:46.39+71.89 s––
TCFToulx Ste Croix540.820800:50:47.00+72.50 s––
LPFle Pertre556.924100:50:48.79+74.29 s––
LSFLa Souterraine569.021300:50:50.29+75.79 s––
MFFSaint Martin du Fo611.722500:50:55.79+81.29 s––
RJFLes Rejaudoux662.720800:51:01.60+87.10 s––
LPOLe Pouchou736.320800:51:10.40+95.90 s––
FRFLa Foret Royale790.317300:51:18.39+103.89 s––
LRGLorgues800.017500:51:19.10+104.60 s––
LMRLa Mourre814.417400:51:20.60+106.10 s––
EPFEsparros931.720700:51:33.20+118.70 s––
CVFCalvi931.916300:51:35.79+121.29 s––
Netwerk BUC12 stations
BMRBaia Mare1348.69700:52:42.00+187.50 s––
SSRSusara1371.411200:52:32.00+177.50 s––
CJRCluj1397.010100:52:41.00+186.50 s––
CLOClosani1429.010900:52:40.00+185.50 s––
COZCozia1519.110600:52:58.00+203.50 s––
CMPCampulung1569.510500:52:59.00+204.50 s––
CVOCovasna1618.910100:53:12.00+217.50 s––
MLRMuntele Rosu1620.010300:53:09.00+214.50 s––
IASIasi1653.99500:53:12.00+217.50 s––
VRIVrincioaia1655.210000:53:10.00+215.50 s––
ISRIstrita1680.910300:53:15.00+220.50 s––
CFRCarcaliu1788.010100:53:27.00+232.50 s––
Seismisch netwerk van Bensberg (Universiteit van Keulen, Duitsland)9 stations
KLLKalltalsperre56.48800:49:44.00+9.50 s––
JUEJülich70.36300:49:47.00+12.50 s00:49:54.10+19.60 s7.10
MILMillendorf83.96100:49:49.01+14.51 s––
BERBergheim (org)87.26500:51:54.00+139.50 s––
SINSindorf87.26800:49:50.00+15.50 s––
STBSteinbachtalsperre93.99200:49:50.40+15.90 s––
BNSBensberg122.97200:49:55.10+20.60 s00:50:09.70+35.20 s14.60
BGGBurg Eltz137.710900:49:57.50+23.00 s––
KOEKöppel158.89700:49:59.90+25.40 s––
Netwerk ZUR8 stations
ZULZurich-Lageren408.114800:50:32.10+57.60 s––
SAXSaentis468.714200:50:40.40+65.90 s––
LLSLinth-Limmern492.514700:50:43.30+68.80 s––
DIXGrande Dixence524.816400:50:45.28+70.78 s––
MMKMattmark540.215900:50:49.29+74.79 s––
VDLVal di Lei545.114600:50:50.60+76.10 s––
OSSOva Spin555.114000:50:51.29+76.79 s––
TMATamaro560.915200:50:52.00+77.50 s––
Netwerk ROM7 stations
OROOropa585.516100:50:55.00+80.50 s––
SALSalo671.114400:51:08.00+93.50 s––
CTICastel Tesino682.313600:51:08.00+93.50 s––
VG1Voghera687.915600:51:07.00+92.50 s––
RBLRaibl754.512500:51:17.00+102.50 s––
MNSMontasola1067.614600:51:56.50+142.00 s––
AQUL'Aquila1099.814400:52:10.00+155.50 s––
Netwerk DIAS6 stations
ETATara842.229000:51:23.60+109.10 s––
ECPCarnsore Point843.828600:51:23.50+109.00 s––
ECBCarrickbyrne874.428800:51:27.30+112.80 s––
DLELyons Estate878.929400:51:28.00+113.50 s––
DMUKingscourt921.529800:51:33.20+118.70 s––
DCNCroghan927.829400:51:34.10+119.60 s––
Nederlands seismisch netwerk (KNMI)5 stations
ENNEPEN (Intl)32.76200:49:40.20+5.70 s00:49:43.60+9.10 s3.40
EPNEPEN32.76200:49:40.30+5.80 s––
DBNDe Bilt 8165.835200:50:01.60+27.10 s00:50:23.00+48.50 s21.40
WTSWinterswijk176.93000:50:02.20+27.70 s00:50:26.50+52.00 s24.30
WITWitteveen255.91800:50:12.09+37.59 s––
Netwerk FUR5 stations
HOFHof43.811500:50:37.10+62.60 s––
GAPGarmisch-P.535.812900:50:48.89+74.39 s––
WETWettzell554.010400:50:50.10+75.60 s––
OGAObergurgl582.013400:50:55.39+80.89 s––
BHGBad Reichenhall626.311800:51:00.00+85.50 s––
Netwerk STR5 stations
GWFGRAND WINTERSBERG238.114000:50:10.00+35.50 s––
STRStrasbourg279.5144–00:50:50.00+75.50 s–
ECHECHERY293.615500:50:17.19+42.69 s––
BAFBelacker328.816000:50:21.60+47.10 s––
ROFRoppe343.016200:50:23.19+48.69 s––
Netwerk VIE5 stations
KMRKremsmunster687.811100:51:07.79+93.29 s––
KBAKoelnbreinsperre696.512100:51:08.59+94.09 s––
MOAMolln707.611300:51:08.90+94.40 s––
VKAVienna825.410400:51:23.30+108.80 s––
VIEVienna829.110400:51:24.60+110.10 s––
Netwerk HEL4 stations
NURNurmijarvi1622.14000:52:58.00+203.50 s––
SUFSumiainen1831.33500:53:21.69+227.19 s––
KJFKajaani1994.73200:53:42.00+247.50 s––
SODSodankyla2200.32400:54:04.70+270.20 s––
Netwerk MOS4 stations
PULPulkovo1861.54700:49:51.76+17.26 s––
OBNObninsk2130.66400:53:57.00+262.50 s––
MOSMoscow2198.86300:54:06.00+271.50 s––
TIKTiksi5735.42000:58:43.00+548.50 s––
Netwerk TIR4 stations
SDAShkodra1433.712600:52:48.00+193.50 s––
KKSKukesi1484.612400:52:48.00+193.50 s––
PHPPeshkopia1517.312500:52:57.60+203.10 s––
KBNKorca1623.512700:53:04.59+210.09 s––
Netwerk WAR4 stations
KSPKsiaz760.68400:51:15.30+100.80 s––
KRAKrakow1027.18800:51:49.00+134.50 s––
NIENiedzica1067.19200:51:54.00+139.50 s––
CYPChylin1248.68000:52:15.00+160.50 s––
Netwerk BER3 stations
KONOKongsberg1037.01300:51:46.50+132.00 s––
KONKongsberg1037.013–00:53:22.50+228.00 s–
TROTromso2232.71400:50:12.80+38.30 s––
Netwerk BRA3 stations
ZSTBratislava882.210300:51:32.00+117.50 s––
BRABratislava883.510400:49:58.34+23.84 s00:50:15.58+41.08 s17.24
SROSrobarova982.0104–00:53:34.29+239.79 s–
Netwerk HFS3 stations
TBYTorsby1148.32100:51:59.50+145.00 s––
HFSHagfors1176.42300:52:02.70+148.20 s––
SLLStollet1200.02100:52:05.54+151.04 s––
Netwerk OMPT3 stations
MLSMoulis916.620300:51:33.50+119.00 s––
OGEOgeu945.821100:51:35.89+121.39 s––
MADFMadeleine960.921200:51:36.89+122.39 s––
Netwerk SKO3 stations
SKOSkopje1553.612200:52:55.50+201.00 s––
OHROhrid1584.112600:53:01.50+207.00 s––
VAYValandovo1671.612200:53:11.40+216.90 s––
Bundesanstalt für Geowissenschaften und Rohstoffe (Duitsland)2 stations
CLLCollm531.17900:50:46.89+72.39 s––
BRGBerggiesshubel595.18400:50:54.79+80.29 s––
Netwerk BUD2 stations
BUDBudapest1045.610400:51:51.00+136.50 s––
PSZPiszkesteto1086.910100:51:57.00+142.50 s––
Netwerk BYKL2 stations
BODBodaibo6339.73700:59:20.00+585.50 s––
ZAKZakamensk6386.84900:59:25.00+590.50 s––
Netwerk CFF2 stations
PYMPetit Puy Manson573.420000:50:50.60+76.10 s––
SSBSaint Sauveur en R599.118700:50:54.20+79.70 s––
Netwerk DNK2 stations
MUDMonsted U'grnd692.11900:51:03.89+89.39 s––
COPCopenhagen727.93700:51:10.00+95.50 s––
German Regional Seismic Network (BGR, Duitsland)2 stations
HAMHAMBURG437.14200:50:35.00+60.50 s––
FURFUERSTENFELDBRUCK499.712100:50:44.00+69.50 s––
Netwerk JCK2 stations
JCKJACKERATH79.05500:49:47.80+13.30 s00:49:57.50+23.00 s9.70
PLHPULHEIM101.16500:49:51.80+17.30 s00:50:04.20+29.70 s12.40
Netwerk LEDBW2 stations
HEIHeidelberg267.711900:50:13.80+39.30 s––
FELFeldberg356.014800:50:24.90+50.40 s––
Netwerk LJU2 stations
LJULjubljana839.412400:51:27.00+112.50 s––
CEYCerknica856.112600:51:29.39+114.89 s––
Netwerk MDD2 stations
LGRLogrono1095.421700:51:57.20+142.70 s––
TOLToledo1408.121600:52:32.00+177.50 s––
Netwerk PRU2 stations
KHCKasperske Hory602.610300:50:56.39+81.89 s––
PRUPruhonice646.59300:51:02.70+88.20 s––
Netwerk SZGRF2 stations
GRFOGrafenberg420.710200:50:33.00+58.50 s––
GRC1Grafenberg Array468.711000:50:39.39+64.89 s––
Netwerk UPP2 stations
UPPUppsala1280.13200:52:16.19+161.69 s––
UMEUmea1707.52500:53:08.80+214.30 s––
Netwerk AAA1 station
SEMSemipalatinsk5064.06000:57:56.00+501.50 s––
Netwerk ASL1 station
ALQAlbuquerque8430.130801:01:23.00+708.50 s––
Netwerk BEO1 station
BEOBelgrade1290.011400:52:22.89+168.39 s––
British Geological Survey (Verenigd Koninkrijk)1 station
CWFCHARNWOOD FOREST526.729900:50:46.00+71.50 s––
Netwerk BNG1 station
BNGBangui5263.516200:58:09.00+514.50 s––
Netwerk CDR1 station
CDRCadarache773.217800:51:15.80+101.30 s––
Netwerk EKA1 station
EKAEskdalemuir Array782.331500:51:17.19+102.69 s––
Netwerk FR1 station
ABHAlteburg167.011900:50:01.40+26.90 s––
Netwerk JEN1 station
MOXMoxa431.58700:50:34.19+59.69 s––
Netwerk KEV1 station
KEVKevo2411.62000:54:25.00+290.50 s––
Netwerk KRW1 station
BUHBUEHLERHOEHE292.513700:50:17.60+43.10 s––
Netwerk LVV1 station
UZHUzhgorod1229.59400:52:18.00+163.50 s––
Netwerk MOLD1 station
KISKishinev1750.59400:53:20.00+225.50 s––
Netwerk NAO1 station
NB2NORSAR Subarray 2B1211.91500:52:07.00+152.50 s––
Netwerk NEIC1 station
COLCollege Outpost6988.334801:00:03.00+628.50 s––
Netwerk OMTP1 station
ATEArette962.321200:51:40.50+126.00 s––
Netwerk PDG1 station
TTGPodgorica1389.812600:52:41.00+186.50 s––
Netwerk PRA1 station
PRAPrague637.49200:51:01.00+86.50 s––
Netwerk STU1 station
STUSTUTTGART336.212600:50:22.10+47.60 s––
Netwerk TIF1 station
BKRBakuriani3056.39400:55:26.30+351.80 s––
Netwerk TRI1 station
TRITrieste821.112900:51:23.89+109.39 s––
Netwerk TUL1 station
BHOBethel7801.230001:00:47.60+673.10 s––
Netwerk YARS1 station
YAKYakutsk6577.62700:59:36.50+602.00 s––
Netwerk niet opgegeven17 stations
WEHWehebachtal62.47600:49:44.75+10.25 s00:49:52.15+17.65 s7.40
WASWassenberg69.54000:49:46.36+11.86 s00:49:55.92+21.42 s9.56
KIRKIRCHSTRASSE BERGHEIM87.46500:53:52.79+258.29 s––
KREKrefeld (Geol NRW)107.04200:49:52.30+17.80 s––
CDFCONSDORF108.014700:50:15.08+40.58 s00:50:43.90+69.40 s28.82
BERDKleiner Bermel118.710800:49:54.65+20.15 s00:50:10.25+35.75 s15.60
OCHOCHTENDUNG135.110200:49:57.31+22.81 s––
ELGlasserg137.810900:49:57.48+22.98 s––
BIRBoering151.013200:49:59.50+25.00 s––
BOCBOCHUM152.95100:49:59.20+24.70 s––
KLTKalmit234.712700:50:09.50+35.00 s––
ROSros ?245.711200:50:10.90+36.40 s––
GRCGarchy411.420700:50:31.39+56.89 s––
MAYMayen (Bernardshof)832.48800:49:56.07+21.57 s00:50:11.10+36.60 s15.03
FIRFirenze876.814800:51:32.00+117.50 s––
EBREbro Roquetas1157.320200:52:10.00+155.50 s––
APPAppelbo1222.12200:52:08.25+153.75 s––
Heeft u een aardbeving gevoeld?Het invullen van de enquête duurt maar enkele minuten. Elke getuigenis helpt de seismologen de effecten van de aardbeving te beoordelen.
Naar de enquête